اندیشه

اسلام و حقوق بشر... بررسی افکار غربی

ترجمه: 
وفا حسن‌پور

بسیاری از غربی‌ها توجّه شایانی به مسأله‌ی حقوق بشر از جهت فکری و عملی دارند و صدها کتاب و مقاله در این باره تألیف کرده‌اند. حقوق بشر از جمله‌ موضوعاتی بوده که فرهنگ‌های غیر غربی هم به آن پرداخته‌اند. برخی بر این باورند که هر فرهنگی حق دارد تصور مستقلی از حقوق بشر داشته باشد و این تصور می‌تواند با تصور غربی که در اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر آمده است متفاوت باشد. برخی نیز می‌گویند حقوقی که در این اعلامیه آمده است حقوق جهانی است و می‌تواند معیاری برای فرهنگ‌های محلی باشد. 

در این مقاله تلاش خواهیم کرد به برخی از این آرا و نظرات بپردازیم به ویژه کسانی که به موضع اسلام و مسلمانان در این مسأله می‌اندیشند. از آنجایی که مخاطبان ما مردمی هستند که در اعتقادات با ما مشترک نیستند، تلاش می‌کنم ارزیابی عقلانی از مسائل داشته باشم تا امکان گفتگو برای ما فراهم شود.

چرا حسن البنا را ترور کردند؟

استاد حسن بنا در ٢٣ بهمن ١٣٢٧ ترور شد در حالی که امّت اسلامی شدیداً به او نیازمند بود. با شهادت او جماعتش وارد مصیبت دشوار و طولانی شد؛ امّا مردان این دعوت به فضل الهی نه سستی و ناتوانی به خرج دادند و نه تسلیم شدند. روزی که خون این امام شهید در بزرگ‌ترین خیابان قاهره بر زمین ریخته شد و مردم از تشییع جنازه‌اش منع شدند و پیکر پاکش به دست زنان خانواده‌اش حمل شد، تأثیر آن روز بیش از هزار خطبه و هزار حلقه‌ی درس بود؛ چنان که شهید سید قطب می‌گوید: کلمات ما عروسانی از شمع هستند که اگر در راه آن کشته شویم روح در آن دمیده می‌شود و ماندگار می‌شوند. 

اعتدال شیخ قرضاوی

نویسنده: 
ولید ابو النجا
ترجمه: 
اصلاحوب

برخی احساس می‌کنند که سخن از اعتدال اسلامی این روزها ملال‌آور شده است البته تا حدی هم حق دارند؛ اکنون فکر امت و حالت بیداری اسلامی میانه است اما در دهه‌ی هفتاد و هشتاد و نود قرن گذشته چنین نبود زیرا دینداری در آن زمان به معنی تعمق و سخت‌گیری بود اما حالت میانه‌ای که امت به آن رسید نتیجه‌ی تلاش علمای بزرگی بود که اعتدال و آسان‌گیری اسلام را بیان کردند و یکی از این علمای بزرگ شیخ یوسف قرضاوی بود. 

بازتاب هرمنوتیک توحیدی و نظریه‌ی دوحرکتی در آراء تفسیری امینه ودود

   چکیده

      در مکاتب و نظریه‌های ادبی معاصر، معنا را اغلب مولود قدرت قرائت تفسیری خواننده می‌دانند که این رویکرد بیشتر برگرفته از آرای اندیشمندان غربی به نسبت متون مقدس است. متفکران اسلامی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. امینه ودود فیمینیسم نو مسلمانی است که می‌کوشد رویکردی بر مبنای بازتفسیر قرآن بر اساس روشی هرمنوتیکی برگرفته از آرای «هرمنوتیک توحیدی» و نظریه «دوحرکتی» فضل‌الرّحمن داشته باشد.

چکیده‌ی سخنرانی «مقصد آزادی در فقه اسلامی معاصر»

نویسنده: 
راشد غنوشی
ترجمه: 
وفا حسن‌پور

- مقاصد شریعت با آزادی‌های سیاسی در کشور ارتباط بسیار محکمی دارد؛ اسلام آمده است تا جامعه و امتی بسازد که برای مردم بهترین باشند و زمینه‌ی لازم برای عدالت و آزادی را در جامعه فراهم کند؛ آنچه را که برای دین و عقل و نفس و سایر مقاصد شریعت مانند عدالت، آزادی، حفیظ محیط زیست، برقراری صلح در جهان و در داخل امت اسلامی لازم است محقق کند. 

-علم مقاصد یکی از امیدهای بزرگ امت ماست تا با نوگرایی و ابداع در حوزه‌ی علوم شرعی یا علوم انسانی و اجتماعی به این مهم دست یابد بدون آن که لطمه‌ای به ثوابت دینی وارد شود.

٢١ ویژگی رهبری در سوره‌ی کهف

نویسنده: 
عبدالرحمن عزام

قصه‌ی ذوالقرنین در ذیل یک صفحه در خلال سوره‌ی کهف در قرآن کریم آمده است و مشتمل بر بیشتر از بیست صفت از اوصاف یک رهبر موفّق است؛ به شکل عجیبی میان صفات هنری و اخلاقی‌ای جمع نموده است که برای یک رهبر، ضرورت است؛ ویژگی‌های مذکور، قرار ذیل است:

ویژگی یکم؛ تمکین

نخستین ویژگی یک رهبر، توانایی اجرایی وی برای تحقّق اهداف مطلوب است؛ لذا در آغاز قصه‌ی وی آمده است: «إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِی الْأَرْضِ/ ما به او در زمین قدرت و حكومت دادیم» [کهف: ٨٤]

غباری که زیبایی اسلام را پوشانده است

ترجمه: 
اصلاحوب

سایه‌ها و ابرها زمین و آسمان اسلام را پوشانده است و چشمان بینندگان را گرفته است. هر چند مسلمانان از فهم و درک حقیقت دین و حرکت در راستای مقاصد آن عقب بمانند، به همان میزان در نشان دادن چهره‌ی زیبای اسلام ناتوان خواهند بود. در دید جهانیان اسلام به عنوان دین عقب‌ماندگی، وابستگی، خودکامگی، اهانت به زن، هتک آزادی او،  تروریسم و جنگ‌های داخلی جلوه‌گر شده است؛ جهان اسلام به شکاری تبدیل شده است که امت‌ها از هر سو به آن هجوم آورده‌اند و این نه به خاطر کمی افراد و ضعف سازوکارها و امکانات است؛ بلکه به خاطر زنده شدن عادات جاهلی در میان مسلمانان است.

راشد غنّوشی، دین و سیاست

نویسنده: 
عدنان فلاحی

راشد غنّوشی، پیشینه و بیشینه‌ای دارد که بیش و پیش از بسیاری دیگر، به او اجازه و صلاحیت سخن گفتن درباره‌ی سیاست و امر سیاسی و خاصه نسبت آن با اسلام را می‌دهد. او در برخی از مهم‌ترین تشکیلات و سازمان‌های سیاسی ملی و فراملی صاحب جایگاه و مناصب عالی است: رهبر حزب النهضة (بزرگ‌ترین و مهم‌ترین جنبش اسلامگرای تونس و شمال آفریقا، و یکی از مؤثرترین جنبش‌های سیاسی تونس) ، دستیار دبیرکل اتحادیه‌ی جهانی علمای مسلمین (اتحادیه‌ای متشکل از ده‌ها هزار نفر از علما و کنشگران مسلمانِ اقصی نقاط جهان اسلام اعم از شیعه، سنی، صوفی، اِباضی، سلفی و...)

مفهوم عدالت در گرایش اصلاح‌طلب نوین عربی

اشاره: سعید بنسعید العلوی به سال ۱۹۴۶م در شهر مکناس ‌زاده شد و در ۱۹۷۸م از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه محمد الخامس رباط کار‌شناسی ارشد گرفت. هم‌چنین در سال ۱۹۸۷م از همین دانشگاه توانست مدرک دکترای خویش در رشته‌ی فلسفه را دریافت کند. وی در دانشکده‌ی ادبیات از سال ۱۹۸۷م به تدریس اشتغال دارد. وی در مراحل گوناگونی در دانشگاه محمد الخامس به عنوان سرپرست، رئیس دانشکده و رئیس دانشگاه برگزیده شده است. سعید بنسعید در سی سال گذشته در مرکز پژوهش‌های اندلس و گفت‌وگوی تمدن‌ها در سمت دبیرکل و معاون به خدمت اشتغال داشته است.

خداوند آدم را از حوا آفرید

گردآورنده: 
محمد خان

استاد شهید سید قطب می‌فرماید: آنچه بیشتر در محافل دینی، در زمان ظهور اسلام انتشار یافته بود مطلبی است که در سفر تکوین در فصل دوم(در کتاب مقدس) آمده آنجا که می‌گوید:

خداوند آدم را خلق کرد و از دنده‌ی چپ او که خواب بود حوا را به وجود آورد. با وجود آنکه چیزی از این مطلب در نصوص قرآن و سنت وارد نشده، بیشتر مفسران «نَفْسٍ واحِدَةٍ» را در این آیه و غیر آن، حضرت آدم پنداشته‌اند و حوا را خلق شده از دنده‌ی چپ او انگاشته‌اند. در حالی که برخی مفسّران قدیم و جدید این فهم را لزوماً صحیح ندانسته و بلکه با توجّه به سیاق آیه، فهم دیگری را سزاوارتر دانسته‌اند. برخی از مفسّران جدید روایات حامل این معنی را ضعیف شمرده‌اند

همزمانی محتوا