اندیشه

آزادی از اسارت گذشته

اندیشمند، مترجم و پژوهشگری سوری؛ جرج طرابیشی در سنّ ۷۷ سالگی (۱۷مارس ۲۰۱۶م) در پاریس درگذشت. از او آثار تألیفی و ترجمه‌ای بسیاری به‌جای مانده است که در حدود نیم قرن کتابخانه‌ی عربی را غنا بخشید. با درگذشت او، روشنفکری عربی یکی دیگر از رهبران خویش را از دست داد تا به کاروان دیگر روشنفکران همترازش همانند محمد ارکون، نصر حامد ابوزید و محمد عابد الجابری بپیوندد.

چرا از صهیونیسم متنفرم؟

نویسنده: 
مسلم خدری

آن اندازه که به ما القاء شده که با یهودیان در ستیز باشیم، به همان اندازه علّت‌ ستیز و بیزاری ما نسبت به یهود، به ما و فرزندانمان القاء نشده است و همین امر سبب شده که تلاش و کوشش ما آنچنان که لازم است نتیجه ندهد و بسیاری از مسلمانان در سطوح مختلف اجتماعی نسبت به قضایای مختلف اسلامی از جمله فلسطین و بیت‌المقدس که نخستین قبله‌گاه مسلمانان است، بی‌مبالات و بی‌تفاوت باشند و حتی گاه‌گاهی نیز به اصطلاح آب به آسیاب دشمن بریزند.

بنابراین وظیفه اساسی ما در وهله اول آن است که به طور شفّاف‌ و صریح علت بیزاری و دشمنی خود را نه‌تنها برای فرزندانمان، بلکه برای تمام جهانیان بیان کنیم و سپس راه مبارزه منطقی را با آنان در پیش بگیریم.

سؤالاتی که در این راستا می‌توان مطرح کرد این است‌:

«فقه گفت‌وگو» کو؟

نویسنده: 
حامد صفایی‌پور

اگر به زبان دینی، شایسته است که «مؤمن «دقیق النظر» (ریزبین) باشد؛ جز به استواری سخن نگوید؛ بر ظن و گمانهزنیهای بیوجه خود دامن نزند؛ در جبهه‌گیریها جانب پارسایی (تقوا) و بیطرفی (انصاف) را فرو نگذارد؛ «گوش» باشد، بیش از آنکه «زبان» باشد و برای فهم و عمل به بهترینها مجاهدت کند؛ کلامش متین، نرم و دلیلمند باشد؛ با هر تصمیم تفکّر‌ نماید و در عاقبت هر عمل اندیشه کند؛ ژرفاندیش باشد و ظواهر امور فریبش ندهد. از ریشهیابی (تفقّه‌) در امور بازنایستد؛ دانشهای اکتسابی (علم المسموع) را بیبهره از دانشهای طبیعی و سرشتین (علم المطبوع) فرانگیرد؛

حقوق بشر و قرآن در جهانی متغیّر‌ - بخش سوّم و پایانی

الگوی حاکمیت استخلافی با مجموعهای از تنشها و ناکامیها و سرانجام هبوطی دیگر به پایان رسید: وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمَانَ وَأَلْقَيْنَا عَلَىٰ كُرْسِيِّهِ جَسَدًا ثُمَّ أَنَابَ ﴿ص/٣٤﴾ «قطعاً سلیمان را آزمودیم و بر صندلیاش کالبدی را انداختیم، آن‌گاه به درگاه خدا برگشت» سلیمان به عنوان یک جانشین خدایی به خاطر تواناییهایش از کش و قوسها، کشیدگیها، تنشها و تیرگیهای فراوانی رنج برد، چون قدرتش همهی موجودات مرئی و نامرئی، بشری و غیر بشری، طبیعی و فوق‌العاده را فرا گرفت. برنامهها و سازوکارهای سلیمان محکی برای تجربیات مطلق و کامل انسان هنگام چیرگی بر هستی و پدیدههایش بود.

حقوق بشر و قرآن در جهانی متغیّر‌ - بخش دوّم

نفی حاکمیت الهی ربایشی و سرقتی:

قرآن تمام پندارهای ربایشی مبتنی بر میراث تلمودی و متفاوت با حقایق نازل شدهی موجود در تورات مقدّس‌ را نفی کرده است. از آنجا که قرآن خود را مُهیمن و چیره دانسته است، نسبت به میراث موجود در کتابهای مقدس پیشین دیدگاهی انتقادی ارجاعی دارد، گرچه در عین حال مصدق و مؤیّد‌ آنها نیز هست، اما عموم مسلمانان و مفسّران‌ بر جنبهی تأیید و تصدیق آن تمرکز کردهاند، نه هیمنه و چیرگیاش، تا جایی که حتی در اصول فقه اصلی گنجاندهاند که میگوید: «شریعت پیش از ما برای ما هم شریعت است، مگر هنگامی که منسوخ شده باشد» و به عنوان مثال، حتی از منسوخ شدن حکم سنگسار هم غفلت کردهاند.

حقوق بشر و قرآن در جهانی متغیّر‌ - بخش اوّل

از آنجا که موضوع بحث ما ماهیت انسان و حقوقش با توجه به آیات قرآن میباشد، پس باید چگونگی نگاه به آیات مربوطه را تعیین و بررسی کنیم. باور دارم که این کتاب به ما قدرت معرفتی تجدیدپذیر می‌دهد و از تزهای ایدئولوژیک پیشین پا را فراتر میگذارد. هرچند همهی این ایدئولوژیها را در چارچوب زمانی و مکانیشان دربرگرفته و با ساختارهای فکری آنها همکاری داشته و با نسبتهای معینی به گفتمان تاریخی آنها پاسخ داده است.

انسان در قرآن بر اساس برداشت و الگوی معرفتی ـ تحلیلی ما، موجودی مطلق است. 

پایان خلافت داعش

مسجد جامع نوری موصل اصلی‌ترین نماد خلافت داعش نیمروز دیروز بدست ارتش عراق افتاد. سقوط مسجد نوری به شیوه‌ای نمادین به معنای پایان رژیم خلافتی است که درست سه سال پیش توسط داعش از همین مکان اعلام شد.

 «دولت اسلامی عراق و شام» هرگز از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناحته نشد؛ اما تسلط سه‌ساله و دوفاکتوی آن بر بخش‌های وسیعی از عراق و سوریه، نام آن را وارد تاریخ سیاسی خاورمیانه کرد.

خاورمیانه در صد سال گذشته بیش از هر جای دیگری آزمایشگاه سیاسی اندیشه‌هایی بوده است که عمدتاً‌ در کارگاه‌های فکری سده نوزده غرب آفریده شدند.

نکبت و مصیبت داعش و پایان تاریخ مصرف آن

هنوز هم معلوم نشده که هدف اولیه‌ از ایجاد داعش چه بوده؟ چه دولت‌ها وگروه‌هایی‌ پشت این قضیه بوده‌اند؟

آنچه که عیان است چه حاجت به بیان است؛ داعش گروه خیره‌سری از متعصّبان‌ افراطی‌، سرگشتگان وادی حیرت و متنسکان‌ نادانی بودند که از خلأ‌ قدرت در منطقه و استبداد حکّام‌ و نوستالژی سلطه‌ی از دست رفته استفاده نموده، با ترسیم رؤیا‌ها‌ و سرخوش کردن جوانان ساده‌لوح به روش حشاشین‌ و وعده بهشت دادن به فریب‌خوردگان‌ سرگردان، مصیبت و بلایی را بر سر اسلام و مسلمین درآوردند که تا چندین سال آثار سلبی آن زدوده نمی‌شود.

تروریسم داعش و کُردها

نویسنده: 
حسن رشیدی

  با توجه به ترورهای اخیر داعش در تهران و به میان آمدن بحث کُرد بودن عاملین این جنایت باید اذعان داشت که پس از آشکار شدن فعالیت این گروه تروریستی مشخص شد که داعیه‌های جهانی دارد و از اقصی نقاط جهان و از ملل، جوامع و ادیان مختلف جهانی در آن عضویت و فعالیت دارند به علاوه به عضوگیری و ترغیب‌های ( فکری، سیاسی، مالی، جنسی و... ) مختلف و متنوعی فارغ از ملیت و مذهب پرداخت و‌ در مواجهه جوامع و ملل با داعش، بیدریغ همگان تروریسم را محکوم کرده‌اند و کُردها از بدو شکل‌گیری علاوه بر تقابل شعاری در جغرافیای عینی و با اشکال نظامی نیز درگیر جنگ‌های دامنه‌دار و در جبهه‌های متعدد با داعش بوده‌است و داعش کشتارهای بیرحمانه و تروریستی متکثری را علیه کُردها شکل داده است، به صورتی که دشمنی داعش با کُردها بر همگان مبرّز شده‌است.

ما متهمیم

نویسنده: 
صدیق قطبی

دیگر برای همه روشن شد که شمار قابل توجهی از جوانان کشور، به ویژه از مناطق اهل‌سنت، به داعش پیوسته‌اند و زندگی، جوانی و خانواده‌ی خود را در پای وعده‌های تباه داعش، به تاراج داده‌اند. حیف و دریغ از آن جوانی‌ها، استعدادها و زندگی‌های تباه‌شده.   

روشن است که داعش، قربانی‌های فراوانی از میان اهل‌سنت گرفته است، و ملیون‌های سنّی‌مذهب، نه تنها موافق داعشیسم نیستند که از قربانیان آن به شمار می‌روند.

روشن است که نگاه ظاهرگرا، انسان‌ستیز و گسسته از واقعیت داعش و همه گروه‌های افراطی اسلام‌گرا، تا چه اندازه ویرانگر، پرخطر، و محکوم‌کردنی است.

همزمانی محتوا