گفتوگو و امکان باهم بودن در هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی/۱
مولود بهرامیان؛ نویسنده و مترجم در گفتوگو با روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران به ظرفیتهای بالقوه هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی در زمینه همبستگی اجتماعی اشاره کرد و ادامه داد: این نمایشگاه میتواند به حوزهای عمومی برای گفتوگو درباره مسائل فرهنگی، اجتماعی و ادبی استان تبدیل شود. شکلگیری چنین فضایی به نوع برنامهریزی و محتوای رویداد و میزان حضور و مشارکت اهالی فرهنگ بستگی دارد.
وی افزود: کتاب در این فضا میتواند موضوع گفتوگو، اندیشیدن و نقد باشد. موضوعاتی مانند هویت و کثرتگرایی فرهنگی، چالشهای زیستمحیطی و اجتماعی منطقه، وضعیت زبان و ادبیات مادری و بومی و کیفیت جریان ترجمه و تالیف میتوانند محور بخشی از گفتوگوهای نمایشگاه باشند.
بهرامیان درباره ویژگیهای مورد نیاز برای تقویت تعامل اجتماعی در این نمایشگاه بیان کرد: طراحی فضاهایی برای مکث و گفتوگو اهمیت زیادی دارد. ایجاد کافهکتاب، تریبونهای آزاد نقد و میزگرد میتواند فرصت بیشتری برای ارتباط میان مخاطبان، نویسندگان، ناشران و پژوهشگران ایجاد کند.
مترجم کتاب «پسااسلامگرایی» ادامه داد: حضور ناشران، نویسندگان و اندیشمندان با دیدگاهها و گرایشهای متنوع به شکلگیری فضای چندصدایی کمک میکند. همچنین میتوان بخشی از برنامهها را در قالب کارگاههای نقد و نشستهای پرسش و پاسخ برگزار کرد تا مخاطبان فرصت مشارکت مستقیم داشته باشند. همچنین پیوند ادبیات و کتاب با هنرهای تجسمی، اجراهای زنده و مستندهای فرهنگی بومی میتواند دامنه مخاطبان نمایشگاه را افزایش دهد و زمینه شکلگیری تجربههای فرهنگی متنوع را فراهم کند.
نویسنده کتاب «گفتوگو با مخالف از منظر قرآن» در بخش دیگری از سخنان خود نشستهای جنبی را یکی از بخشهای مهم گفتوگویی و قلب تپنده هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی دانست و گفت: این نشستها میتوانند مسائل فرهنگی و اجتماعی استان را بررسی کنند. موضوعات زیستمحیطی مانند دریاچه ارومیه و بازتاب آن در زیستبوم و ادبیات منطقه از جمله موضوعاتی است که ظرفیت بررسی فرهنگی و اجتماعی دارد.
وی اضافه کرد: اقتصاد نشر بومی، موانع توسعه کتابخوانی در شهرستانهای مختلف استان و نقش ادبیات شفاهی و فولکلور در حفظ حافظه جمعی مردم منطقه نیز میتواند در نشستهای تخصصی بررسی شود.
بهرامیان درباره ظرفیت هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی برای تعامل میان گروههای مختلف فرهنگی در این استان گفت: این استان از تنوع زبانی، قومی و مذهبی برخوردار است و فرهنگهای ترکی آذری، کوردی و اقلیتهای دینی در آن حضور دارند. نمایشگاه کتاب یکی از مدنیترین بسترهایی است که میتواند این تنوع را از یک چالش احتمالی به یک فرصت همافزا تبدیل کند.
نویسنده کتاب «خلوت رویا» برگزاری پنلهای مشترک درباره تاریخ شفاهی و فرهنگ عامه استان را یکی از راهکارهای پیشنهادی به یک فرصت همافزایی در نمایشگاه کتاب عنوان کرد و ادامه داد: معرفی پروژههای ترجمه متقابل میان زبانهای کوردی، ترکی و فارسی نیز میتواند به ارتباط بیشتر میان جریانهای ادبی استان کمک کند و بستری برای وفاق اجتماعی باشد.
بهرامیان ادامه داد: موضوعات مشترک زیستی، تاریخی و جغرافیایی استان نیز میتوانند محور گفتوگوهای فرهنگی قرار گیرند و به شناخت بیشتر میان جوامع مختلف استان کمک کنند.
مترجم کتاب «وجه حاجت بشریت به نبوت» در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برخی موضوعات نیازمند توجه در فضای فرهنگی آذربایجان غربی گفت: ترجمه و تبادل ادبی میان زبانهای مختلف استان یکی از این موضوعات است. ایجاد ارتباط میان ادبیات ترکی آذری و کوردی میتواند به شناخت بیشتر ظرفیتهای ادبی منطقه کمک کند.
بهرامیان خوانش انتقادی تاریخ محلی را موضوع دیگری دانست و در این باره چنین توضیح داد: بازخوانی علمی و منصفانه تاریخ منطقه میتواند زمینه شناخت دقیقتر گذشته استان را فراهم کند. توزیع امکانات فرهنگی در استان نیازمند بررسی است. همچنین فاصله امکانات فرهنگی میان مرکز استان و شهرستانها نیازمند بررسی و گفتوگو است. دعوت از پژوهشگران و ایجاد پنلهای مسئلهمحور میتواند زمینه طرح این موضوعات را فراهم کند.
بهرامیان درباره تجربه دورههای گذشته نمایشگاههای استانی کتاب گفت: در برخی دورهها تمرکز زیادی بر حضور ناشران بزرگ پایتخت وجود داشته و آثار و چهرههای بومی سهم کمتری از برنامهها داشتهاند. معرفی مفاخر نیز در مواردی به برنامههای نمادین محدود شده است. به نظرم هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی برای معرفی و عرضه منسجم آثار نویسندگان، مترجمان و تاریخنگاران بومی غرفههای ویژه در نظر بگیرد. برگزاری نشستهای تخصصی کتابشناسی و نقد آثار بومی نیز میتواند در برنامه اصلی این نمایشگاه قرار گیرد.
وی همچنین درباره نقش جوانان و نوجوانان در این نمایشگاه اشاره کرد: مشارکت این گروه میتواند در بخشهای مختلف برنامه افزایش پیدا کند. برگزاری برنامههای نقد و گفتوگوی دانشآموزی و دانشجویی، مسابقات یادداشتنویسی و نقد کتاب از جمله فعالیتهای پیشنهادی است. ایجاد کارگاههای تولید محتوای دیجیتال و پادکست نیز میتواند زمینه فعالیت عملی جوانان را فراهم کند. مصاحبه جوانان با نویسندگان حاضر در نمایشگاه و تولید محتوای رسانهای از این گفتوگوها نیز قابل اجراست.
بهرامیان واگذاری مدیریت برخی نشستهای تخصصی به انجمنهای علمی و ادبی نوجوانان و جوانان را پیشنهاد کرد و گفت: این تجربه میتواند زمینه حضور فعالتر نسل جوان در برنامههای فرهنگی را فراهم کند.
این نویسنده همچنین بر ضرورت درباره ادامه ارتباطات فرهنگی پس از پایان نمایشگاه کتاب تاکید کرد: یکی از مسائل رویدادهای فرهنگی، قطع ارتباطات پس از پایان برنامه است. ایجاد دبیرخانه دائمی گفتوگوی فرهنگی میتواند پیگیری موضوعات مطرحشده و ارتباط با اهالی قلم را ادامه دهد.
بهرامیان شبکهسازی میان کتابفروشیهای مستقل و انجمنهای ادبی را نیز مهم دانست و افزود: بخشی از گفتوگوهای شکلگرفته در نمایشگاه میتواند در کتابفروشیها، کافهکتابها و انجمنهای ادبی شهرستانهای مختلف استان ادامه پیدا کند. برگزاری وبینار و نشستهای نقد آنلاین به صورت ماهانه نیز میتوانند بر پایه شبکه مخاطبانی که در نمایشگاه شکل گرفته، ادامه داشته باشند.
وی درباره ظرفیت هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی برای شکلگیری محافل فرهنگی در استان گفت: ارتباط میان فعالان فرهنگی شهرهایی مانند ارومیه، مهاباد، خوی، بوکان، سلماس و سایر شهرهای استان میتواند به شکلگیری محافل کتابخوانی و هستههای پژوهشی کمک کند. ایجاد ارتباط میان فعالان فرهنگی شهرهای مختلف میتواند زمینه استمرار فعالیتهای فرهنگی پس از پایان نمایشگاه کتاب استانی را فراهم کند.
بهرامیان درباره میراثی که هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی میتواند برای استان ایجاد کند، نیز اشاره کرد: تقویت فرهنگ رواداری و گفتوگوی محترمانه درباره موضوعات مورد اختلاف و اشتراک، افزایش احساس تعلق جوانان به سرمایههای معرفتی و ادبی استان و ایجاد شبکهای میان کنشگران مستقل فرهنگی از جمله دستاوردهای مهم این رویداد است. به طور کل شکلگیری ارتباط میان فعالان فرهنگی میتواند به ایجاد سرمایه اجتماعی پایدار کمک کند و بخشی از فعالیتهای فرهنگی استان را پس از پایان نمایشگاه کتاب نیز ادامه دهد.
هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان غربی و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۳۰ شهریور تا ۵ مهر ۱۴۰۵ در تالار وحدت ارومیه برگزار میشود.
نظرات