سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

غنوشی بیش از سه سال است در زندان به سر می‌برد و با وجود سن بالا و وخامت وضعیت جسمی، حکومت تونس همچنان بر ادامه حبس او اصرار دارد. نویسنده معتقد است مسئله الغنوشی بیش از آنکه قضایی باشد، سیاسی است؛ زیرا او همچنان نماد جریان اسلام‌گرای معتدل و یکی از چهره‌های اثرگذار سیاسی در تونس و منطقه است. مقاله در نهایت بر ضرورت پایان دادن به سرکوب سیاسی و حرکت تونس به سوی آشتی ملی و گفت‌وگو تأکید می‌کند.

مقالهٔ هشام جعفر به بررسی ظهور نوعی «الهیات جدید» و آیین شبه‌دینی در میان نخبگان سیلیکون‌ولی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه رفتارهایی مانند ادعای وجود روح در ماشین، تأسیس کلیسای هوش مصنوعی یا اجرای مناسک نمادین، ناشی از اعترافِ ناخودآگاه مهندسان به ترس از کنترل‌ناپذیری دست‌ساخته‌هایشان و نیاز وجودی‌شان به معنابخشی به فناوری است؛ پدیده‌ای که ریشه در شکست وعده‌های نئولیبرالیسم، فرسایش دموکراسی، زوال اندیشهٔ پیشرفت خطی و پیچیدگیِ «جعبهٔ سیاه» مدل‌های هوش مصنوعی دارد و در نهایت با تبدیل فناوری به یک پروژهٔ نجات‌بخش و شبه قدسی، راه را برای فرار شرکت‌های بزرگ از پاسخگویی سیاسی و تعلیق محاسبات اقتصادی به نفع سرمایه‌داریِ آینده‌محور هموار می‌سازد.

این مقاله تأکید می‌کند که با وجود پیشرفت‌هایی در اجرای توافق ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶ میان دولت سوریه و قسد، به‌ویژه در حوزه‌های خدماتی، امنیتی و نظامی، انحلال کامل قسد و ادغام نهایی آن همچنان به دلیل اختلاف بر سر ساختار نظامی، فرماندهی، اداره محلی و پرونده‌هایی مانند آموزش، دادگستری و ثبت‌احوال به تأخیر افتاده است. از دید نویسنده، رهبران قسد می‌کوشند پیش از انحلال، جایگاه سیاسی و امنیتی خود و نیروهایشان را تضمین کنند و از این رو به دنبال حفظ بخشی از نفوذ محلی هستند؛ در مقابل، دولت سوریه بر حاکمیت و یکپارچگی کشور و تفکیک مسئله حقوق کردهای سوریه از سازمان قسد تأکید دارد. مقاله در نهایت گزینه تبدیل قسد به یک جریان یا حزب سیاسی مدنی را محتمل‌ترین مسیر پس از انحلال می‌داند، مشروط بر اینکه این جریان از وابستگی‌های خارجی فاصله گرفته و قواعد رقابت سیاسی و تکثرگرایی را بپذیرد.

این مقاله با بررسی موج تازهٔ اعتراضات مردمی در تونس علیه وخامت اوضاع معیشتی، قطعی آب و برق و سرکوب آزادی‌ها، به تحلیل کارنامهٔ پنج‌سالهٔ حکومت قیس سعید می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه دست‌اندازی بر قدرت از طریق کودتا، تعطیلی نهادهای نظارتی و قضایی و اتخاذ سیاست‌های پوپولیستی و استقراض‌های سنگین، کشور را به سوی ورشکستگی اقتصادی، انسداد سیاسی و انزوای دیپلماتیک سوق داده است؛ وضعیتی که با زوال مشروعیت حکومت و لبریز شدن کاسهٔ صبر جامعه، سرنوشت تغییر و برون‌رفت از این بحران همه‌جانبه را بار دیگر به اراده و تصمیم خود مردم تونس گره زده است.

برخلاف تصویر عامیانه و عامه‌پسندی که از «بهاءالدین قراقوش» (درگذشته به سال ۵۹۷ هـ/۱۲۰۱ م) به عنوان حاکمی ستمگر یا شخصیتی ساده‌لوح ساخته شده است، منابع معتبر تاریخی او را یکی از برجسته‌ترین و کارآمدترین فرماندهان نظامی، مهندسان معمار و مردان تدبیر در عصر صلاح‌الدین ایوبی معرفی می‌کنند. نام او «قراقوش» در زبان ترکی به معنای «شاهین/عقاب سیاه» یا «کرکس» است که استعاره‌ای از قدرت، شکوه و والایی مقام است.

طریقی که طارق رمضان در این گفت‌وگو ترسیم می‌کند، نقدی ریشه‌ای به ظاهرگراییِ فقهی و فقدان اولویت‌بندی در جهان اسلام است؛ او با تأکید بر اخلاقِ رهایی‌بخش، احترام به طبیعت و آشتی با فلسفه و هنر، از پروژه‌ی بی‌معنای «اسلامی‌سازی علوم» دست می‌کشد و در عوض بر «بازمرکزدهی به فلسفه در چهارچوبِ مرجعیت اسلامی»، گذار از «مدارا» به «احترام و شناخت متقابل در زیستِ کثرت‌گرا» و نقدِ اخلاقیِ ساختارهای قدرت (همچون دولت-ملت و فرقه‌گرایی) تأکید می‌ورزد.

این مقاله نشان می‌دهد که مخالفت و حساسیت غرب در برابر ظهور نمادهای اسلامی ـ مانند ساخت مناره‌ها و مساجد یا پوشش حجاب ـ نه یک صرافت عقیدتی یا لاهوتی، بلکه ناشی از نگرانی عمیق برای امنیت و هویت فرهنگی-معماری قارهٔ اروپاست. نویسنده با اشاره به نمونه‌هایی چون هم‌ترازیِ هوشمندانهٔ برج کلیسا و منارهٔ مسجد در بیروت، و نیز با استناد به سخنان چهره‌هایی چون آنگلا مرکل، تبیین می‌کند که مسیحیت در اروپای مدرن و سکولار از یک «ایمان دینی» به یک «تراث فرهنگی و نماد تعلق ملی» تغییر ماهیت داده است؛ از این‌رو، غربی‌ها تمدد معمارانه و نمادین اسلام را خطری وجودی برای یکدستیِ هویت تاریخی خود می‌پندارند.

اصل نخست: رستگاری در دست خداوند است و اوست که سینه‌ها را فراخ می‌کند نه کس دیگر؛ رستگاری یکی از آفریده‌های خداوند است. خداوند اعیان را آفریده است به همان ترتیب معانی مانند مرگ و زندگی را نیز آفریده است: "الذي خلق الموت والحياة" اوست که مرگ و زندگی را آفریده است. یکی از این معانی رستگاری است که آن را در دل هر کس که بخواهد قرار می‌دهد؛ با فضل او رستگار می‌شود و می‌خندد. از هر دلی که بخواهد بر می‌گیرد بنابراین بدبخت می‌شود و می‌گرید: "وأنه هو أضحك وأبكى" و اوست که می‌خنداند و می‌گریاند.

-  کارها به مقاصد آن بستگی دارد.

-  دفع مفاسد بر جلب منافع مقدم است.

-  مسایل سخت و دشوار با مسایل آسان رفع می‌شود.

-  ضرر باید در حد امکان دفع شود.

-  ضرر نباید با ضرر مشابه دفع شود.

-  ضرر کردن و ضرر رساندن درست نیست.

-  ضرر باید از بین برود.

-  در معاملات مفهوم مهم است نه الفاظ و ظواهر؛ مقصد و معنا مهم است نه لفظ و مبنا.

-  هر گاه دو مفسده در مقابل هم قرار گیرند با تن دادن به ضرر کمتر از ضرر بزرگ‌تر جلوگیری می‌شود.

-  پاداش به نیت بستگی دارد.

-  عرف و عادت مردم راهی برای اثبات حکم شرعی است.

-  غالب و شایع معتبر است نه نادر و کم‌یاب.

-  حقیقت به علت شهرت بیشترِ عرف و عادت ترک می‌شود.

-  عرف و عادتی که رایج باشد معتبر است.

-  عرف و عادت مردم اگر مخالف شرع و نصوص فقهی نباشد دلیل و حجّت‌ قرار می‌گیرد و به آن عمل می‌شود.

در زمانی که امت اسلامی در بحران سختی غوطه‌ور است و دشمنان داخلی و خارجی بر آن هجوم آورده‌اند؛ فتنه‌ها افزایش یافته و دل‌ها ناآرام و نگران است، خدای متعال برای این امت بارقه‌ی امید و راه رهایی قرار داده است تا به در پناه آن به یقین و آسایش دست یابد.

خدای متعال رمضان را فرستاده است تا فرصتی برای رهایی از بند گناهانی باشد که دل‌ها ما را فاسد، عقل‌ها را حیران کرده است و راه‌ را بر انسان‌ها بسته است.

هر کس شب قدر را از روی صدق و ایمان احیا کند گناهان گذشته‌اش بخشیده می‌شود.

پس رمضان فرصت گران‌بهایی است تا قلب‌ها به شاهراه یقین برسند و تمسک به دین و التزام به شریعت اسلام در مؤمنان افزایش یابد.