رهبری اجتماعی فرایندی برای هدایت، توانمندسازی و همراهکردن افراد در جهت حل مسائل مشترک و تحقق خیر عمومی است. رهبر اجتماعی با تکیه بر اخلاق، خلاقیت، تفکر راهبردی، مهارت ارتباطی و توانایی حل مسئله میکوشد ظرفیتهای جامعه را فعال کند، مشارکت اجتماعی را افزایش دهد و زمینهٔ توسعه و همبستگی اجتماعی را فراهم سازد. رهبری پایدار نیز با درنظرگرفتن پیامدهای تصمیمهای امروز برای نسلهای آینده، میان نیازهای کنونی و مسئولیت نسبت به آینده تعادل برقرار میکند. خلاصه اینکه جامعه فقط به مدیر نیاز ندارد، به آدمهایی نیاز دارد که بلد باشند دیگران را برای ساختن آیندهای بهتر با خود همراه کنند؛ ظاهراً همین بخش سادهٔ ماجرا همیشه سختترین قسمت است.
کار خیر در اسلام تنها به کمک مالی محدود نمیشود، بلکه جلوهای از رحمت، همبستگی اجتماعی، مسئولیتپذیری و همکاری میان انسانهاست. قرآن و سنت بر انفاق، یاری نیازمندان، اطعام گرسنگان، حمایت از یتیمان و رفع گرفتاری دیگران تأکید کردهاند. فعالیتهای خیریه افزون بر کاهش فقر و نابرابری، به تقویت سرمایه اجتماعی، حمایت از آموزش و سلامت و تحقق توسعه پایدار کمک میکند. در این میان، وقف و بهویژه وقف نخلستان میتواند الگویی برای کار خیر ماندگار باشد؛ زیرا با ایجاد یک منبع درآمد پایدار، امکان تداوم حمایت از نیازمندان و اجرای پروژههای عامالمنفعه را برای سالهای طولانی فراهم میسازد.
این مقاله با واکاوی لایههای تاریخی، کلامی و فقهیِ مواجهه با آئین ایزدی، به ریشهیابی اتهامات تکفیری نظیر «شیطانپرستی» و «ارتداد» میپردازد. نوشتار حاضر با تبیین سیر تحولِ نقد کلامی ابنتیمیه بر غلوّ در طریقت عدویه تا سوءاستفاده و بازتولید خشونتبار آن توسط جریانهای سلفی-جهادی (بهویژه فاجعهی نسلکشی ۲۰۱۴ داعش در سنجار)، نشان میدهد که چگونه ساختار باطنی این آیین بومی مورد کژفهمی قرار گرفته است. در نهایت، مقاله با استناد به اسناد رسمی الازهر (مانند نامهی سرگشاده به البغدادی) و فتاوای مراجع شیعه (از جمله آیتالله سیستانی)، ابطال فقهی تکفیر، حرمت تجاوز به جان و مال و لغو تاریخی بردگی را به عنوان موقف قاطع و اجماعیِ قاطبهی علمای جهان اسلام در دفاع از کرامت و حقوق اقلیتها به تصویر میکشد.
امروزه بسیاری از مردم با بحران مصرف و گرانی و درآمد اندک و کاهش قدرت خرید روبرو هستند و پایبندی به اخلاق و ارزشهای والای اسلامی بهترین راهکاری است که ما را از خطر افتادن در چنگال اندوه و نگرانی و دام شیطان برای ناامید و دلسرد کردن از رحمت خدا نگه میدارد. اعتدال و میانهروی مسلمانان یعنی آنان میان دنیا و آخرت بدون افراط و تفریط و بدون اسراف و خساست تعادل برقرار میکنند و خدای متعال میفرماید:
«وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللهُ الدَّارَ الآَخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللهُ إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ» [قصص:٧٧].
اصل نخست: رستگاری در دست خداوند است و اوست که سینهها را فراخ میکند نه کس دیگر؛ رستگاری یکی از آفریدههای خداوند است. خداوند اعیان را آفریده است به همان ترتیب معانی مانند مرگ و زندگی را نیز آفریده است: "الذي خلق الموت والحياة" اوست که مرگ و زندگی را آفریده است. یکی از این معانی رستگاری است که آن را در دل هر کس که بخواهد قرار میدهد؛ با فضل او رستگار میشود و میخندد. از هر دلی که بخواهد بر میگیرد بنابراین بدبخت میشود و میگرید: "وأنه هو أضحك وأبكى" و اوست که میخنداند و میگریاند.
- کارها به مقاصد آن بستگی دارد.
- دفع مفاسد بر جلب منافع مقدم است.
- مسایل سخت و دشوار با مسایل آسان رفع میشود.
- ضرر باید در حد امکان دفع شود.
- ضرر نباید با ضرر مشابه دفع شود.
- ضرر کردن و ضرر رساندن درست نیست.
- ضرر باید از بین برود.
- در معاملات مفهوم مهم است نه الفاظ و ظواهر؛ مقصد و معنا مهم است نه لفظ و مبنا.
- هر گاه دو مفسده در مقابل هم قرار گیرند با تن دادن به ضرر کمتر از ضرر بزرگتر جلوگیری میشود.
- پاداش به نیت بستگی دارد.
- عرف و عادت مردم راهی برای اثبات حکم شرعی است.
- غالب و شایع معتبر است نه نادر و کمیاب.
- حقیقت به علت شهرت بیشترِ عرف و عادت ترک میشود.
- عرف و عادتی که رایج باشد معتبر است.
- عرف و عادت مردم اگر مخالف شرع و نصوص فقهی نباشد دلیل و حجّت قرار میگیرد و به آن عمل میشود.
در زمانی که امت اسلامی در بحران سختی غوطهور است و دشمنان داخلی و خارجی بر آن هجوم آوردهاند؛ فتنهها افزایش یافته و دلها ناآرام و نگران است، خدای متعال برای این امت بارقهی امید و راه رهایی قرار داده است تا به در پناه آن به یقین و آسایش دست یابد.
خدای متعال رمضان را فرستاده است تا فرصتی برای رهایی از بند گناهانی باشد که دلها ما را فاسد، عقلها را حیران کرده است و راه را بر انسانها بسته است.
هر کس شب قدر را از روی صدق و ایمان احیا کند گناهان گذشتهاش بخشیده میشود.
پس رمضان فرصت گرانبهایی است تا قلبها به شاهراه یقین برسند و تمسک به دین و التزام به شریعت اسلام در مؤمنان افزایش یابد.
با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، یکی از متخصصان قلب سفارشاتی برای بیماران قلبی دارد که به برخی از آنها اشاره میشود.
دکتر عمّار سلام، اولین مشاور بیماریهای قلبی در مؤسسهی پزشکی حمد الطیبه قطر و رئیس بخش قلب در بیمارستان خور، به برخی از فواید روزه برای بیماران قلبی اشاره میکند از جمله: روزه نسبت ابتلا به بیماریهای مختلف قلبی مانند حملهی قلبی و نارسایی قلبی و لرزش دهلیزی در ماه رمضان را کاهش میدهد و افزون بر آن نارسایی قلبی و لرزش دهلیزی ناشی از کمبود شریان کرونر را نیز پایین میآورد.
با نزدیک شدن رمضان که آمادگی برای روزه هر روز بیشتر میشود، مجموعه سفارشاتی را به بیمارانی که دارو مصرف میکنند تقدیم میکنیم و در روزهای آتی نیز این موضوع را ادامه خواهیم داد.
کارشناسان مؤسسهی حمد الطیبه در قطر به مبتلایان به بیماریهای مزمن همانند قند و فشار خون توصیه میکنند پیش از شروع رمضان بیشتر احتیاط کنند و مراقب سلامتی خود باشند. لازم است با پزشک معالج خود مشورت کنند تا مطمئن شوند آیا وضعیت جسمی آنان اجازهی روزه گرفتن میدهد یا خیر؟ بیماران همچنین باید میزان مصرف دارو و وعدههای دارویی خود را با پزشک در میان بگذارند.
دکتر عبدالکریم بکار میگوید:
«پدران نباید منتظر کمکهای اجتماعی معمول برای تربیت فرزندانشان باشند؛ باید خودشان مشکلات تربیتی را بر دوش بکشند.»
چقدر زیباست که پدران و مادران برای خانوادهی خود قوانین تربیتی تنظیم کنند و از آن به عنوان پشتوانهای برای تربیت استفاده کنند.
در ادامه مجموعهای از قوانین را تقدیم میکنم تا به دلخواه خود انتخاب کنید و آن را به عنوان هستههای قوانین خانوادگی قرار دهید:
١- به نماز سر وقت پایبند باشید.
٢- «لطفاً» و «تشکّر» دو واژهی ضروری هستند که هیچ وقت آنها را دست کم نگیرید.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb