این بحث بعنوان حلقهای در طرحی مُناقشهای که ساختار آن رو به تکامل است، مطرح است. این طرح، همان چیزی است که مرکز «دار الفکر المعاصر» پایهگذار آن بوده و به سوی آن، فراخوانده است. از این رو، در خورِ مناقشه و از همان ابتدا، در معرض نقد و ارزیابی است. این بحثی است که به مناقشه میپردازد تا مورد مناقشه قرار گیرد و چیزهایی ارائه میدهد تا بگیرد و باب گفتگو را باز میکند تا بر تأیید یا ردّ آن، گُفته شود.
ارزیابی و نقد تعریفها و توصیفهایی از سکولاریسم:
١ـ بیشتر تعاریف ارائه شده از سکولاریسم، مبتنی بر معنای واژگانی و اشتقاق لغوی است و با معانی موجود در فرهنگهای فلسفی و جامعهشناسی ارتباطی ندارد. اینگونه تعاریف از تحول حوزه مفهومی سکولاریسم غفلت ورزیدهاند.
٢ ـ در غالب تعاریف، مسأله متافیزیک سکولاریسم نادیده گرفته شده و اتوریته یا مرجعیت نهایی آن در پرده ابهام باقی ماندهاست.
ترجمه: سعید ابراهیمی
«ادّعای تعارض میان نص و مصلحت»
بیتردید شیخ نجم الدین طوفی متوفی به سال 716، قائل به فرضیّهی تعارُض مصلحت با نصّ، گردیده و معتقد است که در این حالت باید جانبِ مصلحت را بر نصّ، مقدَّم نمود و این فرضیّه از دیدگاه او به دومقولهی معاملات و عادات، اختصاص دارد نه عبادات و مُقدَّرات شرعی. او میگوید: «امّا در مُعاملات و أمثال آن از مصلحت مردم، همانگونه که اقتضاء میکُنَد، پیروی میشود.
تیپ ایدهآل سکولاریسم:
سکولاریسم آرمانی یا حداکثری، نوعی جهانبینی عقلگرایانه غیر معنوی و ماتریالیستی در چارچوب اتوریته و مرجعیت مطلق آدمی و وحدت مادی جهان است. بر مبنای این دیدگاه، هستی عاری از هرگونه راز و قداستی است و انسان و طبیعت هر دو محصول چنین وجود بیروح و فاقد معنایی هستند، لذا:
ترجمه: سعید ابراهیمی
اجتهاد در اصطلاح اصولی، عبارتست از بکارگیری تمامی تلاش و کوشش برای استنباط احکام شرعی از ادلّهی تفصیلی آنها. پس با عنایت به این تعریف، آنچه دامنهی مفهوم اجتهاد را محدود میکند، استنباط از ادلّه است، اگرچه عدّهای از اصولیها، مفهوم اجتهاد را گستردهتر نمودهاند و آنرا شامل تخریج یا تحقیق مناطِ آنچه که قبلاً استنباط شُده، قرار دادهاند.
اولین سؤال این است که اگر ما انسانهایی متدین باشیم، آیا اخلاق مقدم بر دیانت است یا خیر؟ «ایمانوئل لویناس» از فیلسوفان یهودی است و پدیدارشناسی بزرگ و از احیاگران فلسفه نبوی. لویناس امکان فلسفه اخلاق را منتفی کرده است و اخلاق در نظر او بدل به امر هنجاری گردیده است. بدینسان اخلاق امری است که تنها در عمل به آن پرداخته میشود و این چیزی است که ادیان از آن حمایت میکنند. از سوی دیگر در سنت پدیدارشناسی کاتولیک با «ماکس شلر» مواجهایم. او از اخلاقِ کانتی عبور کرده و به عمل رجعت میکند. و اصلاً پایهگذار مکتبِ Personalism است.
ترجمه: محمّد عثمانی
محمّد عابد الجابری از روشنفکران عرب، که ساکن مغرب است. وی در جهان روشنفکری به واسطه کتابهای چهارگانهاش درباره «نقدِ عقلِ عربی» شناخته شده است. توجّه به تمدّن اسلامی از عصر تکوین تا عصر تدوین و از آن تا عصر انحطاط او را در کانون توجههای علمی قرار داده است. در این مقاله، جابری به مفاهیم بنیادین اندیشه اسلامی میپردازد. شناخت این مفاهیم ما را در درک تاریخمندی مفاهیم و تحولات آنها در فرآیند زمانی آگاه میسازد. این مفاهیم در لایههای مختلف دانشهای اسلامی از فقه، فلسفه و کلام ریشه دارند. شناخت این مفاهیم در بستر دانش اسلامی، چگونگی برساختگی آن را بر ما عرضه میدارد.
قبل از آنکه به قضیّهی أساسی در این مُناقشه و بحث استادِ فاضل، محمّد جمال باروت یعنی قضیهی نصّ و مصلحت و اجتهاد، وارد شوم، میخواهم تا به تثبیت برخی از قضایا و نظراتِ موردِ اتّفاق میان خود و طرف گفتگویم با آن خصوصیّاتی که دیدگاه من در بردارد، بپردازم.
مترجم: سعید ابراهیمی
امروزه، منطقی بنظر میرسد که از خود بپرسیم: در کدامین عقد، مسلمان معاصر، بر اساس تشریع اسلامی، زندگی میکند؟ طبعاً، پاسخها مختلف خواهد بود. لکن به هنگام تعیین قرن چهارم هجری/دهم میلادی، بعنوان قرنی که توانمندیهای سبک اُصولی به کار گرفته شد و شکلگیری آن در قالب مجموعههای بستهی و مستقل فقهی مذهبی به انجام رسید، این پاسخها به هم نزدیک میشوند.
ترجمه: سعید باقری
هرمنوتیک یا نظریه تفسیر، علمی مذهبی بود که تلاش میکرد متون مذهبی و عبارات وحیانی را قابل فهم سازد. واژهی هرمنیا(hermeneia) که گمان میرود مرتبط با هرمس یعنی خدای پیغامبر باشد، معادل هنر واسطهگری بین آسمان و زمین یا خدا و انسان است. از آنجا که هرمنوتیک گفتار را قابل فهم میکند، میتواند مرتبط با فقه اللغة یا مطالعه زبان انسان به عنوان وسیلهای برای ادبیات باشد. بدین طریق هرمنوتیک میتواند به تفسیر همه محصولات زبانی، خصوصاً آنهایی که ریشه در مکانها و زمانهای دور دارند، تعمیم یابد. بنابرین به طور کلیتر، نظریه تفسیر با شرح متون ناآشنای تاریخی ارتباط داشته و آنها را به بیانی آشناتر برمیگرداند.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb