یهكهم: راگرتنی هاوسهنگی: له سهرجهم ئایینهكاندا ههندێك پهرستن و دروشمی تایبهت ههن، ئامانج له پیادهكردنیان بریتییه له دروستكردنی هاوسهنگی نێوان ههر سێ پێكهاتهى سهرهكی مرۆڤ (ئهقڵ و دهروون و جهسته)، له رێگهى سنووردانان بۆ چێژی جهسته و گهیشتن به ئاگایی ئهقڵ و زیندوویی دهروون.
لە ساڵێكدا چەند مانگێك و لە مانگێكدا چەند ڕۆژێك و لە ڕۆژدا چەند سەعاتێك هەیە كە گرنگی و تایبەتمەندی خۆیان هەیە، تایبەتمەندیەكەشی ئەوەیە كە عیبادەت و پەرستش و كاری خێر و چاكە، پاداشتەكانی چەند قات دووبارە دەبێتەوه. بۆنموونە مانگی ڕەمەزان و هەندێ ڕۆژ لە مانگەكانی زیلحهججە و موحەڕڕەم و ڕۆژانی ههینی و كاتی سپێدە و بەرەبەیان و شەوان كاتێ سێیەكی شەو دەڕوات،
مرۆڤ پێویستی بهگۆڕانكاری دهروونی و ئهخلاقی ههیه، بهو پێیهی كه خۆی هۆكاره بۆ دروستكردنی ئهو خراپه و ئازارانهی كه ڕۆژانه ڕووبهڕووی دهبێتهوه، وهك پهروهرێنهرمان ئاماژهیی پێ داوه و دهفهرموێت: «أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ»
رۆژی عاشورا هیوای سەركەوتن دەگێڕێتەوە بۆ مسوڵمانان، بەشێكە لە بزوتنەوەیەكی مێژوویی كە عیبادەتەكان پەیوەست دەكاتەوە بەكاروانی گەورەی پێغەمبەران و پیاوچاكان (إن هذه أمتكم أمة واحدة)
ئوممەتی ئێمە ئوممەتی پێغەمبەران و شەهیدەكان و پیاوچاكانە ئەو ئوممەتەیە كە رێگە نیشاندەر بوو بۆ هەموو مرۆڤایەتی، بۆ ئەوەی رێنمایان بكات بۆ زانست و پێشكەوتن، ئێمە لەم رۆژەدا بەڕۆژو دەبین، بۆ ئەوەی سوپاسی خوای گەورە بكەین، چونكە سەركەوتنی گەلانی پێشوو سەركەوتنی ئێمەیە، لە رۆژگاری ئەمڕۆدا دەبینین كۆمەڵێك دەسەڵات و بزاڤی دژ دیموكراتی كە هەڵگری ئامانجی زایۆنیزمیان هەیە، لەهەوڵی ئەوەدان شكست بەهەموو پڕۆژەیەكی ئیسلامی بدەن، ئەی كەواتە چۆن دڵخۆش دەبن بەسەركەوتنی ئیسلام و مسوڵمانان، گرنگترین خاڵێك كە دوژمنان پشتی بێ دەبەستن بریتیە لەوەی كە رەشبینی لە نێوان مسوڵماناندا برەو پێ بدەن بەوەی كە تازە هیچ پڕۆژەیەكی ئیسلامی سەرناكەوێت و رێگەنادەن كە سەركەتووبێت.
به نێوی ئهو پهروهردگارهی که بناغهی ژیانی مرۆڤی لهسهر زانین دانا، فێربوونی به نهزان سپارد و فێرکاری به زانا. دڕوودی بێ بڕانهوه لهسهر گیانی پاک و بێگهردی دوایین نێردراوی خوا، حهزرهتی موحهممهدی پێشهوا که به نهخوێندهواری ڕوو به ڕووی تهواوی خوێندهوار و قوتابخانه و زانکۆکان بۆوه و رابردووی وهبیرهێنانهوه و داهاتووی بۆ لیکدانهوه.
ئیمام قهرزاوی له فیقهـ، فتوا، بانگهوازی، ڕێنمایی، بێداری، خهبات، بیر و فهلسهفه، كولتوور، وشیاركردنهوه و نوێخوازی، میانهڕهوی، هاوسانی، نووسین و ڕێنمایی و پهرورهده و... دا پێشهوا بووه. پێشهوا قهرزاوی زانای ههموو بوارهكان و پێشهوای میانهڕهویی و هاوسانی بوو، كاتێك به ڕوونی بۆ كردار و وته و ههڵوێست و بهرنامه و فتواكان و نووسینهكانی و فكر و بانگهشهكهی دهڕوانین، بۆمان دهردهكهوێ كه دهتوانین گشت فكر و بانگهوازهكهی له چهند خاڵی خوارهوهدا كورت بكهینهوه.
١- كاتی ڕێڕۆیشتن به نهرمونیانی و هێمنی بهڕێگادا دهڕۆیشت.
برایانی زانا و بانگخوازم بۆ ئهو چهند خاڵهی خوارهوه بانگهێشت دهكهم تاكوو ئهركیان بهرامبهر خوا و ئایین و گهل به باشترین شێوه بهجێ بێنن.
مامەڵە كردنی باش لەگەڵ خەڵكدا نیشانەی ئەوپەڕی پێشكەوتنە لەڕووی فیكرییەوە، هەروەها بەڵگەیە لەسەر پاكی دەروون و هۆكارێكیشە بۆ زیاتر بەدەستهێنانی نیعمەتەكانی خوای گەورە و دووركەوتنەوە لە بەڵا و ناڕەحەتی، هۆكارێكیشە بۆ بەرەكەت لە تەمەن و ماڵ و ... هتد.
پێویست بوو تەشریفت بهێنیت، هەموو پێغەمبەرەکان مژدەی هاتنیان دابووی، کۆتا مژدەدەر کوڕەکەی مەریەم بوو، بەڵام ئێستا دونیا لە چاوەڕوانی تۆدایـە! کاروانی پێغەمبەران نزیکبوو لە تەواوبوونی، تەنها ئەوە مابوو میسکی کۆتایی بێت، ئەو دەمەی میسک لەسەر شێوەی مرۆڤ دەبێت ئەو کەسە جگە لە تۆ کێ دەبێت ئەی پێغەمبەری خودا؟!
کۆپی ڕایت 1405 پهیامی ئیسلاح. ھەموو مافێکی ئەم ماڵپەڕە، پارێزراوە. ئامادەکردن و پهرهپێدان لەلایەن IslahWeb