سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

این مقاله با نگاهی شرعی و مقاصدی، مفهوم «ابتلا» را از «عقوبت» و «مصیبت» تفکیک می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که ایمان به قضا و قدر نباید بهانه‌ای برای سلب مسئولیت انسان یا توجیه ظلم و فجایع بشری باشد. نویسنده با تکیه بر قرآن و سنت، ابتلا را بخشی از ساختار زندگی و زمینه‌ای برای تحقق عبودیت، تزکیه، صبر، خودآگاهی، بازنگری در خطاها، شناخت سنن الهی، تقویت همبستگی و اصلاح فرد و جامعه می‌داند. همچنین بر ضرورت تفکیک مسئولیت فردی و اجتماعی و پرهیز از نسبت دادن قطعی هر مصیبت به عقوبت الهی تأکید می‌شود؛ زیرا حکمت کامل تقدیر الهی در بسیاری از حوادث برای انسان آشکار نیست. از این منظر، نگاه درست به محنت، نه تقدیس درد و نه تسلیم در برابر ظلم، بلکه پیوند میان ایمان به حکمت الهی، شناخت اسباب، مسئولیت‌پذیری و عدالت است.

این مقاله «سکینه» را در قرآن کریم، نه به‌معنای انفعال و کناره‌گیری، بلکه به‌عنوان عطایی الهی برای استواری قلب، افزایش یقین، مهار هیجان و تدبیر درست در شرایط دشوار بررسی می‌کند. نویسنده با بازخوانی شش مورد کاربرد «سکینه» در قرآن، جلوه‌های گوناگون آن را در یقین، توکل، پایداری، صدق، فرمان‌پذیری و خویشتن‌داری نشان می‌دهد و تأکید می‌کند که سکینه در دل فرد آغاز می‌شود، اما آثار آن به خانواده، جامعه و ملت گسترش می‌یابد. بر این اساس، سکینه تنها آرامش روانی نیست، بلکه نیرویی ایمانی و اخلاقی است که انسان را در برابر ترس، شکست، تعصب و فتنه‌انگیزی متعادل نگه می‌دارد و زمینه‌ساز تصمیم‌گیری خردمندانه، انسجام اجتماعی و بلوغ جمعی می‌شود.

این مقاله با عنوان «فقه ابتلا در زمان سختی‌ها» بر این تأکید دارد که ابتلا و رنج، تنها آزمونی برای فرد گرفتار نیست، بلکه مسئولیتی برای خانواده، جامعه و امت نیز ایجاد می‌کند. صبر در نگاه قرآن به معنای سکوت، انفعال یا تسلیم در برابر ظلم نیست، بلکه نیرویی برای حفظ ایمان، اراده، اخلاق و توان اقدام در دل دشواری‌هاست. انسان مؤمن می‌تواند اندوهگین شود، بگرید و درد خود را احساس کند، بی‌آنکه صبر و ایمانش را از دست بدهد. ازاین‌رو، در برابر جنگ، آوارگی، فقدان، فقر و آسیب‌های روانی، صرفِ دعوت به صبر و توکل کافی نیست؛ بلکه باید با تأمین امنیت، حمایت اجتماعی، درمان جسمی و روانی، آموزش، کار و ایجاد امید، زمینه‌ی ترمیم و بازسازی انسان فراهم شود.

این مقاله تأکید می‌کند که بزرگداشت واقعی پیامبر ﷺ در جشن و سخن گفتن خلاصه نمی‌شود، بلکه در پیروی عملی از اخلاق و روش اوست. سیره نبوی باید از کتاب‌ها و مجالس به زندگی فردی و اجتماعی منتقل شود.

نویسنده مفهوم «فاصله نبوی» را مطرح می‌کند؛ یعنی فاصله میان آنچه پیامبر ﷺ الگو قرار داده و آنچه ما در خانواده، آموزش، دعوت، رهبری و جامعه عمل می‌کنیم. هدف، کاهش این فاصله و تبدیل رحمت، عدالت، شورا، امانت و احسان به رفتار و نظام عملی زندگی است.

خلاصه پیام مقاله: محبت به پیامبر زمانی صادق است که سیره او در اخلاق، روابط و عملکرد ما دیده شود.

«یک دهم حسن خلق در چشم‌پوشی است» بزرگ یک قوم کسی نیست که غافل باشد بلکه سرور قوم کسی است که خود را به غفلت زند (از خطاهای آنان چشم‌پوشی کند.)

خبر وفات شیخ و استادمان امام یوسف قرضاوی امروز سی ام صفرسال ١٤٤٤ هـ.ق برابر با ٢۶ سپتامبر ٢٠٢٢ میلادی همچون صاعقه‌ای بر من فرود آمد. شیخ در زندگی‌اش تصویر یک پرچمدار عرصه‌های جهاد فکری، روشنگری راه دعوت، فتوا بر اساس اعتدال و میانه‌روی و رسوخ در مسائل فقهی را در اذهان مجسّم نمود. ای امام و پیشوایمان، درباره‌ات چه بگویم؟ در این شرایط سخت و دشوار، کلمات و فرهنگ لغات قاصر از بیان کلامی درباره‌ی تو هستند.

موضوع تغییر از دیدگاه سید قطب محل مجادله و مباحثه طولانی مدت بوده و ادامه دارد، این مسئله اثر ژرفی داشته و به صورت وسیع گسترده شده و جوانب متنوعی دارد، برخی آن را به تغییر خشن تعبیر نموده و باور دارند که تمام حرکت‌‌های خشونت‌‌طلب، تکفیری‌‌ها و انفجارات زیر چتر سید قطب، اندیشه و ادبیات ماندگارش رشد نموده است، و دیگران طوری دیگری تعبیر نموده‌اند، باید پرسید که حقیقت تغییر از دیدگاه سید قطب چیست؟ این تغییر در کجای پروژه‌‌ی فکری او قرار دارد؟ درین نوشته به این پرسش‌‌ها پاسخ خواهیم داد.

بزرگان زمان و حادثه‌سازان تاریخ اندک و کمیابند؛ کسانی که در بسیاری از زمینه‌ها سرآمد و سرشناس هستند. انسان اگر در یک زمینه بدرخشد، آوازه‌اش در میان مردم می‌پیچد چه رسد به کسی که با تخصص‌های گوناگون سرآمد هم‌سالان و استادان‌ خود باشد. یقیناً تنها معدود کسانی به این پله‌ها راه می‌یابند.

دکتر عصام الدین محمد حسین محمد حسین عریان مشهور به دکتر عصام عریان یکی از همین شخصیت‌هاست که این روزها در آستانه‌ی سالگرد وفات او قرار داریم؛ کسی که در آستانه‌ی هفتمین سالگرد کشتار قرن، قتل عام رابعه عدویه، در ١٣ اوت ٢٠٢٠ در زندان‌های مصر به شهادت رسید.

بررسی یکی از مواضع ابو عبیده جراح رضی الله عنه
عزالدین بن عبد السلام سلطان العلماء در کتاب گران‌سنگ خود «القواعد الکبری» درباره‌ی خالد بن ولید آورده است: وقتی عمر بن خطاب خالد را از فرماندهی جنگ شام برکنار کرد و ابو عبیده را به جای او گمارد، نامه‌ی برکناری خلیفه در حالی به دست ابو عبیده رسید که رزمندگان صف بسته و آماد‌ه‌ی جنگ بودند.

شخصی درباره‌ی ورد رابطه‌ی امام حسن البنا که اخوان پیش از غروب آفتاب می‌خوانند سؤال کرد: آیا این ورد بدعت است؟ دلیلش چیست؟ لطفاً توضیح دهید که بدعت چیست و چگونه آن را بشناسیم؟

قبل از پاسخ باید بگویم که من تنها کاری که انجام داد‌ه‌ام جمع‌آوری و مرتّب کردن نظرات بوده است و ترجیح دادم پاسخم را منتشر کنم. 

اینک پاسخ من:

الحمد لله والصّلاة والسّلام علی رسول الله، امّا بعد: قطعاً موضوع بدعت و سنت یک موضوع حسّاس است و علماء در این زمینه از قدیم نظرات مختلف داشته‌اند البتّه مسأله برای آنان روشن بوده است. امّا امروزه مردم قدری سردرگم هستند و دامنه‌ی اختلاف گسترده‌تر است. این مسأله واکنش‌های ناگواری را در میان مسلمانان داشته است چنان که گاهی هم‌دیگر را به فسق متّهم می‌کنند.