هێشتا ههر له تهكبیرلێدانی ڕۆژی جێژنی ڕهمهزاندا بووین كه ههواڵی له دونیا دهرچوونی مامۆستا دكتۆر موستهفا خۆڕڕهمدڵ، نووسهر و وهرگێڕ و ڕاڤهكاری قوڕئانی پیرۆز بهگوێمان گهیشت، هێندهی پێ نهچوو كه تۆڕهكۆمهڵایهتییهكان ههواڵی دوایین سهفهری گهوره پیاوێكی بانگهوازی ئیسلامی له تهمهنی ٨٤ ساڵی پێ داین. بهڕێزیان ئهو تهمهنه پیرۆزهیان له خزمهت ئایین و قوڕئان و گهلهكهی و ههموو ئهو كهسانهدا بهسهر برد كه دهنگی ئهو بهگوێیان گهیشتووه. ژیانی ئهو پڕ بوو له دهستكهوتی گهوره كه ههمووی ئهوانهی له دوای خۆی بهجێ هێشت
ههستم دهكرد ئهو عیبادهتانهی كه پێویستییان به تێكۆشانی جهستهیی و ماددی نییه و ساده و ساكارن، تهنیا زیكركردنه. بهڵام ئهوڕو دوای خوێندنهوهی ئهو بابهتهی شێخ محهممهد لهبیب (خوا بیپارێزیت) بۆم دهركهوت كه شتانێكی دیشمان ههیه كه ئاماژه به بهشێكیان دهكهین:
ئهو عیبادهتانهی كه زۆر ساده و ساكارن و پێویستیان به تێكۆشانی ماددی و جهستهیی زۆر نییه، وهك:
١- ههست به ڕهزامهندی كردن: ڕازیبوون بهو شتانهی كه خوای گهوره بهقسمهتی كردووین، چونكه بێگومان ئهوهی خوای گهوره پێی داوین، گونجاوترین و شیاوترین قسمهت بۆ تهواوی دۆخهكانی ژیانمان بووه.
فهیلهسووفهكان بۆ ئهوهی له مانای ژیان بگهن، زۆر قووڵ بوونهتهوه و ههوڵی ڕژدیان لهسهر داوه، به شێوهیهكه تهنانهت بووه به ناونیشانیان. بۆ نموونه ئهگهر له دانیشتنێكدا بڵێن، ئهو كهسه له فهلسهفه دهخهوێنێ، یهكهم پرسیار كه لێی دهكهن دهڵێن: مانای ژیان چییه؟ ڕاستییهكهی فهیلهسووفهكان ئاماده نین وهڵامێكی كورت و ڕوونی ئهو پرسیاره بدهنهوه، له كاتێكدا ئایین به ڕاشكاوی و ڕوونی وهڵامی داوهتهوه.
هیوا ههوێنی ژیان و عیبادهت له دیدی (ئیمامی غهزالی)یهوه ڕێگاكانی گهیشتن به زاتی حهق زۆرن، ههندێك ترس و ههندێك عیشق و ئهوین و هیوا تهی دهكهن و لهوێوه تهسلیمی ئهو دهبن، ئیمامی غهزالی زانا و سۆفی و عالمی پایهبهرز، له كتێبی (كیمیای بهختهوهری) لهم بابهته پڕ بایهخهی، دهیهوێت بهنێو كونج و كهلهبهرهكانی ناخی مرۆڤی دینداردا بڕواته خوار و پێمان بڵێت، كێ دهبێته دیندار و له خواترسی ڕاستهقینه له ڕێگهی جوان و پڕبههادارهكهی (هیوا و خۆشهویستی)یهوه؟ كه ناوازهترینی ڕێگاكانه بۆ گهیشتن به خالقی مهزن.
ئهوه پرسیارێكی بنهڕهتییه كه له به درێژایی زهمان، بیری مرۆڤایهتی بهخۆوه سهرقاڵ كردووه. وهڵامی جۆراوجۆر بهو پرسیاره دراوهتهوه؛ ئهو وهڵامانه به شێوهگهلێ جۆراوجۆر بۆ سهردهمی دهسپێكی ئێمه دهگهڕێتهوه، واته وهڵام بۆ هۆكارهكانی بهدیهاتنی مرۆڤ و ههوڵ و تهقهلای ماندوونهناسانهی مرۆڤ بۆ باشتركردنی دۆخی ژیانی.
پێكهاتهی ڕوح و سروشتی مرۆڤی باوهڕدار زۆر جیاوازتره له كهسانی دی، بۆ ئهوهی ڕۆحی ئاسووده بكا و بهختهوهری له لای بهرجهسته ببێ، دهرگای دڵی ههمیشه واڵایه و زهردهخهنه له لێوانی نابڕێت و ههموو كارێكی باشی لهلا پهسهنده و به تهواوی مانا دوور دهكهوێتهوه لهو بیركردنهوه هه ڵهیهی كه جگه بیر و بهرنامه و ئایدیا و گرووهی خۆیی پێ دروست نهبێ و ئهوانیتر به سهرلێشێواوی و بێباوهڕ و لهدیندهرچوو ههژمار بكات.
ماوەیەك لەمەوپێش لەگەڵ چەند دۆستێک تاوتوێی پاڵنەرە بنەڕەتییەکانى ململانێى تەوژمى ئیسلامیی میانەڕەو و عەلمانییەتی توندڕەویی ناوچەکەمان دەکرد. لە نێوان چەند بۆچوونێکدا، بەندە سوور بووم لەسەر ئەوەى پاڵنەرە سەرەکییەکە بۆ ئەو ململانێ توندە، ڕەهەندى فیکریی و (ئایدیۆلۆژی) هەیە، واتە ئەگەر تۆى (ئیسلامیی میانەڕەو) ئازادیخواز و دادگەر و مرۆڤدۆستى تەواو عەیاریش بیت، بەهۆى هۆگریی و پاشخانە ئیسلامییەکەتەوە، هەر نەخوازراوی و ناپەسەندی و دوژمنى.
دیمانەیەکی ڕۆژنامەوانی لەگەڵ بەڕێز کاک ئەبووبەکر عەلی (کاروانی) پسپۆڕ و شارەزا لە زانستە ئیسلامییەکان
بهڕێز كاك ئهبووبهكر عهلی (كاروانی) لهدایكبووی ١٩٦٥ی زایینی له شاری شارباژێری پارێزگای سلێمانی له ههرێمی كوردستان و دانیشتووی شاری سلێمانییه، نووسهر و چالاكوانی سیاسی و بیرمهندی ئایینی و ئهندامی سهركردایهتی یهكگرتووی ئیسلامی كوردستان له ڕابردوودا بووه، سێ دهوره ئهندامی دهفتهر سیاسی یهكگرتووی كوردستان و دوو دهوره بهربژێری ئهمیندارییهتی گشتی یهكگرتوو بووه. بهڕێز كاروانی ئهندامی سهندیكای نووسهرانی كوردستانه و خاوهن دهیان وتار و پڕۆژهی توێژینهیی له گۆڤاره بڕواپێكراوهكانی كوردستانی عێڕاق و چهند بهرگ كتێبه له بوارهكانی ئهندیشهی سیاسی و ناسیونالیسمی كوردی كه بهنێوبانگترین كتێبی: «ئیسلام و ناسیونالیسم»ه.
ڕۆڵی ئافرهت له کۆمهڵگهی شارستانی و لهدوای شۆڕشی پیشهسازی وهک ڕۆڵی ژن نییه له ڕابردوودا، که تهنها ئافرهت لهناو ماڵی خۆیدا سهرقاڵی کارکردن بوو، بهڵکوو ئهمڕۆ ئافرهتان بوونهته بهشێکی گهوره لهدروستکردنی شارستانییهت و پهرهدان و گهشهپێدان بهلایهنی ئابووری و ڕێگه خۆشکردن بۆ خوێندنی ئافرهت و بهدهستهێنانی بڕوانامهی ئهکادیمی نایاب و پله بڵیندی، وای کردووه که دهستی کاری ئافرهت لهزۆربهی شوێن و جێگهکاندا دیار بێت، ههروهها دروستکردنی چهندین کۆمپانیای بهرههمهێنان که به ههزاران فهرمانبهر دامهزران، لهو نێوهندهشدا ژنان بوونه بهشێکی گهوره و کاریگهری بهڕێوهبردنی کارگه و کۆمپانیاکان، ژنان بوونه خاوهنی سهرمایهیهکی ئابووری و کهرتی پیشهسازی و پێشکهوتن و پهرهپێدانی، لهگهڵ ئهوهی ئهم کارکردنهی ئافرهت ههندێ گرفتی لهگهڵ خۆی هێنا.
ڕەئووف محەممەد یووسف سەعید (ڕێنموون)، لە ساڵی ١٩٧١دا لەدایک بووە و جگە لە خوێندنی فەڕمی، لە لاویدا کتێبە ئایینی و ئەدەبییەکانی بە زمانی عەڕەبی و فارسی لای زانایانی ئایینی خوێندووە. بڕوانامەی دکتۆڕای زانستە ئایینییەکانی لە زانکۆی تاران وەرگرتووە. دەیان وتار و وەرگێڕانی لە گۆڤار و هەفتەنامەکانی ڕۆژهەڵاتدا بڵاو کردووەتەوە و ئێستا مامۆستای زانکۆیە لە سنە، ئەو لەم گفتوگۆیەدا باس لە پەیوەندیی ئایین و ئەدەب و كایەكانی پەیوەست بەو بوارە دەكات.
کۆپی ڕایت 1405 پهیامی ئیسلاح. ھەموو مافێکی ئەم ماڵپەڕە، پارێزراوە. ئامادەکردن و پهرهپێدان لەلایەن IslahWeb