لە دوای کۆتای هاتنی پرۆسەی هەڵبژاردنەکان و دەرکەوتنی ئەنجامی بەرایی دەنگەکان ئەوەی قسەو باسی زۆری لە سەر کراو ئەکرێ هەڵسەنگاندنە بۆ دەنگەکانی یەکگرتوو و ئەدای سەرکردایەتیەکەی بەگشتی و بەتایبەتی لە پرۆسەی بانگەشەی هەڵبژاردنەکەدا ،ئەگەرچی پێویستە لەسەرەتاوە ئەوە بڵێم کە هەندێک زۆر پەلە دەکەن لە وەرگرتنی بریار دەربارەی دەرئەنجامەکەن، چونکە هێشتا ئەنجامەکان بەفەرمی رانەگەیەنراوە و دیارنیە کە یەکگرتوو دەنگی کەمی کردوە یان نا ،بەڵام خۆ ئەگەر واشبێت و کەمیشی کردبێت، دەبێت هەڵوێستی ئێمە جیا بێت لە هەڵوێستی کەسانی تر.
ههموو ساڵێ له جیهان دا ڕاپهرینێکی پان و بهرین به شکۆیهکی تازهتر و زیاترهوه بهڕێوه دهچێ که بناغه ی ئه‌و ڕێ و ڕهسمه دهگهڕێتهوه بۆ مێژویهکی قوڵی چهند ههزار ساڵه.
ڕووداوێک که له ڕۆژههڵاتی ناوهراست له مهودایهکی سێ گوشهی کوردستان و فهڵهستین و مهککه پێکهات ئهویش به دهستی ئیبراهیم، باوکی پێغهمبهران، به ئامۆژگاری خودای ئهرز و ئاسمان.
ئینتیما بۆ بازنە مرۆڤایەتییەکەو هەستکردن بە برایەتى ئینسانى، یەکێکە لە بازنە گرنگ و ڕەهەندە پڕ بایەخەکانى ئینتیماى مرۆڤ.
هۆشیاربوون بەم ڕەهەندەى ئینتیمامان وەک مرۆڤ، بیرخەرەوەى ئەو ڕاستییەیە کە سەرجەم گەل و نەتەوەو نەژادو ئاین و مەزهەب و ڕەنگە جیاوازەکان، لە بنەڕەتدا سەر بەیەک خێزانى مرۆڤایەتین و لە مرۆڤایەتى و بنەڕەتى ئینسانیبووندا هاوبەشن.
ئەمە سونەتی ئیلاھیە کە حاکمە بەسەر ئینساندا: ئەگەر ئینسان خۆی ئامادە نەبوو ڕووبکاتە حەق وە بەھەندی بگرێت و قبوڵیکات خوا بە زۆر پێی قبوڵ ناکات، ئەمە یەک، وە چونکە مەتاعی حەیاتی دونیا جەزابیەتی ھەیەو ئەمانەش دڵی پێ خۆش دەکەن وە بە ڕەغبەتی خۆیان لە تەوەجوە بە ئایاتی خوا لادەدەن نەتیجەی دەبێتە ئەمە کە ئیمان نەھێنن، ئەمە نەک لەبەر ئەمە کە خوا بەچاوێکی تایبەت لەگەڵ ھەندێکدا مامەڵە بکات کە لەگەڵ ئەوەدا ئەمانە تەوەجوە بە ئایاتی خوا بکەن خوا نەھێڵێت ئیمان بێنن. لەم ئایەتەشدا بە عیبارەتێکی تر تەئکیدی ئەمە دەکاتەوە:
(عه‌قیقه) یه‌كێكه له‌و بۆنه پیرۆزانه‌ى زۆر گرنگ و گه‌وره و به‌رِێزه, بۆنه‌ى رِێزنانه له مرۆڤێكى نوێ, كه پێ ده‌نێته ژیان و جیهانى نوێ, كه سه‌رزه‌وییه, له ئاینه شێواو و گۆرِاوه‌كان و, نه‌ریته مرۆییه‌كانى كۆن و نوێدا, باو بووه كه منداڵ له دایك بوون مایه‌ى جۆره رِه‌شبینیه‌كه‌و, به كاره‌كى تارِاده‌یه‌كى زۆر یان كه‌م به هاتنه دنیاى منداڵێكى نوێ رِه‌شبین و دڵگرانبوونه, چونكه ئه‌و منداڵه به‌رهه‌م ناهێنێ و ده‌بێته ئه‌رك له‌سه‌ر شانى خانه‌واده‌كه‌ىو له‌سه‌ر سفره‌ى ئه‌وان ده‌خوات و, هیچیان بۆ دابین ناكات!
(أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُ )
ئەھا بزانن بەڕاستی وەلیەکانی خوا نەترسیان لەسەرە سەبارەت بەداھاتوو کەتوشی زەرەرێک بێن یا ن سوودێکیان لە دەست دەرچێ، وە نەخەمی ڕابوردووش دەخۆن کەتوشی زەرەرەیێک ھاتبن و شوێنەواری بۆئێستا مابێت یان ن سوودێکیان لەدەست دەرچوبێت کە شوێنەواری بۆ ئێستا مابێت، لە ئارامشی کامڵدان بێ ترس و بێ خەم.
عیبادەت، بریتییە لەوەی ئینسان تبقی بەرنامەی خودای خۆی ڕەفتار بکات. ئا ئەوە عیبادەتی صەحیحە لەوەش لایدا عیبادەتی غەیری خودایە. عیبادەت و بەندەگی، واتە گوێڕایەڵی کردن، ئەگەر ھەر ئینسانێک بەرامبەر بە غەیری خودا حاڵەتی گوێڕایەڵی ھەبوو، جگەلە خودا نەفسی خۆی بێ، زۆردارێک بێ، فێڵبازێکی زۆرزانی پارەدار بێ چی پێخۆش بێت ئینسان ئەو کارە بکات وا پێی خۆشە ئەوە دەبێتە عیبادەت.
یەکێک لە گرنگترین شتەکان بۆ مرۆڤەکان بەگشتى، باووڕداران بەتایبەتى، ئەوەیە کە لە فەلسەفەی مەبەستى بابەتەکان تێبگات، بزانێ مەغزاو کرۆکى ئەو بابەتە چۆنە، بۆ چییە؟ زۆر پێویستە کە ڕواڵەتی ڕووکارى بابەتەکان ناوەڕۆک، ئەسڵى کرۆکەکەیمان بیر نەباتەوە، ناکرێ سەرقاڵبوونمان بە شکڵ، شێوازو لایەنە فیقهییەکەى بەندایەتى، عیبادەتێک، فەلەسەفە، مەبەست وناوەڕۆکى بەندایەتییەکەمان لەبیر بباتەوە، بۆ نموونە هێندەسەرقاڵ ببین بە چۆنیەتى وەستان و دەستگرتنی هەیئەتەکانەوە، کە لەبیرمان بچێتەوە لەبەردەم چ زاتێکدا وەستاوین، چى دەڵێین، چەنێک لە ماناى ئەو وشانە تێدەگەین کە دەیانڵێین.
لە ھەشت جێگای قورئانا باسی ھەفت ئاسمان کراوە کە برێتین لە:
۱.» هو الذی خلق لکم ما فی الأرض جمیعاً ثم استوی إلی السماء فسواهن سبع سماوات ...« (بقره- ۲۹)
۲.» فقضاهن سبع سماوات فی یومین ...« (فصلت- ۱۲)
۳. »الله الذی خلق سبع سماوات ... «(طلاق- ۱۲)
۴. »الذی خلق سبع سماوات طباقاً« (ملک- ۳)
۵.» ألم‌تروا کیف خلق الله سبع سماوات طباقاً؟ «(نوح- ۱۵)
ماندێلا ساڵی 1918 له‌دایك بووه له‌هۆزێكی خوارووی ئه‌فریقیا، له‌حه‌وت ساڵیدا ئه‌چێته قوتابخانه‌ومامۆستایه‌كی مژده‌ده‌ری ناوی ده‌نێت (نیلسۆن ) ،به‌ناڕه‌حه‌تیه‌كی زۆر توانی كۆلێژی حقوق ته‌واو بكات ،بیست و حه‌وت ساڵ له به‌ندیخانه‌دا بوو ، ساڵی 1990 ئازاد بوو ، خه‌ڵاتی نۆبڵی ئاشتیشی وه‌رگرت .
کۆپی ڕایت 1405 په‌یامی ئیسلاح. ھەموو مافێکی ئەم ماڵپەڕە، پارێزراوە. ئامادەکردن و په‌ره‌پێدان لەلایەن IslahWeb