سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح

این مقاله به تحلیل دین به‌عنوان یک نظام جامع معرفتی پرداخته و تبیین می‌کند که دین از دو حوزه متمایز اما مکمل تشکیل شده است: علوم وحیانی و علوم انسانی-تجربی. در این پژوهش، ابتدا دین به‌عنوان یک مجموعه معرفتی تعریف می‌شود که دو منبع اصلی معرفت، یعنی وحی و عقل/تجربه، را در بر می‌گیرد. از سوی دیگر، ویژگی‌ها و کارکردهای هر یک از این دو حوزه بررسی می‌شود: علوم وحیانی که در قالب آموزه‌های دینی و متون مقدس قرار می‌گیرند، به هدایت انسان در ساحت معنوی و اخلاقی پرداخته و در مقابل، علوم انسانی-تجربی که از طریق عقل و تجربه به شناخت طبیعت و جامعه می‌پردازند، به تأمین نیازهای مادی و اجتماعی انسان کمک می‌کنند. مقاله به ارتباط و تعامل این دو حوزه در قالب یک سیستم منسجم می‌پردازد و بر این نکته تأکید دارد که علوم انسانی-تجربی و علوم وحیانی با هم میتوانند نیازهای مادی و معنوی انسان را برآورده کنند و دین مجموعه‌ی کاملی از این دو حوزه است. همچنین، کارآمدی مدل دوحوزه‌ای دین در مواجهه با چالش‌های مدرن مانند اخلاق زیستی، مسائل زیست‌محیطی، و عدالت اجتماعی به‌عنوان یک نظام جامع معرفتی بررسی می‌شود. نهایتاً، مقاله به نقد دیدگاه‌های مخالف که دین را صرفاً وحیانی یا صرفاً انسانی می‌دانند، پرداخته و نشان می‌دهد که تفکیک مطلق این دو حوزه ناکارآمد است.

آثار حسن البنا نه‌فقط بازتاب اندیشه‌های یک عالم دینی، بلکه جلوه‌ای از بصیرت یک مصلح ربّانی است که با پیوند زدن آموزه‌های وحیانی به نیازهای زمانه، راهی روشن برای بیدارسازی دل‌ها، احیای اندیشه‌ها و هدایت امت در مسیر عزّت و تعالی ترسیم کرده است.

سپاس و ستایش برای الله پروردگار جهانیان که قرآن را به‌صورت کلامی منظم و مؤلَّف نازل کرد و آنرا به مقتضای مصالح مردم به تفاریق فرو فرستاد و بر دو قسم محکم و متشابه وحی فرمود، کتابی با دلایل روشن و براهین قاطع انشاء نمود که کلید منافع دنیوی و اخروی و معجزه جاویدان نبوی در همه‌‌‌‌‌ی زمانهاست.

در این گفتار، مفاهیمی چون اخلاق دشمنی، مدارا با غیر، اصالت صلح و کرامت انسانی در قرآن بازخوانی می‌شوند. همچنین، به چالش‌هایی مانند ناسخ و منسوخ، فرآیند تکوین ایمان در بستر آزادی، جهاد به‌مثابه پرورش انسان و محدودیت‌های کارآمدی دین در جهان معاصر پرداخته می‌شود. این بررسی نگاهی نو به قلمرو دین در زمانه‌ی اکنون می‌افکند.

•آیا تعریف شریعت نزد علمای مسلمان و دیدگاه‌های‌شان و از دوره‌ای تا دوره‌ای متفاوت است؟

در قرآن کریم منظور از شریعت، همان اسلام یک‌پارچه‌ای است که از سوی خداوند سبحان بر انبیاء و رسولان، بویژه پیامبران اولوا العزم وحی شده است. شریعت، اصول اعتقادی، اصول احکام و اصول سلوک یا همان شناخت خداوند به یکتایی، اطاعت از او و ایمان به کتاب‌ها، رسولان، روز آخرت و دیگر ارکان ایمان و الزامات ایمانی است. به دلیل این آیه که فرموده است: «شَرَعَ لَكُمْ مِنْ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلاَ تَتَفَرَّقُوا فِيهِ».

مقاله پیش‌رو با نگاهی انتقادی و تحلیلی، به واکاوی شکاف عمیق میان «الگوی معیشتی پیامبر اسلام» و «عملکرد حکمرانان در طول تاریخ» می‌پردازد. نگارنده معتقد است که سنت نبوی با تکیه بر عدالت توزیعی، زهد آگاهانه رهبر و نهادسازی برای حمایت از محرومان، پیوندی ناگسستنی میان اخلاق و اقتصاد ایجاد کرد. با این حال، فرآیند تبدیل «خلافت» به «سلطنت» در دوران اموی و عباسی، آغازگر انحرافی ساختاری بود که در آن بیت‌المال به خزانه شخصی تبدیل و شکاف طبقاتی نهادینه شد. این نوشتار ضمن نقد نقش توجیه‌گرایانه برخی نهادهای دینی در اعصار میانه، در نهایت به بن‌بست‌های معاصر در جوامع اسلامی اشاره می‌کند؛ جایی که ثروت‌های کلان نفتی نه در مسیر برابری انسانی، بلکه در خدمت ساختارهای رانتی، تبعیض علیه کارگران مهاجر و بقای نظام‌های تمامیت‌خواه قرار گرفته است.

سکوت نسل Z ریشه در تفاوت‌های رشدی (نابرابری مغزی هیجانی و منطقی) و ترس از قضاوت در دنیای دیجیتال دارد، نه بی‌عاطفگی. این نسل با زبان بصری و پیام‌های کوتاه راحت‌تر است و در مقابل نصیحت، سرزنش و عجله بزرگسالان سکوت می‌کند. برای رفع سکوت، باید بر ایجاد فضای امن، محبت، شنیدن فعال و احترام به استقلال تمرکز کرد (اشتاینبرگ و آموزه‌های قرآنی). گفت‌وگو زمانی آغاز می‌شود که نوجوان احساس امنیت، برابری نسبی و شنیده شدن کند.

برادر و خواهر هنرمند، ابوبکر و نسیبه فتحی (استودیو ابوفتو)، مسیر خود را از دل شرایط ویژه، با تکیه بر تصویر، صدا، موسیقی و اراده‌ای مداوم، از بستک تا صحنه‌های هنری تهران با موفقیت گشودند و ثابت کردند که قهرمانان، سازندگان جهان خود هستند.

حقیقت رزق در جهان‌بینی قرآنی، فراتر از مادیات و ابزاری برای آزمون (ابتلا)، پاداش (جزا) یا کیفر تدریجی (استدراج) است. این دیدگاه با تفکیک میان «دنیاداری» و «دنیاپرستی»، ثروت را لزوماً نشانه محبوبیت نمی‌داند و بر مفاهیمی چون امنیت و سلامت روان به عنوان رزق حقیقی تأکید می‌کند. غایت این شناخت، گذار از بحران‌های معیشتی به آرامشِ ناشی از توکل و بازشناسی عدالت حکیمانه الهی در تقسیم نعمات است.

پایداری، استقامت و جهاد در راه خدا، ستون‌های محکم ایمان و بندگی‌اند؛ صفاتی که در لحظات دشوار، حقیقت نهفته در قلب‌ها را آشکار می‌سازند و میزان ایمان را به آزمون می‌گذارند. خردمندان و مصلحان، همواره هشدار داده‌اند که مسیر حق، آرام و هموار نخواهد بود؛ بلکه تنها آنان که استوار بمانند، به عزت و سربلندی خواهند رسید. خداوند نیز در کلام خویش، اهل ایمان را به صبر و مبارزه فراخوانده، زیرا که همین صبر و پایداری، رمز پیروزی و رسیدن به رضوان الهی است.