متن بیانیهی جماعت دعوت و اصلاح به شرح زیر است:
بیش از دە روز از آغاز دور جدید کنشهای اعتراضی شهروندان فهیم و مطالبهگر سپری شده است و دامنه و گسترهی اعتراضات هر روز ابعاد متفاوتی به خود میگیرد. جماعت دعوت و اصلاح ضمن تأکید بر حق شهروندان در کنش جمعی مسالمتآمیز و عرض تسلیت به خانوادەهای جانباختگان اعتراضات کنونی، لازم میداند موارد زیر را یادآوری نماید:
۱. همچنان که بارها تأکید نمودەایم، دستیابی به آیندەای منطبق بر معیارهای توسعه و رفاه، مستلزم جامعهی مدنی پویا و فعالیت بیواهمهی احزاب ملّتبنیاد است. وجود و آزادی عمل چنین احزابی میتواند زمینهی گفتوگوی سازندهی ملّی و حلّ بنبستها و رشد و شکوفایی جامعه را فراهم نماید.
کشور ما در چهار دههی گذشته فرصتهای ارزشمندی فرارو داشت که هر یک میتوانست آغازگاهی برای کاستن از شکاف دولت - ملّت و قرارگرفتن بر ریل توسعهی متوازن و پایدار باشد.
۲. همچنان که در سال ۱۴۰۱ در تحلیل «جنبش ژینا» بیان نمودیم مجدّداً تأکید میکنیم بر اساس رویکرد اصلی خود با هر گونه خشونتورزی در اندیشه و عمل مخالف بوده و بر این باوریم حفظ جان شهروندان از اصلیترین و بدیهیترین کارکردهای حکومتهاست. حفظ امنیت و پاسداشت حقّ حیات، برابر موازین اخلاقی و اسلامی و معیارهای حقوقی، تکلیف و کارکرد ذاتی زمامداران است. همچنین ارائهی خدمات مراقبتی و درمانی به هر انسان دردمندی تنها در فضایی سرشار از آرامش و بهدور از تنش و کشمکش امکان تحقّق دارد، لذا نقض حریم بیمارستانها و اماکن مشابه با هر بهانهای پذیرفتنی نیست.
۳. آنچه امروز بار دیگر شهروندان را به صحنهی اعتراض کشاندە است انباشت مشکلات و ناکارآمدیهایی است که عدم تدارک راەحلّ عقلانی و معالجهی بهموقع، پیوسته بر پیچیدگیهایشان افزودە است. فساد و ویژهخواری، تورّم و گرانی، بیکاری، ناترازیها و به عبارت درستتر ناکارآمدی در حوزههای مختلف، در غیاب رویکردهای مؤثّر برای ارتباطات سازندهی جهانی، کشور را زیر چنبرهی ابر بحران ساختاری چندلایهای گرفتار نموده که با روشهای آزمودهشدهی کنونی در بازهی کوتاهمدّت، افقی بهسوی رسیدن به راەحلّهای اطمینانبخش که آرامش را به قاطبهی ملّت برگرداند، دیده نمیشود.
۴. پویایی و آبادانی ایران عزیز نیازمند تدبیری متفاوت است، اصرار بر روشهایی که ناکارآمدی آنها به اثبات رسیده است، ستم بر ایران و ایرانیانی است که شایستگی زندگی بهتری را دارند.
اکنون را با انتخابهای عقلانی، اخلاقی و شجاعانه دریابیم که فردا دیر است.
جماعت دعوت و اصلاح
١٩ دیماه ۱۴۰۴
متن بیانیهی جماعت به زبان عربی
متن بیانیهی جماعت به زبان انگلیسی

نظرات
مهمان
24 بهمن 1404 - 12:52بیانیه اگرچه در نقد ساختارها صریح است، اما در ارائه «نقشه راه عملیاتی» محافظهکارانه عمل میکند. این متن بیشتر یک «فراخوان اخلاقی-سیاسی» برای بازگشت به عقلانیت است تا یک دستورالعمل اجرایی. تأکید ویژه بر «جنبش ژینا» در متن، نشاندهندهی پیوند زدن اعتراضات دی ۱۴۰۴ به تداوم تاریخی مطالبات انباشته شده از سال ۱۴۰۱ است.
مانا
24 بهمن 1404 - 13:07«تغییر پارادایم» در بیانیهی دی ۱۴۰۴: در واقع، بزرگترین تفاوت این بیانیه با مواضع دهههای گذشتهی جماعت، تغییر «مخاطب هدف» و «جایگاه ایستادن» این تشکل است. در بیانیههای قبلی، جماعت معمولاً در نقش یک «مصلح میانی» ظاهر میشد؛ یعنی نهادی که گویی میان حاکمیت و مردم ایستاده و با زبانی خیرخواهانه، حاکمان را به سعهصدر و معترضان را به آرامش دعوت میکرد. اما در این بیانیه، شاهد سه تغییر اساسی در این زمینه هستیم: ۱. تغییر در «موقعیت هستیشناختی» تشکل جماعت در این متن، دیگر خود را «واسطه» نمیبیند، بلکه خود را بخشی از جامعهی مدنی و همسرنوشت با «شهروندان فهیم و مطالبهگر» تعریف میکند. استفاده از عباراتی چون «انباشت مشکلات»، «فساد و ویژهخواری» و «ستم بر ایران و ایرانیان»، نشاندهندهی این است که نویسندگان متن، خود را در صف متضررین از ناکارآمدی ساختاری قرار دادهاند، نه در جایگاه ناصحانی که از دور بر آتش مینگرند. ۲. عبور از زبانه «نصیحت» به زبان «حقمداری» در سنت فکری قدیم، رابطه با حاکم، ذیل اصل «النصیحة لائمة المسلمین» تعریف میشد که لحنی ملتمسانه یا از سر خیرخواهی برای بقای حاکم داشت. اما در این بیانیه: • به جای «خواهش برای بهبود»، از «تکلیف و کارکرد ذاتی زمامداران» سخن گفته شده است. • به جای «توصیه به شنیدن صدای مردم»، از «حق شهروندان در کنش جمعی» دفاع شده است. این تغییر زبان از «اخلاق فردی حاکم» به «حقوق قانونی شهروند»، نشاندهندهی چرخشی بزرگ به سمت مردمگرایی (در معنای مثبت آن) و دموکراسیخواهی است. ۳. اتمامحجت به جای میانجیگری در بیانیههای پیشین (مانند ۹۶ یا ۹۸)، همواره روزنهای برای «اصلاح از درون» باز گذاشته میشد. اما در این متن، با بیانی صریح گفته شده که با روشهای کنونی «افقی به سوی رسیدن به راهحلهای اطمینانبخش دیده نمیشود». این جمله در واقع نوعی «طلاق عاطفی و گفتمانی» از رویکردهای رسمی است. جملهی پایانی («دریابیم که فردا دیر است») دیگر نصیحت نیست، بلکه یک هشدار تاریخی از موضع مردم است. چرا این تغییر رخ داد؟ • بیاثر شدن زبان نصیحت: وقتی یک نهاد مدنی سالها با زبان نرم نقد کرده و پاسخی نگرفته است، برای حفظ اعتبار خود نزد بدنه اجتماعی (بهویژه جوانان اهلسنت و فعالان کرد و بلوچ)، ناچار است زبان خود را به زبان کف خیابان نزدیک کند. • فشار از پایین: پایگاه اجتماعی جماعت (طبقه متوسط شهری، تحصیلکردگان و اقوام) به شدت تحت فشار اقتصادی و تبعیضهای ساختاری است. جماعت با گرفتن جانب مردم، در واقع در حال بازسازی «سرمایه اجتماعی» خود است که در سالهای اخیر به دلیل مشی محافظهکارانه آسیب دیده بود. نتیجهگیری: این بیانیه نشاندهنده آن است که جماعت دعوت و اصلاح به این جمعبندی رسیده است که در ترازوی «حاکمیت - مردم»، سنگینی کفه مردم به قدری زیاد شده که دیگر ایستادن در میانه، به معنای «بیطرفی» نیست، بلکه به معنای «حاشیه گزیدن» است. لذا با این بیانیه، هویت خود را به عنوان یک بازیگر جامعه مدنی بازتعریف کرده است تا یک گروه مذهبی-سیاسی مصلحتاندیش.
مهمان
24 بهمن 1404 - 13:11احسنت به این تحلیل واقعبینانه
AF.a.q
24 بهمن 1404 - 12:59برای مقایسه این بیانیه (دی ۱۴۰۴) با بیانیههای پیشین جماعت دعوت و اصلاح (بهویژه بیانیههای سالهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱)، باید تحول در زبان سیاسی، صراحت در نقد و سطح مطالبات این تشکیل را مدنظر قرار داد. جماعت دعوت و اصلاح بهطور سنتی به «میانهروی» (الوسطیة) و اجتناب از تقابل مستقیم با ساختار قدرت شناخته میشد، اما بیانیه دی ۱۴۰۴ نشاندهنده یک «چرخش گفتمانی» است. ________________________________________ ۱. از «نصیحتالملوک» به «نقد ساختاری» • بیانیههای قبلی (۹۶ و ۹۸): در اعتراضات دی ۹۶ و آبان ۹۸، لحن جماعت بیشتر صبغهی «اندرزگویانه» داشت. تأکید بر حفظ نظام و امنیت ملی پررنگتر بود و مطالبات عمدتاً در لایهی معیشتی باقی میماند. • بیانیه دی ۱۴۰۴: در این متن، ادبیات از «توصیه به بهبود معیشت» به نقد «ابربحران ساختاری چندلایه» تغییر یافته است. این یعنی جماعت دیگر مشکل را در «مدیریت اجرایی» نمیبیند، بلکه در «ساختار حکمرانی» ریشهیابی میکند. ۲. صراحت در نامگذاری و ارجاع تاریخی (تداوم جنبش ژینا) • بیانیههای قبلی: معمولاً از اشاره مستقیم به نام جنبشها یا پیوند زدن آنها به یکدیگر پرهیز میشد تا حساسیتهای امنیتی کاهش یابد. • بیانیه دی ۱۴۰۴: ارجاع صریح به «جنبش ژینا» در بند دوم، یک گام جسورانه است. این نشان میدهد که جماعت برخلاف گذشته، اعتراضات را پدیدههایی منفرد نمیبیند، بلکه آنها را حلقههای یک زنجیره اعتراضی واحد میداند. این نوعی «هویتبخشی تاریخی» به اعتراضات است که در بیانیههای دهه ۹۰ دیده نمیشد. ۳. تغییر در اولویتبندی «امنیت» و «حق حیات» • بیانیههای قبلی: در گذشته، «امنیت ملی» کلیدواژهی اصلی بود و گاهی اعتراضات به دلیل ترس از آشوب، با احتیاط تأیید میشد. • بیانیه دی ۱۴۰۴: در این بیانیه، مفهوم امنیت بازتعریف شده است. جماعت صراحتاً اعلام میکند که «حفظ جان شهروندان، تکلیف و کارکرد ذاتی زمامداران است». یعنی اگر امنیتی مخدوش شده، مسئولیت آن متوجه حاکمیت است، نه معترضان. نقد «نقض حریم بیمارستانها» نشاندهنده ورود به جزئیات مصادیق سرکوب است که در گذشته کمتر سابقه داشت. ________________________________________ نتیجهگیری تحلیل تطبیقی بیانیه دی ۱۴۰۴ نشان میدهد که «جماعت دعوت و اصلاح» از فاز احتیاط تشکیلاتی وارد فاز صراحت سیاسی شده است. این تغییر ناشی از دو عامل است: 1. فشار بدنه اجتماعی: بدنه جوان و نواندیش این تشکل (بهویژه در مناطق سنینشین) دیگر زبانِ عصایِ قورتداده و محافظهکارانه را نمیپذیرد. 2. انسداد سیاسی: به بنبست رسیدن روشهای آزمودهشده (که در متن بیانیه هم آمده)، رهبری جماعت را به این نتیجه رسانده که تکرار مواضع گذشته، کارکرد خود را از دست داده است. این بیانیه، «رادیکالترین» (در معنای لغوی یعنی بازگشت به ریشهها) و صریحترین موضعگیری تاریخ این تشکل در قبال اعتراضات سراسری محسوب میشود.
مەشە قوڵی
24 بهمن 1404 - 13:03این بیانیه، «رادیکالترین» (در معنای لغوی یعنی بازگشت به ریشهها) و صریحترین موضعگیری تاریخ این تشکل در قبال اعتراضات سراسری محسوب میشود.