متن کامل نامهی جامعهی کردهای مقیم مرکز به رییسجمهور به شرح زیر است:
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
موضوع: درخواست تأسیس «فرهنگستان تاریخ و زبان و ادبیات کرد»
با سلام و احترام
جناب آقای رئیسجمهور
ایران، تنها یک جغرافیا نیست؛ ایران سرزمینی است که قرنها تاریخ، فرهنگ، شعر، موسیقی و زبانهای گوناگون در کنار یکدیگر، پیکره تمدنی آن را ساختهاند. در این میان، زبان کردی، بهعنوان یکی از زبانهای دیرپای خانواده زبانهای ایرانی، یکی از ریشههای ارزشمند این درخت بزرگ فرهنگی است؛ زبانی که قرنها روایتگر اندیشه، احساس، تاریخ و زندگی مردمانی از این سرزمین بوده و گنجینهای ارزشمند از ادبیات شفاهی و مکتوب، شعر، داستان، موسیقی، فولکلور، دانش بومی و حافظه تاریخی ایران را در خود جای داده است.
در روزهای اخیر، جناب آقای دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از راهاندازی «بنیاد زبان و ادبیات ترکی» در تبریز خبر دادهاند و بر توجه و حمایت از زبان و ادبیات ترکی و جایگاه تاریخی آذربایجان در فرهنگ ایران تأکید کردهاند
این اقدام ارزشمند، در عین احترام کامل به زبان و فرهنگ غنی آذربایجان، فرصتی شایسته برای طرح یک مطالبه فرهنگی مهم را نیز فراهم میکند:
اگر زبان و ادب ترکی شایسته تأسیس یک بنیاد تخصصی برای پژوهش، پاسداشت و توسعه است، آیا زبان و ادب کردی، با آن پیشینه تاریخی، گستره فرهنگی و میراث عظیم مکتوب و شفاهی، سزاوار برخورداری از نهادی علمی و تخصصی نیست؟
پاسخ به این پرسش، میتواند در چارچوب عدالت فرهنگی، نگاه ملی و پاسداشت همه سرمایههای تمدنی ایران معنا پیدا کند.
از این رو، پیشنهاد میشود با دستور جنابعالی، موضوع تأسیس نهادی علمی، پژوهشی و فرهنگی با عنوان
«فرهنگستان تاریخ و زبان و ادبیات کرد»
در دستور کار نهادهای فرهنگی کشور قرار گیرد؛ نهادی که با حضور استادان دانشگاه، زبانشناسان، مورخان، ادیبان، نویسندگان و پژوهشگران صاحبنظر، مسئولیت مطالعه، ثبت، حفظ و معرفی میراث تاریخی و ادبی کرد را بر عهده داشته باشد.
این نهاد میتواند مأموریتهایی از جمله موارد زیر را دنبال کند
پژوهش علمی درباره تاریخ، ریشهها و تحولات زبان کردی و جایگاه آن در خانواده زبانهای ایرانی؛
گردآوری، ثبت، تصحیح و انتشار آثار مکتوب و دستنوشتههای ارزشمند؛
ایجاد آرشیو ملی آثار صوتی، تصویری و مکتوب مرتبط با زبان و فرهنگ کرد؛
ثبت و حفظ ادبیات شفاهی، داستانها، افسانهها، ضربالمثلها، آیینها و ترانهها؛
شناسایی و ثبت گویشها و گونههای مختلف زبان کردی؛
حمایت از پژوهشهای دانشگاهی و مطالعات تخصصی؛
تدوین دانشنامهها، فرهنگنامهها و آثار مرجع درباره تاریخ و فرهنگ کرد؛
معرفی شاعران، نویسندگان، اندیشمندان و هنرمندان برجسته کرد و حفظ آثار آنان؛
بررسی پیوندهای تاریخی و فرهنگی زبان کردی با فارسی و دیگر زبانهای ایرانی؛
معرفی میراث ادبی و فرهنگی کردستان ایران در سطح ملی و بینالمللی.
جناب آقای رئیسجمهور،
فرهنگستان تاریخ و زبان و ادبیات کرد نباید نهادی در برابر فرهنگستان زبان و ادب فارسی باشد؛ بلکه میتواند نهادی در کنار آن و در خدمت شناخت عمیقتر تمدن ایران باشد.
زبان فارسی، زبان مشترک و یکی از ستونهای اصلی فرهنگ مکتوب ایران است و پاسداشت آن وظیفهای ملی است؛ اما این حقیقت، مانع از آن نیست که دیگر زبانها و میراثهای زبانی ایران نیز مورد پژوهش، حمایت و پاسداری علمی قرار گیرند.
برعکس، هر اندازه شناخت ما از زبانها و فرهنگهای ایران گستردهتر شود، تصویر ما از ایران کاملتر و شناخت ما از تمدن ایرانی عمیقتر خواهد شد.
کردستان نیز تنها یک نام جغرافیایی نیست بخشی از حافظه تاریخی ایران است. در زاگرس، قرنها شعر، موسیقی، عرفان حماسه و فرهنگ شفاهی از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. نامهایی همچون مولوی کرد، نالی، محوی، وفایی، هیمن، هژار، قانع، مظهر خالقی و حسن زیرک و دهها شاعر، نویسنده، پژوهشگر و هنرمند دیگر، بخشی از گنجینه فرهنگی این سرزمیناند.
امروز بسیاری از این آثار در کتابخانههای شخصی، مجموعههای خانوادگی، دستنوشتهها، نوارهای قدیمی و حافظه شفاهی مردم پراکندهاند و بخشی از این میراث در معرض فرسایش زمان قرار دارد.
هر روز تأخیر در ثبت و حفظ این آثار، ممکن است به معنای از دست رفتن بخشی از حافظه تاریخی باشد.
جناب آقای رئیسجمهور
پاسداشت زبان کردی به معنای تقابل با زبان فارسی نیست؛ همانگونه که پاسداشت زبان ترکی نیز در تقابل با زبان فارسی قرار نمیگیرد. همه این میراثها در کنار یکدیگر، سیمای فرهنگی و تاریخی ایران را کامل میکنند.
وحدت فرهنگی با حذف تفاوتها ساخته نمیشود؛ بلکه با شناخت، احترام و پاسداشت تفاوتهای تاریخی و فرهنگی در چارچوب هویت مشترک ایرانی استوارتر میشود.
[9/20/2026 11:06 AM] کانال اصلی جامعه کوردهای مقیم مرکز: از جنابعالی درخواست میشود دستور فرمایید کارگروهی متشکل از نمایندگان نهادهای فرهنگی کشور و استادان و صاحبنظران حوزه تاریخ، زبان و ادبیات کرد تشکیل و موضوع تأسیس «فرهنگستان تاریخ و زبان و ادبیات کرد» با قید اهمیت و اولویت فرهنگی مورد بررسی قرار گیرد.
این درخواست، درخواست امتیازی ویژه نیست؛ درخواستی برای حفظ و پاسداشت بخشی از میراث فرهنگی ایران است.
امید است این پیشنهاد با نگاه ملی و ایراندوستانه جنابعالی مورد توجه قرار گیرد و آغازگر فصل تازهای در پاسداشت همه میراثهای زبانی و ادبی ایران باشد.
ایران، زمانی کاملتر روایت میشود که همه صداهای تاریخی و فرهنگی آن شنیده شوند.
با احترام و ارادت
جمالالدین طه
مدیرعامل جامعە کردهای مقیم مرکز
نظرات