سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

حواستان به خداوند باشد؛ برای کسی که 20 سال پیش برای درآوردن همه برنامه زندگی‌اش از جمله ساعت خوابش از قرآن شروع به تحقیق کرده بود، هنوز هم یک مقدار غیر منتظره است. ظاهرا، انتظار در آوردن یک توصیه کلی مانند ساعات خواب (به عنوان طولانی‌ترین زمان اختصاص یافته برای فعالیت‌های روزمره)، برای انسان با تفاوت‌های فراوانش، انتظار نادرستی است. توصیه‌های کلی از این جنس اند: حواستان به خداوند باشد. اینکه چکار می‌کنید و چگونه، در درجه دوم اهمیت است. مهم این است که هر چه می‌کنیم، هر چه می‌گوییم و هر چه در سر می‌پرورانیم، در هر حال، حواسمان به خداوند باشد.

این مقاله به تحلیل دین به‌عنوان یک نظام جامع معرفتی پرداخته و تبیین می‌کند که دین از دو حوزه متمایز اما مکمل تشکیل شده است: علوم وحیانی و علوم انسانی-تجربی. در این پژوهش، ابتدا دین به‌عنوان یک مجموعه معرفتی تعریف می‌شود که دو منبع اصلی معرفت، یعنی وحی و عقل/تجربه، را در بر می‌گیرد. از سوی دیگر، ویژگی‌ها و کارکردهای هر یک از این دو حوزه بررسی می‌شود: علوم وحیانی که در قالب آموزه‌های دینی و متون مقدس قرار می‌گیرند، به هدایت انسان در ساحت معنوی و اخلاقی پرداخته و در مقابل، علوم انسانی-تجربی که از طریق عقل و تجربه به شناخت طبیعت و جامعه می‌پردازند، به تأمین نیازهای مادی و اجتماعی انسان کمک می‌کنند. مقاله به ارتباط و تعامل این دو حوزه در قالب یک سیستم منسجم می‌پردازد و بر این نکته تأکید دارد که علوم انسانی-تجربی و علوم وحیانی با هم میتوانند نیازهای مادی و معنوی انسان را برآورده کنند و دین مجموعه‌ی کاملی از این دو حوزه است. همچنین، کارآمدی مدل دوحوزه‌ای دین در مواجهه با چالش‌های مدرن مانند اخلاق زیستی، مسائل زیست‌محیطی، و عدالت اجتماعی به‌عنوان یک نظام جامع معرفتی بررسی می‌شود. نهایتاً، مقاله به نقد دیدگاه‌های مخالف که دین را صرفاً وحیانی یا صرفاً انسانی می‌دانند، پرداخته و نشان می‌دهد که تفکیک مطلق این دو حوزه ناکارآمد است.

در این گفتار، مفاهیمی چون اخلاق دشمنی، مدارا با غیر، اصالت صلح و کرامت انسانی در قرآن بازخوانی می‌شوند. همچنین، به چالش‌هایی مانند ناسخ و منسوخ، فرآیند تکوین ایمان در بستر آزادی، جهاد به‌مثابه پرورش انسان و محدودیت‌های کارآمدی دین در جهان معاصر پرداخته می‌شود. این بررسی نگاهی نو به قلمرو دین در زمانه‌ی اکنون می‌افکند.

سپاس و ستایش برای الله پروردگار جهانیان که قرآن را به‌صورت کلامی منظم و مؤلَّف نازل کرد و آنرا به مقتضای مصالح مردم به تفاریق فرو فرستاد و بر دو قسم محکم و متشابه وحی فرمود، کتابی با دلایل روشن و براهین قاطع انشاء نمود که کلید منافع دنیوی و اخروی و معجزه جاویدان نبوی در همه‌‌‌‌‌ی زمانهاست.

مقاله پیش‌رو با نگاهی انتقادی و تحلیلی، به واکاوی شکاف عمیق میان «الگوی معیشتی پیامبر اسلام» و «عملکرد حکمرانان در طول تاریخ» می‌پردازد. نگارنده معتقد است که سنت نبوی با تکیه بر عدالت توزیعی، زهد آگاهانه رهبر و نهادسازی برای حمایت از محرومان، پیوندی ناگسستنی میان اخلاق و اقتصاد ایجاد کرد. با این حال، فرآیند تبدیل «خلافت» به «سلطنت» در دوران اموی و عباسی، آغازگر انحرافی ساختاری بود که در آن بیت‌المال به خزانه شخصی تبدیل و شکاف طبقاتی نهادینه شد. این نوشتار ضمن نقد نقش توجیه‌گرایانه برخی نهادهای دینی در اعصار میانه، در نهایت به بن‌بست‌های معاصر در جوامع اسلامی اشاره می‌کند؛ جایی که ثروت‌های کلان نفتی نه در مسیر برابری انسانی، بلکه در خدمت ساختارهای رانتی، تبعیض علیه کارگران مهاجر و بقای نظام‌های تمامیت‌خواه قرار گرفته است.

حقیقت رزق در جهان‌بینی قرآنی، فراتر از مادیات و ابزاری برای آزمون (ابتلا)، پاداش (جزا) یا کیفر تدریجی (استدراج) است. این دیدگاه با تفکیک میان «دنیاداری» و «دنیاپرستی»، ثروت را لزوماً نشانه محبوبیت نمی‌داند و بر مفاهیمی چون امنیت و سلامت روان به عنوان رزق حقیقی تأکید می‌کند. غایت این شناخت، گذار از بحران‌های معیشتی به آرامشِ ناشی از توکل و بازشناسی عدالت حکیمانه الهی در تقسیم نعمات است.

پایداری، استقامت و جهاد در راه خدا، ستون‌های محکم ایمان و بندگی‌اند؛ صفاتی که در لحظات دشوار، حقیقت نهفته در قلب‌ها را آشکار می‌سازند و میزان ایمان را به آزمون می‌گذارند. خردمندان و مصلحان، همواره هشدار داده‌اند که مسیر حق، آرام و هموار نخواهد بود؛ بلکه تنها آنان که استوار بمانند، به عزت و سربلندی خواهند رسید. خداوند نیز در کلام خویش، اهل ایمان را به صبر و مبارزه فراخوانده، زیرا که همین صبر و پایداری، رمز پیروزی و رسیدن به رضوان الهی است.

نوشتار پیش رو با نگاهی ژئواستراتژیک به آیات نخستین سوره‌ی مبارکه‌ی «تین»، پیوندی میان آموزه‌های وحیانی و لزوم بیداری سیاسی در جهان اسلام برقرار کرده است. این نوع خوانش که آیات را از منظر «جغرافیای قدسی» و اهمیت سوق‌الجیشی بررسی می‌کند، در تحلیل‌های معاصر برای بازیابی هویت و اقتدار تمدن اسلامی بسیار حائز اهمیت است.

دعوت دینی نباید محدود به مفاهیم انتزاعی و فردی مانند بهشت و جهنم یا مسائل قلبی و بدنی شود، بلکه باید با زندگی اجتماعی، مسائل روز و دردهای واقعی مردم گره بخورد. نویسنده از مبلغ می‌خواهد که مانند پیامبر اسلام عمل کند: تمام‌قد در خدمت دعوت باشد، در همه‌ی محیط‌ها و مجامع حضور فعال داشته باشد و پیام دینی خود را به گونه‌ای مطرح کند که مردم را از رنج‌های اجتماعی، طمع‌ورزی، فساد اخلاقی و ستم نجات دهد. به‌طور خلاصه: دعوت دینی باید آگاهانه، اجتماعی، ریشه‌دار در واقعیت‌های زندگی مردم و در عین حال، از معنویت و آخرت‌گرایی تهی نباشد، بلکه آن را در بستر مشکلات و چالش‌های زمانه تفسیر و عرضه کند.

کودکان امروز در دنیایی رشد می‌کنند که هوش مصنوعی نه یک ابزار، بلکه همراهی دائمی در مسیر یادگیری و شکل‌گیری شخصیت آن‌هاست. این مقاله نگاهی تحلیلی دارد به آینده‌ای که در آن آموزش فردی‌سازی‌شده، فرصت‌های بی‌نظیری خلق می‌کند، اما در دل خود چالش‌هایی پنهان مانند «بابل فیلتر» را نیز می‌پروراند؛ آینده‌ای که بیش از آنچه تصور می‌کنیم، نیازمند تأمل و آمادگی است.