متن سخنان استاد عبدالرحمن پیرانی دبیرکل جماعت دعوت و اصلاح به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه.

ضمن عرض خیرمقدم محضر شما بزرگواران، مسئولان هیئت اجرایی و مجامع مشورتی، صمیمانه از پیشگاه پروردگار هستی استدعا داریم اجتماع معنوی و ایمانی ما را با حضور ملائک و نزول نور و رحمت قرین فرماید. شما عزیزان، خانواده‌های گرامی و عموم شهروندان و هم‌وطنان ارجمند را با الطاف ربانی خویش از آسایش و آرامش برخوردار فرموده و از مشکلات، تنگناها و توطئه‌های دشمنان این سرزمین و آب‌وخاک برهاند.

عرایضم را با الهام از فرموده‌ی یکی از بزرگان بیداری اسلامی آغاز می‌کنم. ایشان تأکید می‌نماید که برای موفقیت تلاش‌های خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه، اهتمام به مجموعه‌ای از اصول و شرایط بسیار حیاتی است که توجه به آن‌ها می‌تواند حرکت‌های اصلاحی را از شتاب‌زدگی، پراکندگی و ناکامی مصون بدارد. در اینجا به پنج اصل مهم اشاره می‌کنم:

نخست: اهمیت و نقش محیط و جامعه‌ی هدف و ضرورت تنظیم حکیمانه‌ی شیوه‌ی حرکت بر اساس موازین قسط الهی و نیز میزان اجابت و همراهی مخاطبان

هر حرکت اصلاحی، پیش از آنکه به برنامه و اقدام نیاز داشته باشد، به شناخت دقیق نیازمند است؛ شناخت جامعه، شرایط زمان و مکان، احوال و اوضاع مردم، موانع و نیازهای واقعی مردم، و دردها، رنج‌ها، آلام و آمال آن‌ها. سپس باید متناسب با این شناخت و ظرفیت‌های موجود، شیوه‌ی حرکت و اقدام را حکیمانه تنظیم کرد.

حضرت ابراهیم (ع) نمونه‌ی روشنی از این واقع‌بینی است. هنگامی که دعوت او حتی از سوی پدرش پذیرفته نشد، با حفظ ادب و احترام، از پدر و محیط شرک فاصله گرفت و راه توحید را با یقین، صلابت و استقامت حفظ کرد:

«وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَىٰ أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا» (مریم: ۴۸)

یعنی: «از شما و آنچه غیر از خدا می‌پرستید کناره می‌گیرم و پروردگارم را می‌خوانم؛ امید است در دعا و عبادت پروردگارم محروم و ناامید نمانم.»

دوم: غافل نبودن از نقش شیطان، وسوسه‌های خناسان، انحراف فکری و موانع پنهان

حرکت اصلاحی تنها با موانع آشکار روبه‌رو نیست؛ بلکه موانع پنهانی مختلفی نیز در مسیرش قرار دارد. شیطان، طبق تصریح قرآن، پیوسته در تلاش است انسان را از مسیر حق، سعادت و نیک‌بختی منحرف سازد:

«ثُمَّ لَآتِيَنَّهُم مِّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَائِلِهِمْ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِينَ» (اعراف: ۱۷)

یعنی: «سپس از پیش رو، از پشت سر، از سمت راست و از سمت چپشان به سراغ آنان می‌آیم و بیشترشان را سپاس‌گزار نخواهی یافت.»

بنابراین، کنشگران و اصلاح‌ورزان باید هم موانع بیرونی را بشناسند و هم مراقب ضعف‌های درونی، خودخواهی، ناامیدی و وسوسه‌هایی باشند که می‌تواند حرکت انسان را از مسیر اصلی منحرف کند.

سوم: استقامت و ثبات قدم

راه اصلاح، خیرخواهی و خدمت به هم‌نوعان، راهی کوتاه و کم‌هزینه نیست. گاهی ممکن است نتیجه‌ی برخی تلاش‌ها خیلی دیرتر ظاهر شود و موانع و دشواری‌های فراوانی در مسیر پدید آید. ازاین‌رو خداوند متعال می‌فرماید:

«فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا» (هود: ۱۱۲)

یعنی: «پس همان‌گونه که فرمان یافته‌ای، استقامت ورز و نیز کسانی که همراه تو توبه کرده و به سوی پروردگارشان بازگشته‌اند؛ و از حد تجاوز نکنید.»

استقامت یعنی وفاداری نسبت به اصول، اهداف، امانت و مسئولیت؛ در عین حال، باید در شیوه‌ها و متناسب با شرایط، از حکمت و انعطاف برخوردار باشیم.

چهارم: شناخت سنت‌ها و قوانین الهی

یکی دیگر از عوامل موفقیت، شناخت سنت‌های الهی حاکم بر زندگی و جامعه است. خداوند بزرگ جل جلاله می‌فرماید:

«وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا» (احزاب: ۶۲)

یعنی: «و هرگز برای سنت الهی تبدیلی نخواهی یافت.»

قوانین الهی را نمی‌توان نادیده گرفت. تغییر و اصلاح، نیازمند شناخت واقعیت‌ها، شناخت اسباب، سنن و قوانین الهی و حرکت تدریجی و سنجیده در چارچوب آن‌هاست. بنابراین، نباید تنها بر اساس آرزوها و احساسات حرکت کرد؛ بلکه باید میان ایمان، آرمان، واقعیت و برنامه پیوندی ناگسستنی برقرار نمود.

پنجم: حرکت جمعی و فعال‌کردن ظرفیت‌های عمومی جامعه

هیچ حرکت بزرگ اصلاحی با توان یک فرد یا یک جمع کوچک به سرانجام نمی‌رسد. اصلاح جامعه نیازمند همکاری، هم‌افزایی، اعتمادبه‌نفس فردی، اعتماد جمعی، تقسیم مسئولیت‌ها و مشارکت عموم مردم است.

ذوالقرنین (ع) هنگامی که با مسئله‌ای بزرگ مانند اجابت درخواست ساختن سد به منظور منع ورود یأجوج و مأجوج روبه‌رو شد، مردم را در ساختن سد شریک کرد، آن‌ها را به همکاری دعوت نمود و خطاب به آنان گفت:

«فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا» (کهف: ۹۵)

یعنی: «پس با نیرویی قوی مرا یاری کنید تا میان شما و آنان سدی استوار قرار دهم.»

این آیه به ما می‌آموزد که حرکت موفق، حرکتی نیست که همه کارها را به چند فرد محدود کند؛ بلکه باید توان و ظرفیت‌های جامعه را شناسایی کرد و در مسیر هدف مشترک بسیج نمود و به کار گرفت.

سخن پایانی

پس اگر بخواهیم تلاش‌ها و حرکت‌های خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه‌ی ما ثمربخش و ماندگار باشد، باید همواره این پنج اصل را مورد توجه قرار دهیم:

شناخت درست، هوشیاری، استقامت، فهم و درک سنت‌های الهی، و حرکت جمعی.

اخلاص و انگیزه، نقطه آغاز حرکت است؛ اما برای رسیدن به نتیجه، باید شناخت را با حکمت، ایمان را با عمل، استقامت را با انعطاف، و توان فردی را با کار جمعی همراه و قرین کنیم.

امید است خداوند بزرگ جل جلاله به شما بزرگواران، رؤسای مجامع مشورتی، توفیق عنایت فرماید که در مسیر انجام وظیفه و ادای مسئولیت مبارکی که بر عهده‌ی شما عزیزان گذاشته شده، گام‌های مؤثر و ماندگاری را آگاهانه، مخلصانه و قرین حکمت و رحمت ربانی بردارید.

ان‌شاءالله سربلند و سرافراز باشید.