سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

پیام محمد مهدی عاکف به‌ جوانان مسلمان
ترجمه‌: علی‌رضا رضوی درمیان

الحمدلله رب العالمین والصلاة و السلام علی قائد الغر المحجیلن، سیدنا محمدٍ و علی آله و صحبه وسلم، اما بعد...
جوانان در هر ملتی ستون و پایه هر حرکت و جنبش و رمز نیرومندی آن هستند؛ آنان نیرو و جوانمردی، حماسه برای کار و فعالیت، توانایی بذل تلاش و کوشش، عزم و اراده، میل به قربانی دادن را به وفور دارند. امت‌ها جز با این ویژگی‌ها پایدار نمی‌مانند و موانع و تنگناها را جز با این ویژگی نمی‌توانند پشت سر بگذرانند.

استاد شهید فاروق فرساد(رح)

«چگونه می‌توان وجدان کاری را در افراد برانگیخت؟»
از آنجا که موضوع بحث مربوط به «انسان» است، و آنهم موضوعی از « درونیّات» وی؛ و نیز از آنجا که در بینش اسلامی، انسان موجودی است دو بعدی، مرکّب از جسم و روح؛ هر بحثی بدون توجّه کامل به «انسان» و «دو بعدی بودن وی»، و جهاتی دیگر که مورد نیاز باشد؛ بحثی سطحی، و بدور از عمق، و بی‌صبغه‌ی علمی خواهد بود.

این بحث در سه فصل، عرضه می‌شود:

صلاح الدین بهرامی

تام کینز، صاحب نظریه‌ای است که از آن به «پسخوراند چهره‌ای» یاد می‌شود، طبق این نظریه حالت چهره‌ای یک هیجان به تجربه آن هیجان منجر می‌شود، یعنی در بازگویی افراطی آن می‌توان گفت: که با دستکاری یک چهره می‌توان هیجان مربوط به آن را در فرد به وجود آورد، مثلاً با لبخند زدن، خوشحال شد. اما آن چیزی که مورد تأیید تحقیقات علمی روان‌شناسی است این است که پسخوراند چهره‌ای می‌تواند در تشدید حالت آن هیجان مؤثر باشد، اما هیجان را تولید نمی‌کند.

عابدحسین بارکزهی

آرمان‌گرایی نقطه عطف خواسته‌ها و خواهش‌های هر انسانی است. همه چیز را ایده‌ال دیدن و در چارچوب ایده‌ال حرکت کردن نمونه‌ی بسیار مهمی از تحولات درونی به شمار می‌آید. همه‌ی ما در امور روزمره خود خواستار کوتاهترین و دقیق‌ترین مسیر جهت رسیدن به اهداف‌مان هستیم مثلاً کسی که می‌خواهد همراه خانواده‌ی خود از شهری به شهر دیگری سفر کند هزینه‌های سفر (هوایی یا زمینی)و یا وسیله‌ی شخصی یا عمومی‌ را به خوبی می‌سنجد و مسیرهایی را که کمترین هزینه و بالاترین فایده و تفنن را دارد مد نظر گرفته و توشه‌ی متناسب با آن راه را با خود بر می‌دارد.

عبدالغنی براهویی

خداوند سبحان می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ ٱلْمُؤْمِنُونَ * ٱلَّذِینَ هُمْ فِی صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ» (مؤمنون:2-1) مسلما" مؤمنان‌، پیروز رستگارند، آن کسانی اند که در نماز شان خشوع و خضوع دارند. و نیز فرموده است: «وَقُومُواْ للَّهِ قَانِتِینَ» (بقره238) «و فروتنانه برای خدا بپاخیزید » ابوهریره (رض) می‌گوید: رسول‌خدا(ص) روزی برای ما نماز گزارد‌، سپس برگشت و فرمود: ای فلانی: آیا نمی‌توانی نمازت را به صورت زیبا و نیک بخوانی‌، نماز گزار باید دقت کند چگونه نماز می‌گزارد؟ نماز گزار وقتی که نماز می‌گزارد، باید بنگرد که چگونه نماز می‌گزارد‌،چون نمازش تنها برای خودش نمی‌باشد و من شما را از جلو و پشت سر می‌بینم.(مسلم)

متن سخنرانی سیدمحمد خاتمی در کنفرانس «دین در دنیای جدید»، تهران، 22 مهر 1387

دین و یقین روشن و ایمان لطیف دینی نیز باید ابتدا خود را از چنگال جزم‌اندیشان متعصب و سنت‌پرستان ظاهربین و سودانگاران خشونت‌گرا و نابردبار برهاند و نگرانی انسان، بخصوص انسان آزاداندیش و اندیشه‌ور را از دین به خاطر کارکرد نادرستی که در دوران‌های گذشته داشته است مرتفع کند تا انسان دریابد که دین نیز چون خود انسان مظلوم و مورد سوء استفاده واقع شده است. داوری در باب وضعیت دین در دنیای معاصر در گرو پاسخ به دو پرسش است:

صلاح‌الدین بهرامی

اخلاق؛ بدانگونه که تابحال با آن مواجه بوده‌ایم، از اساس منتفی است و خوب و بد بودن جز انقطاعی موقعیتی و تداخل آن با ظرفیت‌های ذهنی که یا به صورت خوشایند(نومن خوب) یا ناخوشایند (نومن بد) جلوه گر می‌شوند، معنای دیگری ندارند. معنای یک مفهوم، در نسبتی است که آن مفهوم با وجود و در نهایت ذهنیت آدمی برقرار می‌کند. که این نسبت با توجه به محتوای شناختی (ساخت ذهنی) فرد – که محصول تجربیات اندوخته شده در اجتماع است – برای وی ترجمه می‌شود. اخلاق با توجه به رویکرد مفاهیم آن – مانند عدالت و ... – مفهومی اجتماعی است که رویکردی انطباقی دارد، یعنی برای تطابق چارچوب وجودی فرد و اجتماع بنیاد نهاده شده است. همین رویکرد انطباقی اخلاق است که آنرا با مفهومی به نام «احساس گناه» پیوند می‌دهد.

صلاح‌الدّین بهرامی

این بحث مبتنی بر پیشفرضی است که بر اساس آن، انسان موجودی است متشکل از نیرویی بالقوه به نام «اراده» و ابزارهایی برای بالفعل نمودن این قوه که شامل محیط فیزیولوژی خود (بدن) و محیط طبیعی خارج از خود می‌شود. اراده انسان با عطف به متعلقش به فعلیت می‌رسد و تحقق می‌یابد؛ یعنی بسته به کاربرد اراده در بعدی از زندگی – چه روانی و مادی – اراده‌اش در آن مسیر محقق می‌شود.

 بی‌هیچ تردید آثار ادبی از تراوشات ذهنی صاحبان ایده در می‌آید، ذهنیت انتقادی روشنگرانه می‌تواند مکاسب مفیدی را به جامعه انسانی عرضه کند اما یک ادیب می‌تواند جازم هم باشد و با توجه به پایبندی به یک ایدئولوژی هر آنچه دارد در جهت توجیه و تعمیق همان ایدئولوژی نماید. ایدئولوژی در چرایی باید‌‌ها و نبایدها آرمان خود را سرفراز و دیگر آرمان‌‌ها را مطرود می‌بیند. نویسنده‌ی سر سپرده به ایدئولوژی کم نه به ورطه افراط و تفریط می‌غلتد و ممکن است بسیاری از آرمان‌‌های انسانی را فدایی همان ایدئولوژی نماید.

بر سبیل مقدمه
سال ۱۳۵۴ خورشیدی بود .برای دیدار دوستان و بستگان از انگلستان به ایران آمدم. سفری هم به خراسان رفتم. آن روزها ولیان نایب‌التولیه‌ی آستان قدس بود و برای ایجاد فضای باز دست به تخریب بناها و بازارچه‌های اطراف حرم برده بود.