اندیشه

شیخین و صهرین کتاب‌هایی در خور و شایسته

نویسنده: 
سیدجمال قریشی

کتاب صهرین سیره‌ی دو داماد رسول خدا(ص) و دستاوردهای ایشان را در دوران خلافتشان بیان می‌کند. نویسنده در این اثر ضمن بیان زندگی‌نامه‌ی این دو بزرگوار، به رابطه‌ی دوستانه و صمیمانه‌ی اصحاب پیامبر و اهل‌بیت ایشان می‌پردازد. وی کتاب را با شرح پیشینه‌ی خانوادگی و نسب حضرت عثمان بن عفان(رض) آغاز می‌کند و پس از بیان نحوه تشرفش به اسلام توصیف از دوره زمامداری و فتوحات وی به دست می‌دهد و وقایعی سیاسی و اجتماعی را که منجر به بروز فتنه و شهادت او شد تحلیل می‌کند. در پایان نیز گوشه‌هایی از فضایل و مکارم اخلاقی و ایمانی او را شرح می‌دهد.

کتاب شیخین از نگاهی دیگر

نویسنده: 
آبتین امیری

تا کنون کتاب‌های زیادی در مورد زندگانی خلفای راشدین به رشته تحریر در آمده است. عظمت، سیرت و اهمیت وقایع دوران خلفای راشدین همواره الگویی برای زندگانی مسلمانان در دوران بعد بوده است. همین موضوع ذهن بسیاری از مورخین را در تاریخ اسلام به خود مشغول کرده است و انگیزه‌ای بوده برای تألیف کتب مختلف در مورد حیات و سیرت خلفای راشدین. اما در مورد کتاب‌هایی که به زبان فارسی در مورد زندگانی خلفای راشدین تألیف شده است، کتاب شیخین جایگاه ویژه‌ای دارد. «شیخین» تألیف مرحوم «سید عبدالرحیم خطیب» امام‌جمعه سابق بندرعباس است که برای اولین بار در سال 1356 ه. ش در ایران چاپ شد

شیخین: از «طه حسین» تا «عبدالرحیم خطیب»

نویسنده: 
امیرارسلان خضری

کتاب «شیخین» روایتی است از زندگانی ابوبکر و عمر، دو شخصیت تأثیرگذار صدر اسلام. «طه حسین» این نویسنده‌ی پرآوازه‌ی مصری، انگیزه‌ی خود برای نگارش این کتاب را ادای دِین به این بزرگواران اعلام می‌کند: «اگر من پیرو دانسته‌های خود در این باب بودم، به نگارش این سخن، که تقریباً تکراری است، آغاز نمی‌کردم. ولی در خود دوستی و محبتی نسبت به آن دو می‌یابم که مرا به مشارکت با دیگران در نوشتن ایشان، وسوسه می‌کند«[1]

هم‌چنین طه حسین به‌زعم خود کوشیده است روشی متفاوت از شیوه‌ی مرسوم سیره‌نویسان را در نوشتن این کتاب به‌کار گیرد:

جریان‌‌های کلامی‌ و فلسفی در مصر معاصر – بخش سوّم و پایانی

نویسنده: 
ناصر علیار

مدرسه وجودی عبدالرحمن بدوی (اگزیستانسیالیسم):

اگر جنبش احیاء فلسفه در دوران معاصر به سه گرایش مارکسیستی، گرایش اثبات‌گرایی (پوزیتویسم) و گرایش اصالت وجود (اگزیستانسیالیسم) تقسیم شود، بی تردید ‌عبدالرحمن بدوی به گرایش اگزیستانسیالیسم تعلق دارد.  نیرومندترین عامل مؤثر در پیشرفت و تطوّر فلسفی او نیچه و ‌هایدگر بودند  دو کتاب مهم او که بیانگر فلسفه وجودی مورد اعتقادش هستند:

1- مسئله مرگ در فلسفه وجودی(مشکلة الموت فی الفلسفة الوجودیه)

2- الزمان الوجودی (زمان در فلسفلۀ وجودی)

ساختار نظام سیاسی در اندیشه‌های ابوالاعلی مودودی

نویسنده: 
امیر ارسلان خضری

آن‌چه در بررسی اندیشه‌ی سیاسی و روش ابوالاعلی مودودی برای تشکیل حکومت اسلامی اهمیت دارد، این واقعیت است که بسیاری از اندیشمندان مودودی را به عنوان یکی از آغازگران حرکت بنیادگرایی اسلامی و روش‌های انقلابی و حتی الهام‌دهنده‌ی افرادی مانند سیدقطب دانسته‌اند و به همین سبب به وی و حزبش به عنوان جریانی بنیادگرا نگریسته‌اند. اما با بررسی دیدگاه‌های مودودی، باید در این نگاه تجدید نظر کرد.

 

اسلام، سرشت سیاسی دارد

مودودی سعی می‌کند ابتدا به اثبات جامعیت دین و شمولیت آن نسبت به همه‌ی حوزه‌های زندگی بپردازد و سپس با نصوص دینی مقید شده بر عقل اثبات کند که فلسفه‌ی بعثت پیامبران، ایجاد نظام سیاسی بوده است.

جریان‌‌های کلامی‌ و فلسفی در مصر معاصر – بخش دوّم

نویسنده: 
ناصر علیار

فلسفه و سلفیّه‌ در مصر معاصر:

شاید این پرسش به میان آید که سلفیه در مصر با کثرت نفرات و وفرت تبلیغات چه جایگاهی در مناقشات کلامی ‌و فلسفی داشته‌اند و چه نسبتی با علوم عقلی برقرار کرده‌اند. برای پاسخ به ‌این پرسش بایسته است یادآور شوم سلفیه در مصر از همان آغاز ظهور و بروز و جوانه‌‌زدن‌هایش مستقل و منفک از سلفیّت موجود در حجاز و نجد بود که از نهضت محمدابن عبدالو‌هاب سرچشمه گرفته بود بیشتر با بزرگان نهضت و اصلاح در مصر امثال شیخ محمدعبده و جانشین‌اش رشیدرضا در پیوند بود

جریان‌‌های کلامی‌ و فلسفی در مصر معاصر – بخش اوّل

نویسنده: 
ناصر علیار

داستان مخالفت اهل دین، اعم از فقهاء و محدّثین‌، متکلّمین‌، عرفا و صوفیان که دارای نفوذ و نفوس بود‌ه اند، با فلسفه و فلاسفه، در تمدن اسلامی ‌بر پژوهشگران پوشیده نیست؛ مراجعه به دیوان‌های ادبا که حکم سخنگویان تمدن اسلامی ‌داشته‌اند بقدر کافی بر مدّعای ما گواهند. امّا در تمدن شکوفای اسلامی ‌از قرن سوّم هجری به بعد، باز نخبه‌‌هایی‌ بود‌ند که به فلسفه در هر سه بخش حکمت قدیم یعنی الهیات، طبیعیّات و ریاضیّات اشتغال ورزید‌ه‌اند؛ خواه در سلک فلاسفۀ رسمی‌بوده که در کتاب‌های طبقات حکما نامی‌از آنان بمیان آمده

تأملّی بر کتاب «گفت‌وگو با مخالف از منظر قرآن»

نویسنده: 
سید عزیز حسنی

وقتی با تأمّل زیست خود و اطرافیان خویش را می‌پایم، غیبت دیالوگ را در ساحت عمومی جامعه‌ی خویش به عیان می‌بینم. رهیافت زندگی ما با فرهنگ گفت‌‌وگو با خود بیگانه است، چه رسد با مخالفان خویش. در این سپهر پُر آلام، خواندن کتاب «گفت‌وگو با مخالف از منظر قرآن» نوشته‌ی «مولود بهرامیان» در حکم آمال و مطلوبات تحسینی خویش را نشان می‌دهد و طعم خواست‌‌های دست‌نایافتنی را حدّاقل برای من خواهد داشت. 

نویسنده‌ی کتاب دانش‌آموخته‌ی دین و فلسفه‌ی اخلاق که از همه‌ی صفحات کتابش بوی دغدغه‌‌های اخلاق و اندیشه جاری است؛

متّقیان‌ مسئولیّت‌پذیرند نه سربار جامعه

نویسنده: 
مسلم خدری

امروزه بسیاری از افراد، از لایه‌های مختلف جامعه، احساس عزّت‌، شخصیّت‌ و کرامت نمی‌کنند و خود را سربار جامعه می‌دانند زیرا آن‌طور که شایسته و لایق آنان است نتوانسته یا نگذاشته‌اند زندگی کنند‌. این حسِ خطرناک اگرچه بر زبان آورده نشود اما در درون روزبه‌روز آن‌ها را دچار ناامیدی، سرگشتگی، انزوا و افسردگی یا پرخاشگری و انتقامجوئی و خشونت می‌کند‌. 

وجود چنین حسی، در درون افراد جامعه، نشانه‌ی فقر و بیماری آن جامعه است‌‌؛ که قطعاً عواملی همچون خود افراد جامعه، صاحبان زر و زور

آیا پلورالیسم دینی موجب دین‌گریزی است؟

نویسنده: 
جواد نورمحمدی

در اولین شماره‌ی مجلّه‌ی‌ اندیشه اصلاح، با ادّعایی مواجه شدم که پذیرش آن سخت به‌‌نظر می‌رسید : " پلورالیسم دینی موجب دین‌گریزی مردم می‌شود". این مدّعا در قالب یک پایان‌نامه دانشجویی مطرح شده بود.

در وهله‌ی نخست، آن‌چه به نظر می‌رسد این است که گمان نمی‌کنم آماری در باب رابطه‌ی دین‌گریزی و پلورالیسم دینی وجود داشته باشد که بتوان چنین نتیجه‌ای را از آن استحصال نمود؛ پس آن‌چه باقی می‌ماند برّرسی‌ رابطه‌ی منطقی و علّی این دو پدیده است.

همزمانی محتوا