له سهردهمی ئێمهدا، ههندێک پیاوی گهوره به جۆرێک ژیان بهسهر دهبهن کە ڕۆیشتنیشیان کۆتایی بە ئامادەیییان ناهێنێت؛ ئەو گڵۆپەی لە ماڵەوە، لە گیانی قوتابییان و لە نەوەکانی دوای خۆیاندا هەڵیانکردووە، هەروا بە گەشاوەیی دەمێنێتەوە. هەندێکی دیکەش، بە بوونی تەمەنێکی درێژیشەوە، هەروا لە نێوانماندا ئامادەیییان هەیە و ئەو گڵۆپەی زانست، ئیمان و پەروەردەیەی کە ساڵانێکی دورودرێژ هەڵیانکردووە، بە گەشاوەیی ڕایانگرتووە. ئەم دوو دەرکەوتەیەی مانەوە، منیان خستە یاد دوو پیاوی گەورەی ناوداری دیار و شاری مەهاباد؛ دوو پیاوێک کە ئەگەرچی چارەنووسیان لە بوون و ڕۆیشتندا جیاوازە، بەڵام لە یەک شتدا هاوبەشن: ئەو گڵۆپەی هەڵیانکردووە، هەروا ڕۆشنە.
یەکێک لەم دوو پیاوە گەورەیە، خوالێخۆشبوو مامۆستا و عەللامە مامۆستا عەبدوڵڵا ئەحمەدیانە کە بیست و دوو ساڵە کۆچی دوایی کردووە، بەڵام گڵۆپی ماڵەکەی بە هیمەتی ڕۆڵە شایستە و ناودارەکانی هەروا ڕۆشنە؛ و ئەوی دیکەیان حاجی مامۆستا مەلا مستەفا ستوودەیە کە بە نزیکەی نەوەد ساڵ تەمەنی پڕپیتەوە، هێشتا لە نێوماندایە و ئەو گڵۆپەی زانست، ئیمان و پەروەردەیەی کە ساڵانێکی دورودرێژ هەڵیگرساندووە، هەروا بە گەشاوەیی ڕاگرتووە.
درەنگانێکی ڕۆژی ۳۰ی گەلاوێژی ۱۴۰۵، بە هاوڕێیەتی چەند کەسێک لە گەورەکانی جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاح، تۆفیقمان دەستکەوت لە کەشێکی سۆزمەند و پڕ لە بیرەوەری و زانست و گوفتوگۆدا، بچینە دیداری دوو کەس لە پیاوە گەورە و ناودار و فەرهەنگییەکانی دیار و شاری مەهاباد: مامۆستا مەلا مستەفا ستوودە و بنەماڵەی بەڕێزی خوالێخۆشبوو مامۆستا و عەللامە مامۆستا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان.
سەرەتا چووینە خزمەت مامۆستا مەلا مستەفا ستوودە؛ پیاوێکی گەورە کە نزیکەی نەوەد ساڵ لە تەمەنە شەریفەکەی لە ڕێگەی زانست، پەروەردە و خزمەتدا تێپەڕاندووە. دیتنی بهڕێزیان و بیستنی قسە و بیرەوەرییەکانیان، بۆ هەموومان دەستکەوت و دڵگر بوو. گفتوگۆیە نایاب و پڕپیتانەی لەم دیدارەدا ئاراستە کران، هەر یەکەیان پەنجەرەیەک بوون بەرەو ساڵانی دوور و ئەزموونە بەنرخەکانی ئەم پیاوە فەرهەنگییە.
بەڵام ئەوەی ئەم دیدارەی دووهێندە شیرین و لەیادنەکراو کرد، خۆشی و شادومانیی وەسفنەکراوی مامۆستا ستوودە بوو لەم دیدارە. لە دەم و چاو و قسەکانیدا دەکرا شۆقی دیدار، خۆشەویستی و دڵسۆزی بەباشی ببێنرێت؛ وەک ئەوەی ئامادەبوونی هاوڕێیان و دۆستان، بەشێک لە بیرەوەری و ڕۆژانی پڕڕەونەقی ڕابردووی دووبارە هێنابێتەوە بۆ ماڵەکەی.
لە پاڵ ئەم هەمووەدا، ئەوەی زیاتر لە پێشوو ڕەنگیدابووەوە، بەرهەمی ساڵانێک ژیان، پەروەردە و هیمەتی ئەم پیاوە گەورەیە بوو لە پەروەردەکردنی ڕۆڵەی شایستە و خزمەتگوزاردا. مامۆستا مەلا مستەفا ستوودە کوڕانێکی بە کۆمەڵگا پێشکەش کردووە کە هر یەکەیان لە بوارێک لە زانست و خزمەتدا ڕێگەی خۆیان دۆزیوەتەوە و بوونەتە سەرچاوەی خێر و کاریگەری.
کوڕە گەورەکەیان، مامۆستا عەبدوڵڵا ستوودە، ڕێگەی باوکی لە پۆشاکی مامۆستاییدا درێژە پێداوە و لە شاری مەهاباد بە خزمەتی زانستی و ئاینییەوە خەریکە. سەبارەت بە سێ کوڕەکەی دیکەشی، ڕێگەی پزیشکییان هەڵبژاردووە و ئەمڕۆ لە سێ شاری سەقز، بۆکان و تاران خزمەتی خەڵک و کۆمەڵگا دەکەن: دکتۆر ئەحمەد ستوودە لە سەقز، دکتۆر ئەسعەد ستوودە لە بووکان و دکتۆر لوقمان ستوودە لە تاران. کوڕە بچووکەکەیان، ئەندازیار محەممەد ستوودە، ساڵانی ڕابردوو لە دوو کۆمەڵەی پترۆکیمیایی لە سنە و مەهاباد خەریکی خزمەت و چالاکی بووە.
بێگومان، کاتێک دەکرێت بەرهەمی تەمەنێک ژیان لە ڕۆڵەکانێکدا ببێنرێت کە هەر یەکەیان لە گۆشەیەکی ئەم نیشتمانەدا بە زانست و پسپۆڕیی خۆیان خزمەتی خەڵک دەکەن، ئاخاووتن لە گەورەیی و فەرهەنگیبوونی ئەو باوکە، ئیتر تەنیا تەعاروفێک یاخود ستایشێک لە ڕووی خۆشەویستییەوە نییە؛ بەڵکوو شایەتحاڵییەکە لەسەر ئەو کاریگەرییەی مرۆڤێک لە پەروەردەکردنی نەوەی دوای خۆیدا بەجێی هێشتووە.
ڕەنگە جوانترین بەڵگە لەسەر ئەم خۆشەویستییە باوکانەیە لە ساتەوەختی ماڵئاواییدا دیتم. کاتێک لە کۆتایی دیدارەکەدا لەگەڵ مامۆستا ماڵئاواییمان دەکرد و ڕووبووسیمان دەکرد، عەرزم کرد کە «من هاوڕێی دکتۆر لوقمانم.» بهڕێزیان بە هەمان خۆشەویستی و دڵسۆزییەی کە لە تەواوی دیدارەکەدا لە سیما و کەلامیدا دەبینرا، فەرموویان: «کە وایە، دەبێت جارێکی دیکەش ماچت بکەمەوە.» و جارێکی دیکە منی گرتە ئامێز و یەکدیمان ماچ کردەوە.
ئەم ڕستە کورتە، بۆ من تەنیا یارییەکی شیرین لە ساتەوەختی ماڵئاواییدا نەبوو؛ بەڵکوو هێمایەکی ڕۆشن بوو لە خۆشەویستیی قووڵی باوکانە کە لە دڵی ئەم پیاوە گەورەیەدا بەرامبەر بە ڕۆڵەکانی، بەتایبەت دکتۆر لوقمان، شەپۆلی دەدا. خۆشەویستی باوکێک کە دوای نزیکەی نەوەد ساڵ تەمەن، هێشتا بە بیستنی ناوی کوڕەکەی بەو شێوەیە زیندوو و دڵسۆزانە دەردەکەوێت، خۆی بەسەرهاتێکی جێی تێڕامان و بیستنە.
لەبەر ئەوە، ئەگەر لە وەسفی مامۆستا مەلا مستەفا ستوودەدا ئاخاوتن لە گەورەیی، پەروەردە، فەرهەنگیبوون و کاریگەریی بهڕێزیان دەهێنمە ئاراوە، ئەم قسەیە نە لە ڕووی موجامەلەیە و نە تەنیا ئەداکردنی قەرزێکە بەرامبەر بە پیاوێکی گەورە؛ بەڵکوو بەشێکە لەوەی لەم دیدارەدا دیتم و بە چاو و دڵ هەستم پێکرد. ڕۆڵەکانی کە هەر یەکەیان لە ڕێگەیەکدا گڵۆپێکیان هەڵکردووە، خۆیان بەڵگەیەکن لەسەر ئەو گڵۆپەی باوک لە ماڵەکەی خۆیدا هەڵی کردووە.
دواتر چووینە دیداری بنەماڵەی بەڕێزی خوالێخۆشبوو مامۆستا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان؛ زانا و بیرمەندی ناودارێک کە بیست و دوو ساڵ بەرێ چاوی لە جیهان بەست، بەڵام ناو، بەرهەم و بیرۆکەی هەروا لە نێوان ئەهلی زانست و فەرهەنگی ئەم دیارەدا زیندووە.
ڕۆڵەکانی خوالێخۆشبوو عەللامە عەبدوڵڵا ئەحمەدیان لە ئامادەبوونی ئێمە زۆر دڵخۆش بوون و لە گفتوگۆکانیاندا دڵگرانی و خەمخۆرییەکی پیرۆز و بەنرخیان لەگەڵماندا بەش کرد؛ دڵگرانییەک لە جۆری لەیادنەچوونی گەورەکان و زانایانی ئەم دیارە. ئەوان هەمان حەساسییەتەی بەرامبەر بە پاراستن و ناساندنی بەرهەمەکانی باوکیان هەیانە، سەبارەت بە تۆمارکردن، ناساندن و زیندووڕاگرتنی ناوی گەورە و زانایانی ناوچە کوردنشینەکانیش پەیڕەوییان کردووە و لەم بوارەدا کتێب و بەرهەمی بەنرخیان هێناوەتە بەرهەم.
لە مەجلیسی ئەم دیدارەدا، لە خزمەت ڕۆڵە بەڕێزەکانیان، کاک مەحمەد ئەحمەدیان و دکتۆر ئەحمەد ئەحمەدیان دانیشتین و لە گفتوگۆ زانستییەکان و بیرەوەرییە بەنرخەکانیان کەڵکمان وەرگرت. ئەوەی ئەم دیدارەی بۆ ئێمە تایبەتمەندتر و شیرینتر کرد، دیتنی بەرهەمی ساڵانێک هەوڵ، زانست و لێهاتوویی کوڕانێک بوو کە دوای کۆچی دوایی باوکیان، نەک تەنیا ڕێگە زانستییەکەیان درێژە پێداوە، بەڵکوو بەشێک لە میراتی زانستیی بەجێماو لە بەڕێزی باوکیان بە ئەنجام گەیاندووە.
لە نێو ئەمەدا، بیرگەی بەهێز و لێهاتووییی دکتۆر ئەحمەد ئەحمەدیان لە قسەکانیاندا بەباشی دەردەکەوت. لە پاڵ ئەوەدا، بێدەنگی و ڕوانینی حەکیمانەی کاک مەحمەد و وتە دەقیق و زانستییەکانی دکتۆر ئەحمەد، کەشێکی زانستی و زانکۆیی بەدیهێنابوو؛ کەشێک کە گفتوگۆ تێیدا، لە ئەوپەڕی دیدارێکی بنەماڵەیی، ڕەنگ و حاڵی دانیشتنێکی زانستی و فەرهەنگی بە خۆیەوە گڕتبوو.
ڕۆڵەکانی مامۆستا عەبدوڵڵا ئەحمەدیان لە درێژەی ئەم بیست و دوو ساڵەدا، بە هیمەت و تێکۆشانی بەرچاوی خۆیان، بەرهەم و کتێبە تەواونەکراوەکانی باوکیان بەدواداچوون و تەواویان کردووە و لە پاڵ ئەوەدا، خۆشیان بوونەتە خاوەنی دانراو و بەرهەمی زانستی بەنرخ. ئەم تێکۆشانە، تەنیا پاراستنی میراتێکی بنەماڵەیی نییە؛ بەڵکوو پارێزگاریکردنە لە بەشێک لە میراتی زانستی و فەرهەنگیی نەوەیەک و ناوچەیەک.
لە نێو ئەمەدا، لێهاتوویی زانستی و هەوڵەکانی دکتۆر ئەحمەد ئەحمەدیان و کاک مەحمەد ئەحمەدیان و ئەوەی لە درێژەی ئەم ساڵانەدا پێشکەشی کۆمەڵگای زانستی و فەرهەنگییان کردووە، شیرینی ئەم دیدارەی بۆ ئێمە دووهێندە کرد. وەک ئەوەی لەو ماڵەدا، هەم لەگەڵ یاد و میراتی زانایەکی خوالێخۆشبوو بەرەوڕوو بووبێتین و هەم شایەتحاڵی درێژەپێدانی ئەو میراتە لە نەوەی دوای ئەو بووبێتین.
ئەم دوو دیدارە، بۆ ئێمە تەنیا دیدار لەگەڵ دوو بنەماڵە نەبوو؛ بەڵکوو دیدار بوو لەگەڵ دوو دەرکەوتەی مانەوەی مرۆڤێک و نەوەیەک: یەکێکیان لە بوونی پیاوێکی گەورەدا کە هێشتا دوای نزیکەی نەوەد ساڵ، ئامادەبوون و قسەکانی بۆ ئەهلی دڵ و ئەهلی زانست دەستکەوتە؛ و ئەوی دیکەیان لە ماڵێکدا کە بیست و دوو ساڵ دوای کۆچی دوایی خاوەنەکەی، گڵۆپی زانست و بیرۆکەی بە دەستی ڕۆڵەکانی هەروا بە گەشاوەیی ماوەتەوە.
ئەگەرچی هەر یەک لەم دوو دیدارە، لە دەوروبەری سەعاتێک زیاتر درێژەی نەکێشا، بەڵام بە بڕوای نووسەر، لەو دیدارانە بوو کە بەهای بە سەعات و خولەک ناپێورێت؛ کورت بوو، بەڵام پڕپیت؛ تێپەڕ بوو، بەڵام ههرمان بوو. گفتوگۆکان، بیرەوەرییەکان، وتە نایابەکان و ساتەوەختە دڵسۆزانەی کە لەم دوو دیدارەدا تۆمار کران، ئەوەندە بەنرخ بوون کە نووسەر خۆی بە بەرپڕس زانی ئەم ساتەوەختانە بۆ تۆمارکردن لە بیرەوەری و مێژوودا بنووسێتەوە؛ چونکە هەندێک ساتەوەخت ئەگەر نەنووسرێنەوە، ڕەنگىی وردەکارییەکانیان لە تێپەڕبوونی کاتدا لەیاد بچنەوە، بەڵام تۆمارکردنیان دەتوانێت گۆشەیەک لە مێژووی زارەکی و فەرهەنگی دەڤەرێک زیندوو ڕابگرێت.
و ڕەنگە سەختترین ساتەوەختی ئەم دوو دیدارە، ساتەوەختی ماڵئاوایی بوو؛ هم بۆ ئێمە و هم بۆ خانەخوێیەکان. چونکە لە هەردوو لایەندا، شۆق و تینوێتی دیدار هەبوو و دڵەکان هێشتا مەیلی درێژەدان بە گفتوگۆ و مانەوەیان هەبوو. چەندە سەعاتێک دانیشتین، بەڵام وەک ئەوەی هێشتا قسەکان نەگوترابن و دیدارەکان تەواو نەبێتین. لەبەر ئەوە، جێهێشتن ئاسان نەبوو؛ چونکە دیدار، چەندەش کورت بێت، کاتێک لەگەڵ خۆشەویستی و دڵسۆزیدا تێکەڵ بێت، دڵ زیاتر بۆ مانەوە بەشەوق دەکات.
ڕەنگه نهێنی مانەوەی پیاوانی گەورە هەر ئەمە بێت:
مرۆڤ دەڕوات، بەڵام ئەوەی لە گیانی مرۆڤەکان، لە ماڵەکان و لە نەوەکانی دوای خۆیدا دەیچێنێت، دەمێنێتەوە.
و چەندە جوانە کە کاتێک، لە دیدارێکدا، هەم دەکرێت گڵۆپێک ببێنرێت کە هێشتا لە دەستی خاوەنەکەیدا بە گەشاوەیییە و هەم گڵۆپێک کە خاوەنەکەی ساڵانێکە لە نێوانماندا نەماوە، بەڵام ڕۆڵەکانی بە گەشاوەیی ڕایانگرتووە.
بۆچوونهکان