واکاوی نسبت میان شریعت و حکمرانی در اندیشهی اسلامی؛ کتاب «فقه دولت در اسلام» منتشر شد
کتاب «فقه دولت در اسلام» که حاصل پژوهشها و آرای جمعی از اندیشمندان معاصر جهان اسلام است، به همّت نشر «افق علم» و با گزینش و ترجمهی «مولود بهرامیان» روانهی بازار نشر شد.
این اثر دربردارندهی آرای پژوهشگران نامآشنای حوزهی مطالعات اسلامی و علوم انسانی از جمله معتز الخطیب (پژوهشگر سوری)، حسن اقدیم (پژوهشگر مراکشی)، ایمن قاسم رفاعی، عبدالجبار رفاعی، نادر کاظم، جادالله الجباعی و عزیز العظمه است که در قالب مجموعهای واحد، به واکاوی نسبت میان شریعت، دولت و سیاست در دنیای معاصر پرداختهاند.
کتاب «فقه دولت در اسلام» با هدف بازخوانی و تحلیل نسبت میان آموزههای دینی و نظام سیاسی تألیف شده و در جستوجوی پاسخ به پرسشهای بنیادین حوزهی اندیشهی سیاسی اسلام است. این اثر میکوشد با تکیه بر متون کلاسیک و تحلیلهای معاصر، جایگاه «دولت» را در ساختار فقهی و اخلاقی اسلام تبیین نماید.
بنا بر این گزارش، نویسندگان در این اثر با رویکردی انتقادی و تحلیلی، مفاهیم کلیدیِ «میانهروی» (وَسَطِيَّة)، «سیاست شرعیه»، «اسلام سیاسی»، «دین ایدئولوژیک» و «سکولاریسم» را در کانون توجه قرار داده و آنها را بهمثابهی چارچوبهایی برای تحقق عدالت و خیر عمومی واکاوی کردهاند.
در پیشگفتار این کتاب، ضمن تأکید بر جایگاه ممتاز مفهوم «میانهروی» در اندیشهی اسلامی، تصریح شده است که اسلام از دیدگاه قرآن و سنت، نظام سیاسی را بخشی از حوزهی عملی شریعت میداند که بر اصول حکومت عدالتمحور و مسئولیتپذیر بنا شده است. این اثر همچنین دولت در اسلام را نه یک نهاد انتزاعی، بلکه «سازوکار مشروع» برای تحقق مقاصد پنجگانهی شریعت شامل حفظ دین، جان، عقل، نسل و آبرو میداند.
از دیگر سرفصلهای مهم این پژوهش، بررسی تحلیلی پدیدهی «اسلام سیاسی» و گذار آن از مفاهیم سنتی به بازنماییهای مدرن است. نویسندگان در این بخش، ضمن نقد نگاههای تقلیلگرایانه، اسلام سیاسی را پدیدهای چندوجهی معرفی میکنند که در واکنش به بحرانهای مدرنیته و استعمار شکل گرفته و نیازمند خوانشی چندلایه است. همچنین موضوع «سکولاریسم» در این کتاب نه بهعنوان پدیدهای تکبعدی، بلکه بهمثابه مفهومی چندلایه و تاریخی بررسی شده است که با مسائلی نظیر آزادیهای دینی، حقوق شهروندی و تعامل در جوامع چندفرهنگی پیوند وثیق دارد.
«فقه دولت در اسلام»، برای آندسته از مخاطبانی که در پی درکی عمیقتر از «امر سیاسی» در جهان اسلاماند، اثری است که میکوشد پل بزند میان «فقه کهن» و «پرسشهای نو»؛ تلاشی که در نهایت، نه برای سلطهی دین بر سیاست و نه برای حذف دین از عرصهی عمومی، بلکه برای تحقّق «عدالت و خیر عمومی» صورتبندی شده است.
این اثر، دعوتی است به تأمّلی دوباره؛ فراخوانی برای بازشناسیِ ظرفیتهای تمدّنی اسلام در مواجهه با چالشهای معاصر حکمرانی، در زمانی که جهان بیش از هر زمان دیگری، نیازمند خِرد «میانهرو» و نگاه «عدالتمحور» است.
الآراء