ابوبکر صدیق (رضی‌الله عنه)، برترین صحابه، نه تنها نخستین مرد بالغی بود که ایمان آورد، بلکه به گواهی مورخان غربی، این ایمان او (به دلیل نفوذ اجتماعی‌اش) اسلام را از تمسخر رهانید و پایه‌های اولیه امت را بنا نهاد. صدق بی‌مانند او در تمام مراحل، از جمله در بحران معراج، سبب نام‌گذاری او به "صدیق" شد. پس از وفات پیامبر ﷺ، او با زهد و اراده‌ای قاطع، بحران ارتداد را مهار کرد و با پافشاری بر سنت نبوی، اسلام را از یک دین محلی به قدرتی جهانی تبدیل نمود و به درستی بنیانگذار حقیقی دولت اسلامی نام گرفت.
یادداشت حاضر، دعوتی است به بازگشت به خدا و زنده‌کردن روح از راه ذکر، نیکی و انفاق. نویسنده تأکید می‌کند که انسان باید روابط خود با مردم را نوسازی کند، با ذکر و یاد خدا دل را زنده نگه دارد و انفاق را راهی برای تزکیه‌ی نفس بداند. او با نقل سخن مصطفی سباعی یادآور می‌شود که دیدن رنج و زیبایی در جهان، انسان را به شکرگزاری و شناخت نعمت‌های خدا می‌رساند. در پایان، جلهوم یاد خدا را نه صرفاً گفتن الفاظ، بلکه حالتی از بیداری روح و پیوندی زنده میان انسان و پروردگار می‌داند.
امام حسن البنا در این نوشتار بر اهمیت تربیت نفوس و تزکیه‌ی اخلاقی پیش از رهبری و فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند. او می‌گوید که اصلاح اخلاق و روحانیت تنها از طریق عمل و الگوی نیکو که با خدا پیوند دارد ممکن است، نه با تکرار واژه‌ها یا آموزش نظری. شب‌زنده‌داری، نماز و تهذیب نفس ابزارهای رسیدن به تزکیه‌ی نفس‌اند. سپس تأکید می‌کند که کسانی که از ایمان و پیوند با خدا برخوردارند، حتی در شرایط ضعف مادی و اجتماعی می‌توانند موفق شوند؛ زیرا نیروی اصلی آنان ایمان و اتصال به خداست. به نقل از قرآن و حدیث قدسی، نقش عبادت، تقوا و اطاعت الهی در رسیدن به رهبری صحیح و پیروزی نهایی برجسته می‌شود.
این مقاله به روایت دردناک زنی می‌پردازد که از خشونت همسرش رنج می‌برد و خود را در آستانه‌ی فروپاشی زندگی زناشویی می‌بیند. نویسنده پس از بازگویی ماجرا، خواننده را به تأمل، درنگ و جست‌وجوی راهی الهی و خردمندانه برای مواجهه با چنین موقعیت‌هایی فرامی‌خواند. دکتر هند عبدالله بر این باور است که هر زن و مردی در زندگی مشترک با آزمونی ویژه روبه‌روست و راه آرامش در شناخت ویژگی‌های همسر، صبر، گفت‌وگوی مؤدبانه و توکل بر خداوند نهفته است. مقاله با توصیه‌هایی عملی برای برخورد با شوهران تندخو ـ همچون حفظ آرامش، پرهیز از بحث در هنگام خشم و گفت‌وگو در زمان صفا ـ ادامه می‌یابد و در پایان با یادآوری دعای نبوی «اللهم إني أعوذ بك من الهمّ والحزن…» و فضیلت صبر، مخاطب را به پایداری و امید در برابر «قهر مردان» دعوت می‌کند.
زندەیاد استاد و مربی محمد احمد الراشد در این مقاله بر اهمیت تهذیب نفس و بازگشت به رشد اخلاقی در حرکت اسلامی معاصر تأکید می‌کند. او یاد مرگ، تدبر در زندگی پیامبران و مراقبه از دنیاگرایی را راهی برای پایداری، شجاعت و اصلاح جامعه می‌داند. روایت‌های تاریخی و تصاویر شاعرانه در مقاله، درس عبرت و انگیزه عمل در مسیر دعوت را به خواننده منتقل می‌کند.
بشارت در قرآن و سنت پیامبر ﷺ شامل خبرهای خوش و پاداش‌های الهی برای مؤمنان و هشدار و عذاب برای گنهکاران است. پیامبران و جایگاه‌های ایشان مؤمنان عامل را به اعمال صالح تشویق و از ثواب‌های آن بشارت می‌دهند، از جمله پاداش بزرگ، مغفرت، رضای خدا، ورود به بهشت، نعمت‌های متنوع و ثبات قدم در راه خدا؛ همچنین بشارت به عذاب شامل عذاب قبر و قیامت برای کافران و منافقان است تا آنان را از گناه بازدارد. بدین ترتیب بشارت وسیله‌ای تربیتی و هدایتگر است که هم انگیزه عمل صالح ایجاد می‌کند و هم از رفتار نادرست جلوگیری می‌کند، و نشان‌دهنده رحمت، حکمت و عدالت الهی است.
نبرد دموکراسی در عصر استبداد، بیش از آن‌که صرفاً رقابتی سیاسی باشد، نبردی بر سر روایت و معناست. آزادی و کرامت اگر به شعارهایی انتزاعی فروکاسته شوند، توان بسیج اجتماعی خود را از دست می‌دهند. راهِ برون‌رفت از این بن‌بست، ساختن روایتی زنده و ملموس است که دموکراسی را نه مفهومی نخبگانی، بلکه پاسخی عملی به رنج‌های مردم بداند و استبداد و فساد را علت واقعی بحران‌ها معرفی کند. تحقق این هدف مستلزم اقداماتی راهبردی است: پیوند دادن مطالبات اقتصادی (اشتغال، عدالت مالیاتی، مبارزه با فساد) با ارزش‌های دموکراتیک، و سپس حضور فعال در فضای دیجیتال از طریق ابتکارات مدنی و محتوای بصری نزدیک به زبان مردم. هر جریانی که بتواند مردم را قانع کند دموکراسی منشأ دردهایشان نیست، بلکه مسیر رهایی و عدالت است، می‌تواند زمینه‌ساز احیای سیاسی و آغاز رستاخیز واقعی در جهان عرب گردد.
این مقاله با تکیه بر روایت قرآنی حضرت یوسف (ع)، «حکمت» را به عنوان سنگ‌بنای رهبری اخلاقی و کارآمد تحلیل می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که حکمت در قرآن صرف دانایی نظری نیست، بلکه توان تبدیل علم به تصمیم و اقدام است. با کاوش در آزمون‌های اخلاقی اولیه‌ی یوسف، مدیریت او در بحران قحطی، نحوه‌ی مطالبه‌ی مسئولیت و شیوه‌‌ی مواجهه با خصومت و آشتی، این نوشتار یک چارچوب منسجم از «رهبری یوسفی» استخراج می‌کند: رهبری‌ای که بر صداقت، آینده‌نگری، شایستگیِ اثبات‌شده، مسئولیت‌پذیری اخلاقی و توان تنش‌زدایی استوار است. نتیجه‌ی این مقاله آن است که این الگوی رهبری قرآنی، علی‌رغم قدمت تاریخی‌اش، همچنان یکی از عملی‌ترین و پایدارترین مدل‌های رهبری برای حکمرانی امروز است؛ زیرا محور آن نه قدرت، بلکه حکمت است.
قرآن با ایجاد «پلیس درونی» و توجه دائم به سرای آخرت، انسان را از دلبستگی‌های دنیا و خواست‌های نفسانی پاک می‌سازد. پیامبران نمونه این خلوص‌اند که یاد دائمی آخرت، رفتار و تصمیم‌هایشان را هدایت می‌کرد و آنان را برگزیده خدا ساخت. تربیت اینگونه انسان‌ها به مربیان و دعوتگران الهام می‌دهد تا نسلی شایسته، پیراسته و متوجه آخرت پرورش دهند.
اشارە: استاد محمدعلی کوشا (زاده‌ی ۱ فروردین ۱۳۳۱، بیجار) مجتهد، فقیه، مفسر و مترجم قرآن، مدرس سطوح عالی حوزه و از قرآن‌پژوهان برجسته‌ی معاصر است. عمده‌ی فعالیت‌های علمی ایشان در زمینه‌ی تفسیر و به‌ویژه ترجمه‌ی قرآن کریم متمرکز بوده است. دکتر کوشا با نقد و بررسی بیش از ۱۸۰ ترجمه‌ی فارسی قرآن، پرکارترین منتقد در حوزه‌ی ترجمه‌های قرآن به‌شمار می‌رود و همچنین بنیانگذار آموزش پیشرفته‌ی فن ترجمه‌ی قرآن در حوزه‌های علمیه است. وی تاکنون بیش از ۴۰ اثر تحقیقی و تألیفی در زمینه‌های قرآن‌پژوهی، ادبیات، فقه، کردستان‌پژوهی، تصحیح متون و احیای نسخه‌های خطی کتابخانه‌ی مجلس شورای اسلامی نگاشته و بیش از ۵۰ مقاله در موضوعات کتاب‌شناسی، نقد ادبی، بررسی ترجمه‌های قرآن و دین‌پژوهی از او منتشر شده است. افزون بر این، استاد کوشا نویسنده‌ی بیش از ۳۰۰ مدخل و مقاله برای دانشنامه‌های فارسی و عربی در جهان اسلام است. با سپاس از فرصتی که از طریق واتساپ برای این گفت‌وگو در اختیار ما قرار دادید، مفتخریم در محضر حضرت‌عالی گفت‌وگویی داشته باشیم.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb