سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

اشاره‌: در میان جنبه‌های مختلفی که محققان غربی برای شناخت اسلام به پژوهش در باب آن‌ها پرداخته‌اند، اخلاق سیاسی اجتماعیِ اسلام از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. یکی از کتاب‌هایی که در چند سال اخیر در این زمینه نوشته شده است، کتابی است با عنوان «چشم‌اندازهای اخلاق اسلامی» (Muslim Ethics: Emerging Vistas) نوشته‌ی دکتر امین ب. ساجو (Amyn B. Sajoo). ساجو اکنون استاد دانشگاه سیمون فرایزر در ونکووِر کانادا ست. او ویراستار کتاب جامعه‌ی مدنی در جهان اسلام: چشم‌اندازهای امروزین (2002)

در جهان کنونى که اطلاعات در آن نخستین منبع قدرت و در نتیجه، نخستین گام براى تحقق هدف است و امروز که هیچ کس به تنهایى نمى‏اندیشد، بلکه مجموعه‏ها و گروه‏هاى کارى، به صورت تیمى مى‏اندیشند، به رغم فراوانى اجتهادات و نگره‏هاى فردى، نقص بزرگى که مشاهده مى‏شود این است که گروه‏هاى پژوهشى و تخصصى‏اى که به مطالعه مهم‏ترین موضوعات داخلى و بین‏المللى بپردازند و بررسى‏هاى تخصصى خود را به صاحبان تصمیم‏هاى سیاسى ارائه کنند، وجود ندارد.

آیا در مقام نقد و رد یا پذیرش یک مدعا می‌توان/باید شخصیت/انگیزه‌ی مدعی در طرح آن مدعا را در نظر گرفت یا نه؟

چکیده: «آیا در مقام نقد و رد یا پذیرش یک مدعا می‌توان/باید شخصیت/انگیزه‌ی مدعی در طرح آن مدعا را در نظر گرفت یا نه؟». در پاسخ به این پرسش سه نظریه وجود دارد. (1) نظریه‌ی اول می‌گوید: «چنین کاری همواره مغالطه است»، (2) نظریه‌ی دوم می‌گوید: «چنین کاری هرگز مغالطه نیست»،

انتظار از دین یعنى میزان تواناییهاى دین براى پاسخگویى به نیازهاى بشر و سامان‏بخشى به حیات انسان و نقشى که دین در این میان به عهده خود بشر قرار داده است. این موضوع در بین مسلمانان به گونه‏اى خاص سابقه دیرینه داشته است. 

اگر دین را به سه بخش عقاید، اخلاق و احکام تقسیم کنیم، نزاع اشاعره و معتزله در بخش عقاید، و نزاع حسن و قبح عقلى و شرعى میان اشاعره و عدلیه به نوعى چالش بر سر انتظار از دین در عقاید و اخلاق یعنى توانایى عقل بشرى و شرع نبوى در تبیین عقاید و تشخیص خیر و شر به حساب مى‏آید.

شاید بر جسته‌ترین و غیرقابل پیش بینی‌ترین پیشرفت صورت گرفته در تفکر و عمل سیاسی در جهان غرب در دهه 80، غلبه محافظه‌کاری به واسطه نظریات و دکترین‌‌های راست نو بوده باشد. این غلبه به هیچ شکلی جنبه مطلق نداشت همچنان که جهانشمول نبود. در واقع این غلبه را تنها می‌توان به نوعی هژمونیک یا به قول گرامشی این گونه تعبیر کرد که احزاب، دولت‌‌ها و مجلات روشنفکر محافظه‌کار در قالب یک گفتمان یا یک عاملیت سیاسی که حاصل از تلاش متفکران راست نو و همراه با جست وجو و نقد غالباً سختگیرانه تفکر و عمل محافظه‌کاری در طول 30 سال پس از جنگ جهانی دوم بود به نوعی برتری دست پیدا کردند.

بارها در خلال تعلیم و تربیت دینی و در اثنای برگزاری دوره های آموزشی،با پرسش های متعدّد درباره نگرش مسلمانان و اسلام به ارزش  و حقوق زن مواجه و مکرّراً در این باره استیضاح شده ام؛ امّا به عللی از پرداختن به این مسئله تن زده ام و علاقه ای به ورود به آن نداشته ام؛راست است که به تبع فقر فرهنگی و سیاسی-مدنی،ابعادی از نگرش و اندیشه رایج ما درباره ارزش و حقوق زن، با موازین انسانی و اسلامی، ناسازگار و نیازمند طرد یا بازسازی است،

اندیشمند آمریکایی، جان اسپوزیتو از اخوان المسلمین مصر خواست که‌ باور و پایبندیشان را به‌ پلورالیسم آشکار نمایند، چراکه‌ اکنون، پس از انقلاب ژانویه، اسلامگراها و جامعه‌ی مصر با چالش بزرگی مواجه‌اند‌ که دولتی بر سر کار آید که‌‌ بتواند همه‌ی مصریان را در برگیرد. جان اسپوزیتو، استاد پژوهش‌های اسلامی، مدیر مرکز ولید بن طلال در دانشگاه‌ جرج تاون، کارشناس امور جهان اسلام با 40 سال سابقه‌ و رییس منتخب کنونی اکادمی آمریکایی ادیان است.

با جهانی‌شدن اندیشه بشری و انتشار سریع آن در میان جوامع، دیگر جامعه‌ای را نخواهیم یافت که مشغول مباحث جهانی نگردد و بسیاری از مشغولیت‌های ذهنی را نیافریند.

سرمایه‌داری در چه موقعیت تاریخی به سر می برد؟ 

 آیا هنوز از پویایی لازم برای ماندگاری برخوردار است یا گرفتار انسداد آمده است؟ 

 دشمنان، مخالفین و عرصه‌های بدیل آن در چه وضعیتی به سر می‌برند؟

فلسفه را چگونه می‌توان تعریف کرد؟ فرقِ اندیشه‌ی فلسفی با پنداشتِ دینی کدام است؟ چرا هر نوع کلی‌بافی را نمی‌توان فلسفه نامید؟