متفکران معتزله به عنوان گروهی از متفکران مسلمان، به خاطر تأکیدشان بر عقلانیت معروف‌اند. در عین حال آنها به حکم اینکه مسلمان و حتی مدافع عقیده اسلامی بودند، به اصل اساسی ایمان اسلامی یعنی توحید ملتزم بوده‌اند. از جمله صفات خداوند، صفت عدل است. از لوازم عدل خداوند این است که انسان به اختیار خویش خداوند را بشناسد و به او ایمان بیاورد به گونه‌ای که این شناخت و تصدیق از شائبه جبر به دور باشد. در حقیقت نزد این متفکران ایمان عاری از معرفت، ممکن نیست. ایمان به خداوند مشروط و متوقف بر شناخت او است. و حال پرسش این است که این شناخت فعل انسان است یا فعل خداوند.
ترجمه‌ی: مجید مرادی
مراحل گفتمانِ اسلامی در پاسخ به چالش‌های یک قرن
(نیمه‌ی دوم نوزدهم تا پایان نیمه‌ی اول قرن بیستم)
در میان سیل فراگیری که از سال‌های آغازینِ قرن نوزدهم در شرق اسلامی به قصد رویارویی با غرب -به شکل‌های متفاوت- به راه افتاد، نقد ریشه‌ای «احمد فارس الشدیاق»[1] به اروپا و تجربه نوازایشی آن، آهنگی خارج از دستگاه بود. از آن زمان، جنبش‌های اسلامی‌ای در هند به راه افتادند و جنبش‌های دیگری مانند سنوسیون [لیبی]، مهدیون [سودان]، عرابیون [مصر] سر برآوردند. این جنبش‌ها تا نیمه دوم قرن نوزدهم، از بُعد نظامی با غرب رویارو شدند.
اشاره: مقوله‌ی روشنفکری دینی در کردستان و خردگرایی یا خردستیزی عنوان میزگردی است که چند سال پیش نشریه‌ی توقیف‌شده‌ی «نامه» با دو صاحب‌نظر کرد اهل سنّت در میان نهاده است، انتشار مجدد آن به خاطر اهمیت مسائلی است که هنوز هم در محافل علمی و اندیشگی کردستان و اهل سنّت کمتر بدانها پرداخته شده است، جهت طرح مجدد اینگونه مقوله‌های فکری شما را به مطالعه‌ی نقادانه‌ی مصاحبه دعوت می‌نماییم.
(به مناسبت ۲۸ اسفندماه، نوزدهمین سالگرد عروج ملکوتی استاد شهید ناصر سبحانی)
استاد ناصر سبحانى، در مهرماه ۱۳۳۰ ه. ش. در روستاى «دوریسان»، از توابع شهرستان پاوه، استان کرمانشاه، در یک خانوادەی متدیّن و بىآلایش دیده به جهان گشود.
شش بهارى که از عمر مبارکش سپرى شد، توسط پدر وارد اوّلین دبستان تازه تأسیس شدهى زادگاهش شد و در کلاس اول دبستان ثبت نام گردید؛ اما بعد از اندکى، به علت استعداد شگرف ایشان و به پیشنهاد معلّم دلسوزش، در کلاس دوّم دبستان ثبت نام شد.
استاد، در سن ۱۰ سالگى، با از دست دادن مادرش، از لطف و مهر مادرى محروم شد.
بر اساس خبرهای منتشر شده طی چند روز گذشته،13 گروه و جنبش فلسطینی در قاهره پایتخت مصر بر سر تشکیل شش کمیسیون ویژه تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین، بازسازی جنبش آزادیبخش فلسطین، بازسازی سازمان‌‌‌های امنیتی بر پایه‌‌‌های ملی، انتخابات پارلمانی و ریاست، از میان برداشتن آثار دودستگی فلسطینی و کمیسیون عالی راهبری به توافق رسیدند. این توافق میان گروه‌‌‌های فلسطینی با هدف پایان دادن به 18 ماه دودستگی صورت گرفت. از ژوئن سال 2007 که پس از درگیری‌‌‌های خونین میان نیروهای جنبش حماس و نیروهای جنبش فتح در نوار غزه، این منطقه از سوی حماس کنترل می شود، حاکمیت سرزمین‌‌‌های فلسطینی به دو بخش تقسیم شده و جنبش فتح و حماس از آن زمان تاکنون در حال منازعه به سربرده اند.
ترجمه‌ی: مجید مرادی
زیست‌گاه ایدئولوژیک و سیاسی جنبش‌های اسلامی معاصر
محمد عبدالسلام فرج در رساله‌ی «الفریضة الغائبة»[2] می‌نویسد: احکامی که امروزه بر مسلمانان حاکم است، احکام کفر و بلکه قوانینی است که کافران وضع کرده و مسلمانان را بدان سوق داده‌اند. خدای سبحان می‌گوید «و من لم یحکم بما انزل الله فاولئک هم الکافرون؛ و کسانی که به موجب آنچه خدا نازل کرده داوری نکرده‌اند، آنان خود کافرانند.» پس از برچیده شدن بساط خلافت در سال (1924م) و ریشه‌کن شدن همه احکام اسلام و جایگزینی احکامی که کافران وضع کرده‌اند، وضع‌شان همان وضع تاتارها شده است؛ چنان که در تفسیر ابن‌کثیر ذیل این آیه ثابت شده است: «افحکم الجاهلیة یبغون و من احسن من‌الله حکماً لقوم یوقنون؛ آیا خواستار حکم جاهلیت‌اند؟ و برای مردمی که یقین دارند، چه کسانی از خدا بهتر است؟» و درهای خروج حاکمان زمانه از ملت و آیین اسلام چندان پرشمار است که برای آن کس که روش و منش آنان را زیر نظر گیرد، شبهه‌ای باقی نمی‌ماند.
بسط و تعمیق فقه اولویات و موازنات اساساً وقتی آدم می‌خواهد اخلاقی زندگی کند، در اکثریت قریب به اتفاق موارد در زندگی‌اش بین خوب و بد مخیر نیست. یعنی بر خلاف آنچه می‌پنداریم که آدم وقتی بر سر دوراهی قرار می‌گیرد باید کار خوب را انجام دهد و کار بد را انجام ندهد، در اکثریت قریب به اتفاق موقعیت‌هایی که در کل زندگی آدم رخ می‌دهد آدم بین بد و بدتر یا خوب و خوب‌تر مخیر است، نه خوب و بد. به ندرت پیش می‌آید که بین خوب و بد مخیر شده باشیم و معمولاً یا بین بد و بدتر گیر می‌کنیم یا بین خوب و خوب‌تر.
ترجمه‌ی: مجید مرادی
مراحل گفتمانِ اسلامی در پاسخ به چالش‌های یک قرن
(3)
یوسف قرضاوی در کتابش «الحل الاسلامی فریضة و ضرورة» می‌گوید: «دو راه حل (الگوی) لیبرالیسم و سوسیالیسم در تحقق پیروزی نظامی در مهم‌ترین مسئله‌ی عرب‌ها و مسلمانان یعنی مسئله‌ی نخستین قبله و سومین حرم مسلمانان یعنی فلسطین ناکام مانده‌اند، ناکامی دموکراسی در شکست سربازان عربی در سال 1948 و برپایی دولت خودخوانده اسراییل به تعبیری که سال‌ها درباره‌اش به کار می‌بردیم و آوارگی یک میلیون شهروند فلسطینی و تبدیل‌شان به پناهنده، تجسم یافت.
پرونده این شماره شهروند امروز درباره کتاب‌هایی است که در باب تاریخ روشنفکری ایرانی در ایران منتشر شده‌اند. در این پرونده از نویسندگان این کتاب‌ها خواستیم به دو پرسش ما جواب دهند. اول آنکه با چه ایده‌ای به سراغ تاریخ روشنفکری ایران رفته‌اند و پرسش اصلی تحقیق‌شان چه بود؟ و دوم آنکه اگر امروز بار دیگر به این موضوع بپردازند چه تغییراتی در تحقیق خود اعمال می‌کنند؟ آنچه می‌خوانید پاسخ‌های فرزین وحدت، علی قیصری و مهرزاد بروجردی به پرسش‌های ماست.
کپی رایت © 1405 پیام اصلاح . تمام حقوق وب سایت محفوظ است . طراحی و توسعه توسط IslahWeb