حهج واته دابڕان له ههموو شتێک و ڕوو له خوا کردن. مرۆڤ که بهردهوام له بهختهوهری دهگهڕێت و بهختهوهریش له هێمنایهتی دڵ دایه . هێمنایهتی دڵیش تهنیا له گهیشتن به دڵدار و ئهوین دایه و ههر کهسه ئهوینداری شتێکه و ئهوینی ئیماندار خالقی دڵۆڤانییهتی، گهیشتن به خواش تهنیا به بهندایهتی ئهو زاته پێرۆزه دهستهبهر دهکرێ. پێشینییانی پێش ئیسلام بۆ بهندایهتی خوا دوورهپهرێزیان دهگرته بهر و له شاخ و ئهشکهفتێکی دوور له ئاوهدانی دڵیان دهدا به بهندایهتی خوا. بهڵام بۆ موسوڵمان به جێی دوورهپهرێزی حهج و جیهاد هاتووه.
لهو ڕۆژانه باسی سهرهکی کۆڕ و دانیشتنهکانی ههرێمی کوردستان، سهرۆکایهتی ههرێمه که بووهته گرێبهستێکی لێکهاڵاو. ههرێمی کوردستان ئهو ڕۆژانه به شهڕ لهگهڵ داعش که له سنووری نزیک به 1050 کیلۆمهتر له ئارا دایه، هێرشی پهنابهری ئاوارهکانی سوریه و عێڕاق که زیاتر له یهک میلیۆن و 800 ههزار کهسن و قهیرانی ئابووری که بهسهر ههرێم داهاتووه و بابهتی سهرۆکایهتی ههرێم و ههروهها نهبوونی یاسایهکی بنهڕهنی بۆ ههرێم له گێره و کێشه دایه.
براکهم کاکه جهماڵ، ههم برا و ههم هاوڕێ و ئازیزم بوو. تا ئهو ڕادهیه که ههواڵی مردنی کهسێکی وهها زۆر بۆم ئهستهم بوو. بابهتی من و ئهو نموونهی ئهو شێعرهیه که دهڵێت: قد کانت آمل أن تقول رثائی/ یا منصف الموتی الأحیاء چاوهڕوان بووم که تۆ ههواڵی مردنم ڕابگهیهنیت، ئهی ئهو کهسهی که مردووهکان له زیندووهکان جیا دهکهیهوه! بهڵام قهدهری خوا وابوو و ههموو شتێکیش به ویستی ئهوه. ئهوڕۆ من ههواڵی مردنت ڕادهگهیهنم و ئێستا ههواڵی کۆچی دواییت ڕادهگهیهندرێت!
ئهو ڕووداوانهی که ئهوساڵ له کاتی حهجی تهمهتتۆع له مهککه ڕووی دا، له چهند لاوه پێویستی به شیکردنهوه و توێژینهوه ههیه و نابێ به ساکاری لێی تێپهڕین:
کۆچی پێغهمبهر ژێربهنای کۆمهڵگایهکی شارستانی و فهرههنگی بوو؛ کۆمهڵگایهکی ئازادی، هاوسانی، هاوئاههنگی و یاریدهری کهرامهتی مرۆثایهتی بوو که نهفامی ههموو ئازادییهکان، تهنانهت ئازادی دهروونی و ئیمانیشی داگیر کردبوو. پێغهمبهری ئیسلام –سهلامی خوای لهسهر بێت- تهسلیم نهبوون له ئاست زوڵم و زۆرداری، وهک بنهمای کارهکهی دانا و بۆ پێک هێنانی کۆمهڵگایهکی سیاسی نوێ ههنگاوی نایهوه تاکوو مرۆثایهتی له دهست ملهوڕی و زۆرداری که دهستی بهسهر ههموو ماف و ئازادییهکانی ئیمانداران داگرتبوو، ڕزگار بکات.
پرسیار : دوای زیاتر لە بیست ساڵ لە دەستەڵاتی کوردی ئەوڕۆ قەیرانێک بەرۆکی هەرێمی کوردستانی گرتۆتەوە کە کاریگەرییەکی نەرێنی لە سەر ئاستی سیاسی و کۆمەڵایەتی و تەنانەت دەروونی خەڵک هەبووە ئێوە وەک شرۆڤەکارێکی سیاسی ڕاتان سەبارەت بەو پرسه چییە؟
ههر له بهرهبهیانى مێژووى مرۆڤایهتیهوه و لهگهڵ دهستپێکردنى سهرهتاکانى ژیانى مرۆڤ لهم ههسارهیهدا توندوتیژیش سهرى ههڵداوه گهر به دیدى قورئانیهوه بۆ مهسهلهکه بڕوانین دهبێت کوڕێکى ئادهم پێغهمبهر به پاڵنهرى حهسوودى و قبوڵنهکردنى بهرامبهرهکهى بهوجۆرهى کهههیه کوڕهکهى ترى واته براکهى خۆی دهکوژێت و بهمهش یهکهم خوێنڕێژى له مێژوودا روو دهدات.
هاودهردی نهکردن و سهرهخۆشی نهکردن و نهڕۆیشتن بۆ باڵوێزخانهی فهڕانسه بۆ واژوو کردنی دهفتهری بیرهوهری قوربانییهکانی شهوی ههینی پاریس، نه پاکانهیهکی ڕهوشتی و مرۆڤییه و نه بهرژهوهندی نهتهوهیی ئێرانی تێدایه. لهوانهیه ئێمه لهگهڵ فهڕانسه و سهرجهم ڕۆژئاوا لهکۆنهوه هێندێک ناکۆکی سیاسیمان ههبووبێت، بهڵام گهڕانهوه بۆ لای دۆسیه ڕاوهستاوهکانی ئارشیڤ تهنیا بهزهرهری بهرژهوهندی نهتهویی ئێمهیه.
جارێکی تر بهرخۆدان و له خۆبووردهیی، گیان بهخت کردن، هاودڵی و هاودهنگی و له گشتیان گرینگتر دیار بوونی ئامانج (بهرگری له ستهم لێکراو و ڕزگار کردنی لهدهست ستهمکار) وهلآمی خۆی وهرگرتهوه و بزه و پێکهنینی خسته سهر لێوی جوامێران و ئازادی خوازان و ئاشتی خوازان. شنگاڵ ئازاد کرا. ئازادی شنگاڵ له ئاکامی خۆڕاگری و له خۆبووردهیی پیاوانێکی ئازا و دلێر و شێرهژنانێکی گیان بهخش هاته دی، ئهو کهسانهی که جگه له ئارهقهی نیشتمان و پاراستنی خاک و ئاوی زێدیان و به بێ بهرچاوگرتنی ههر جۆره لایهنگری ئایینی، ئایینزایی و ڕهچهڵهکی ئامانج و مهبهستێکی تریان نهبوو.
باسكردن لە كایە ئەخلاقیەكان تولە ڕێی زۆرمان بۆ پێش دەهێنێت، كەدواجار هەموو ئەم ڕێگایانەش پێمان دەڵێن (ئەخلاق) هیندەی ئاوو هەوا گرنگە بۆ ژیان و بەتایبەت ئەم سەردمە كە خودی ئینسانیەت بۆتە شتێكی دەگمەن، نەخوازە بابەتێكی وەك (ئەخلاق). بۆیە كاتێ دەمانەویت لە بارەیەوە شتی بزانین چەندین جۆرو قوتابخانە لە پشت ئەم كایە مەزنەوە خۆی قوت دەكاتەوە، لێرەدا باس لە یەكێك لە جۆرەكانی ئەخلاق دەكەین ئەویش ئەخلاقی عیرفانیە، كە زۆرجار وەك تەواوكاری ئەخلاقە دینیەكان و زۆر جاریش وەك پێشینەی ئەخلاقی پێغەمبەرانە خۆی نمایدە دەكات..
کۆپی ڕایت 1405 پهیامی ئیسلاح. ھەموو مافێکی ئەم ماڵپەڕە، پارێزراوە. ئامادەکردن و پهرهپێدان لەلایەن IslahWeb