اندیشه

بحران فراوانی!

نویسنده: 
فرشاد سعیدی

 

در سال‌های نه‌چندان دور، وفور و فراوانی امروز نبود. مردم انتخاب‌های محدودی داشتند؛ در نتیجه از داشته‌هایشان کمال لذت و استفاده را می‌بردند. اما، امروز گزینه‌ها به حدی زیاد شده که نه‌تنها «انتخاب» دشوار گشته، بلکه با هر انتخابی آدمی احساس کمبود می‌کند و ذهن او سراغ سایر گزینه‌ها و نداشته‌ها می‌رود و به نوعی احساس زیاده‌خواهی و ارزان‌خواهی در ما تقویت می‌شود. به نمونه‌های زیر دقت کنید:

١. امروزه همه ما انبوهی از اطلاعات و آموخته‌ها داریم، اما نه‌تنها در به‌کارگیری و عملی ساختن آن‌ها سرگردانیم بلکه به‌طور عجیبی تشنه‌ی جمع‌آوری مقدار بیشتری از دانسته‌ها هستیم.

اخوان و جشن ٩٠ سالگی

از رسانه‌ها شنیدم که اخوان جشن ٩٠ سالگی جماعت را در ترکیه برگزار خواهد کرد و در این نشست برخی از رهبران و شخصیت‌های اخوان در حضور جمعی از مهمانان به ایراد سخنرانی و بیان خاطرات و ارائه‌ی فعالیت‌های هنری و ادبی خود خواهند پرداخت. با خود گفتم: چه مانعی دارد اگر اخوان بخواهد سالروز تأسیسش را جشن بگیرد؟ بینان‌ این جنبش برای مسلمانان سراسر جهان با خیر و برکت همراه بوده است و کسی نمی‌تواند این را انکار ‌کند. خداوند متعال به واسطه‌ی دعوتگران اخوان هویّت‌ امت اسلامی را حفظ و با افکار بلند آن حرکت اعتدالی را تقویت کرده است. اخوان با فعالیت‌های خود روح مقاومت در کالبد امت دمید و با عواطف و احساسات پاکش روحیه‌ی برادری را در میان امت دوچندان کرد.

جماعت دعوت و اصلاح را بهتر بشناسیم

نویسنده: 
هیوا راشدی

چند صباحی است که در رسانه‌های اجتمای حملات گسترده‌ای علیه جماعت دعوت و اصلاح انجام می‌شود و با ادبیاتی ناروا و دور از انصاف و حقیقت مورد اتّهام‌ قرار می‌گیرد، که نشان از عدم شناخت واقعی نسبت به آن است.

علی عزّت‌ بگویچ، سیاستمدار و روشنفکر مسلمان بوسنیایی

ترجمه: 
زانیار درختی

علی عزت بیگوویچ مانند کوه مقاوم و دریایی از علم و فرهنگ بود. او سیاستمدار معروف و بزرگ و همچنین مدرسه‌ای از فکر نواندیشی و اصلاحگری بود. در واقع آن مرحوم یکی از روشنفکران مدرن معاصر بود؛ این هم یکی از بارزترین تفاوت‌های متمایز وی با سایر روشنفکران دیگر بود.

بگوویچ باتوجه به درک عمیق خویش توانسته بود علم و فرهنگ، فکر و فلسفه را به هم مرتبط سازد و تصویر زیبا از اتّحاد‌ مرتبط ساختن سیاست و جهاد و دولت را درست کند. وی همچنین توانست ملّت‌ مسلمان بوسنی را از ظلم و ستم نجات دهد و در جهت استقلال و بنیان نهادن دولت برایشان اقدام جدّی‌ و عملی انجام دهد.

هوشیاری آگاهانه (غرباء)

نویسنده: 
شعیب یزدانی

واژه‌ای بس ملموس و محسوس ولی تا بیکران غریب در ادبیات انفعالی‌مان، آری این واژه هوشیاریست.

منزلی بین خواب و بیداری؛ نه آدمی را در راحتی خواب تنها می‌گذارد و نه او را در تکاپوی بیداری گم کرده و به بیراهه می‌کشاند.

حقیقت این است که خلقت آدمی بر پایه‌ی نسبی بودن بنا شده و این نسبی بودن به محیط اطراف و جامعه‌اش هم سرایت کرده است. مگر می‌شود ذات مطلق الهی ساخته‌های کارخانه‌ی بس بی‌نهایتش را، راکد، ساکن و ایستا آفریده باشد و آنها را در رسیدن به اوج کمال هدایت نکند؟

هوشیاری راه رسیدن به اوج کمال است که هیچ‌گاه‌ پایان نمی‌یابد و آدمیّت‌ همیشه در مسیر آن حرکت کرده به موانع و دست‌انداز‌هایی برخورد می‌کند، متوقف می‌شود؛

حق‌گرایی‌ در داستان موسی و خضر

نویسنده: 
میلاد صالحی

یکی از مؤلّفه‌‌های جامعه آرمانی برای نوع بشر، هموار بودن جاده‌ی احقاق حقوق است که بتوان در نهایت به مقصد که همان حق است رسید و حس آزادگی پیرو آن، شعله‌ی انسانیّت‌ را در وجود انسان‌ها می‌افروزد.

یکی از مثال‌هایی که می‌توان در این راستا ذکر کرد خطبه‌ی صدیق امّت‌ است که فرمود: قوی شما نزد من ضعیف است تا حق را از او بگیرم و ضعیف شما نزد من قوی است تا حقِ او را بگیرم.

یکی از مثال‌های قرانی این حق‌گرایی‌ آیات ۶۰-۸۲ سوره مبارکه کهف است که داستان موسی و خضر در آن آمده است؛ در این آیات نکاتی ذکر شده که جامعه ما شدیداً‌ به توضیح و عمل به آن نیاز دارد؛ شاید که یکی از پایه‌های این خانه فرسوده را بازسازی کند.

ندانسته و ناخواسته در مسند خدایی نشسته‌ایم

نویسنده: 
ع.حیدری

بزرگترین ستمی که امکان دارد در حق آدمی روا داشته شود، الزام و تحمیل اندیشه‌ای‌ به اوست.

پروردگار هستی یقیناً‌ به مصلحت ما آگاه بوده و هست و صلاح را در این دیده که هر شخصی را با سیستم فیزیکی و روحی منحصر به خودش بیافریند؛ که نتیجه‌ی این آفرینش برای ما در جوانب و ابعاد مختلف محسوس است.

بطور مثال، خدای متعال می‌فرماید:

«ومِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِلْعَالِمِينَ»(٢٢/روم)

«و از نشانه‌های‌ الهی، آفرینش آسمان‌ها‌ و زمین، و تفاوت زبان‌ها‌ و رنگ‌های‌ شماست؛ همانا در این امر برای دانشمندان نشانه‌هایی‌ قطعی است.»

ملت و ناسیونالیسم: مفاهیمی متنازعٌ‎‎فیه

نویسنده: 
نِناد میشچِویچ
ترجمه: 
عدنان فلاحی

مدعیات ناسیونالیستی، ملت را به‌مثابه مرکز کنش سیاسی نمایش می‎‎دهند که باید به دو پرسش کلی بسیار مهم پاسخ دهد؛ اول اینکه آیا نوعی گروه اجتماعی بزرگ (کوچک‎‎تر از مجموع کل انسان‎‎ها) هست که واجد اهمیت اخلاقی ویژه باشد؟ پرسش دوم اینکه مبانی تکالیف شخص نسبت به گروه مرکزی پایبند به اخلاق چیست؟ این مبانی مبتنی بر عضویت اختیاری در ملتند یا عضویت غیراختیاری؟

فرهنگ امروز/ نِناد میشچِویچi] ] ترجمه: عدنان فلاحی

 

۱) ملت چیست؟

درحالی‎‎که ملت غالباً از یک قوم یا اجتماع فرهنگی تشکیل می‎‎شود، دولت موجودیتی سیاسی قرین با بالاترین درجه‌ی حاکمیت [ii] است و از همین ‎‎رو تمایز نهادن بین ملت‎‎ها و دولت‎‎ها امری معمول است.

تأثیر دیدگا‌ه‌های راشد غنوشی بر اسلام معاصر

نویسنده: 
رضوان السّید‌

بنده در صدد بررسی پیامدهای سیاسی دیدگاه راشد غنوشی در قضیه‌ی جدایی دعوت از مسایل سیاسی نیستم؛ در این زمینه تفاسیر و برداشت‌های زیادی شده است که از جمله‌ی آن این ادعاست که وی می‌خواهد با این کار زمینه را برای نامزدی ریاست جمهوری تونس آماده کند. این حق غنوشی است که همانند هر تونسی دیگری خود را شایسته‌ی این مقام بداند.

بازخوانی رفتار سیاسی اردوغان تا بهسازی فضای تحلیلِ گفتمان

نویسنده: 
متین لطفی

سیاست، ابزارِ گسترش حوزه‌ی نفوذ است. این نفوذ یا در جهت خدمت (نفعِ عمومی) است یا در جهت منفعت (نفعِ شخصی)؛ یا در چارچوب اخلاق و رعایت موازین حقوقی است یا غیراخلاقی بوده و با نقضِ حقوق بشر همراه است. در هر صورت، سیاست‌مدارانِ ذی‌منصب می‌کوشند تا به آخرین پلّه‌ی قدرت برسند. این چشم‌انداز، آرزویی پاک اما تدبیری پوک است. هر ذی‌منصبی همچون فوّاره‌ی آب، اوجی دارد. آنکه اوج خود را شناخت و عرصه را در اوج ترک نمود، نامش در تاریخ، جاودان و ماندگار می‌ماند و آنکه حرص داد و زیاده‌خواهی کرد و چنگ و دندانِ بقا و توسعه‌طلبی بر کُرسی قدرت کشید، آغار افولش را باید به تماشا نشست.

همزمانی محتوا