بحث من درباره تأثیرات اجتماعی فهم نادرست از دین خواهد بود. پیشفرضهای بحث چنین هستند. اولاً: دین هم مثل هر پدیده دیگری میتواند مورد سوء فهم و محل استدراک نادرست قرار بگیرد. و در واقع مستثنی نیست از بد فهم واقع شدن که در باب هر پدیده دیگری نیز مصداق دارد. ثانیاً: سوء فهم و استدراک نادرست از دین حتماً خودش را در مناسبات اجتماعی و دادستدهایی که ما آدمیان در بطن جامعه با یکدیگر داریم نشان خواهد داد. این دو پیشفرض اساسی سخن بنده است. پیشفرض سومی هم میتوان داشت که البته ضروری نیست. به این گونه که میتوان جلوی فهم نادرست از دین را گرفت و چون میشود جلوی فهم نادرست از دین را گرفت این سخنان تنها جنبه توصیفی نخواهد داشت، بلکه میتواند جنبه توصیهای هم داشتهباشد.
پیشگفتار
هدف این اثر کمک به صلح و آشتی و فهم متقابل بین اسلام و غرب است. همان طور که مولفان این اثر اذعان میکنند صحبت راجع به غرب به معنی توصیف یک سنت فکری یکدست و یکپارچه نیست. غرب بین خودکامگی و دموکراسی و بین خودکامگی و لیبرالیسم درگیر بوده است. در قرون گذشته زمانهایی وجود داشته که پیروزی دموکراسی و لیبرالیسم به هیچ وجه قطعی به نظر نمیرسید.
باب برزویهی طبیب در کلیله و دمنه باب پراهمیتی است. برزویه که در دورهای از زندگی خود درد دین دارد، حقیقت ادیان را مورد جستجو قرار میدهد. نزد بزرگان هر دین میشتابد، سخنان آنان را میشنود و در مییابد که هیچ یک از آنان در بند حقیقت نیست. هر کس دین خود را بر حق و دین دیگران را باطل میشمارد. دلیل برحق بودن و باطل بودن هم روشن نیست.
۲- مفاهیم دانش و حقیقت
اصول شناختشناسانه: روش علمی و مراکز علمی در جوامع «غربی»
واژه «روش» در اینجا برای دلالت بر نظامی از ارزشها، اصول و اعمال هموند به کار برده میشود.
هدف اصلی مراکز علمی یا دانشگاهها در جوامع غربی عبارت است از حفظ، انتقال و توسعه دانش به نحوی که تحت عنوان «روش علمی» قابل دستهبندی باشند. رویههای علمی در این مراکز علمی بر مبنای ارزشهای گشودگی و سعهصدر، عدم قطعیت و تکثرگرایی استوار است. در جستجو و کاوش برای حقیقت از انتقاد به عنوان یک امر حیاتی استقبال میشود.
اعتبار دانش بر این مبانی استوار است:
نَحْمَدُهُ وَ نُصَلِّی عَلَی رَسُولِهِ الْکَریمْ
حمد و شکر و سپاس و ستایش و بندگی مخصوص الله جلّ جلاله و عمّ نواله که به فضل و کرم و احسان خود این توفیق را بما عنایت فرمود که به فکر نجات خود و تمام انسانیت تا قیام قیامت، از تمام پریشانیها و مصیبتهای سکرات موت، قبر، حشر و پل صراط و جهنم بیفتیم و برای کسب انعامات و احسانات دنیا و آخرتِ الله و برای حصولِ رضا و لقاء الله، طلب و ادب را از خود نشان داده و به مذاکره و مشورهی دینی پرداخته تا بلکه شاهراه سعادت را از شقاوت، کامیابی و عزت را از ناکامی و ذلت بیابیم. اِن شاء الله.
مترجم:سید جواد هشترودی
مقصود زشت دشمنان از حملات خود نسبت به اسلام این است که آن را به باطل بودن متهم نموده و حقایق آشکار و روشنش را مشوب سازند، آن را در جایی قرار دهند که متهم در برابر دشمن سخت، قرار میگیرد.
۳- ساختارهای سیاسی و اجتماعی
مقایسه جوامع غربی و جوامع ایدئولوژیک
ساختارهای اجتماعی و سیاسی جوامع غربی مدرن نمایانگر ارزشهای تساهل، تکثرگرایی و آزادیهای فردی هستند که در نهادهای سیاسی و اقتصادی، در حوزه¬های فرهنگی و مذهبی، و مهمتر از همه در نهادهای مرتبط با آزادی بیان، مبادله و دسترسی به اطلاعات از اهمیت بنیادی برخوردارند. جوامع غربی همانند مراکز علمی خود به طور نسبی نامتمرکز هستند.
نویسنده: مصطفی حسینی طباطبائی
در میزگردی که مجلهی کیان ترتیب داده بود تا جناب دکتر سروش چهرهی پلورالیسم دینی را روشنتر کند و سخنان تازهای دربارهی این نظریه ابراز دارد، آقای سروش تصریح کرده است که: «هیچ پیامبری نمیتواند پلورالیست باشد، او اصلاً تمام ماهیت رسالتش این است که دیگران را به سوی خود بخواند و از فرقهها و مکاتب دیگر منصرف کند». این سخن جناب سروش، در محلّ صدق و موضع حق قرار گرفته و دهها آیه و گزارهی دینی شاهد و مؤید آن است.
مترجم: مهدی حجت
«و به یاد آر آنگاه که پروردگار به فرشتگان فرمود من در زمین خلیفهای (از بشر) خواهم گماشت، گفتند پروردگارا آیا کسانی خواهی گماشت که در زمین فساد کنند و خونها ریزند و حال آنکه ما خود ترا تسبیح و تقدیس میکنیم، خداوند فرمود من چیزی میدانم که شما نمیدانید»،
سعید ناجی
اشاره: دوست محققم محمد منصور هاشمی مدتی است روی فلسفهی کاربردی مطالعه میکند، این موضوع را بهطور تصادفی در دیداری که بهمراه مالک حسینی با وی داشتیم متوجه شدم. مالک پیشنهاد این گفتگو را داد و... این گفتگوی کوتاه برای آشنایی با دیدگاههای او در بارهی کاربرد فلسفه و فلسفهی کاربردی است.
یادآوری میشود متیو لیپمن بنیانگزار P4C، آنرا یکی از آخرین و کاملترین دستاوردهای فلسفهی کاربردی میخواند.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb