اندیشه

جریان‌‌های کلامی‌ و فلسفی در مصر معاصر – بخش اوّل

نویسنده: 
ناصر علیار

داستان مخالفت اهل دین، اعم از فقهاء و محدّثین‌، متکلّمین‌، عرفا و صوفیان که دارای نفوذ و نفوس بود‌ه اند، با فلسفه و فلاسفه، در تمدن اسلامی ‌بر پژوهشگران پوشیده نیست؛ مراجعه به دیوان‌های ادبا که حکم سخنگویان تمدن اسلامی ‌داشته‌اند بقدر کافی بر مدّعای ما گواهند. امّا در تمدن شکوفای اسلامی ‌از قرن سوّم هجری به بعد، باز نخبه‌‌هایی‌ بود‌ند که به فلسفه در هر سه بخش حکمت قدیم یعنی الهیات، طبیعیّات و ریاضیّات اشتغال ورزید‌ه‌اند؛ خواه در سلک فلاسفۀ رسمی‌بوده که در کتاب‌های طبقات حکما نامی‌از آنان بمیان آمده

تأملّی بر کتاب «گفت‌وگو با مخالف از منظر قرآن»

نویسنده: 
سید عزیز حسنی

وقتی با تأمّل زیست خود و اطرافیان خویش را می‌پایم، غیبت دیالوگ را در ساحت عمومی جامعه‌ی خویش به عیان می‌بینم. رهیافت زندگی ما با فرهنگ گفت‌‌وگو با خود بیگانه است، چه رسد با مخالفان خویش. در این سپهر پُر آلام، خواندن کتاب «گفت‌وگو با مخالف از منظر قرآن» نوشته‌ی «مولود بهرامیان» در حکم آمال و مطلوبات تحسینی خویش را نشان می‌دهد و طعم خواست‌‌های دست‌نایافتنی را حدّاقل برای من خواهد داشت. 

نویسنده‌ی کتاب دانش‌آموخته‌ی دین و فلسفه‌ی اخلاق که از همه‌ی صفحات کتابش بوی دغدغه‌‌های اخلاق و اندیشه جاری است؛

متّقیان‌ مسئولیّت‌پذیرند نه سربار جامعه

نویسنده: 
مسلم خدری

امروزه بسیاری از افراد، از لایه‌های مختلف جامعه، احساس عزّت‌، شخصیّت‌ و کرامت نمی‌کنند و خود را سربار جامعه می‌دانند زیرا آن‌طور که شایسته و لایق آنان است نتوانسته یا نگذاشته‌اند زندگی کنند‌. این حسِ خطرناک اگرچه بر زبان آورده نشود اما در درون روزبه‌روز آن‌ها را دچار ناامیدی، سرگشتگی، انزوا و افسردگی یا پرخاشگری و انتقامجوئی و خشونت می‌کند‌. 

وجود چنین حسی، در درون افراد جامعه، نشانه‌ی فقر و بیماری آن جامعه است‌‌؛ که قطعاً عواملی همچون خود افراد جامعه، صاحبان زر و زور

آیا پلورالیسم دینی موجب دین‌گریزی است؟

نویسنده: 
جواد نورمحمدی

در اولین شماره‌ی مجلّه‌ی‌ اندیشه اصلاح، با ادّعایی مواجه شدم که پذیرش آن سخت به‌‌نظر می‌رسید : " پلورالیسم دینی موجب دین‌گریزی مردم می‌شود". این مدّعا در قالب یک پایان‌نامه دانشجویی مطرح شده بود.

در وهله‌ی نخست، آن‌چه به نظر می‌رسد این است که گمان نمی‌کنم آماری در باب رابطه‌ی دین‌گریزی و پلورالیسم دینی وجود داشته باشد که بتوان چنین نتیجه‌ای را از آن استحصال نمود؛ پس آن‌چه باقی می‌ماند برّرسی‌ رابطه‌ی منطقی و علّی این دو پدیده است.

عقل و دل در درازنای سیر انسان به‌سوی حقیقت - بخش سوم و پایانی

نویسنده: 
محمد عمر جویا

٣. عرفان اسلامی وسیله‌ی رسیدن به مراحل بلند خودآگاهی

تا این‌جا با آنچه که گفته‌ام واضح شد که با آن‌که عقل انسان را از دیگر مخلوقات متمایز ساخته‌است، باز هم نمی‌تواند به تنهاییِ خود انسان را به حقیقتِ هستی برساند. عقل تنها می‌تواند انسان را در درکِ نسبیِ حقیقت کمک کند و از همین‌رو خداوند متعال در قرآن مجید انسان را به تفکّر و تعقل بازمی‌خواند. امّا چون عقل از کاستی‌های ذاتی و درونی رنج می‌برد، از درکِ کاملِ حقیقت عاجز می‌ماند. با درک همین مسئله بود که دانشمندان

عقل و دل در درازنای سیر انسان به‌سوی حقیقت - بخش دوم

نویسنده: 
محمد عمر جویا

٢. عقل و تفکّر در دین اسلام

پس اگر عقل از کاستی‌ها و نواقص درونی و ذاتی رنج می‌بَرَد، آیا این بدین معنی است که عقل و تفکّر در دین اسلام جایگاهی ندارد و عقلانیّت را در دین مردود پنداشت؟ پاسخ واضح است که نخیر! عقل و تفکّر در دین اسلام جایگاه مهمی دارد؛ امّا محدودیت و ناتوانی نسبی‌اش نیز روشن است. ما باید نقش متعادلی را برای عقل در دین جستجو کنیم. عقل نباید چهارچوب بزرگی باشد که دین را رنگ و شکل دهد، بلکه دین به‌حیث چهاچوب بزرگ فکری و حقوقی استفاده‌ی مطلوبی را از عقل برای ما نشان دهد.

عقل و دل در درازنای سیر انسان به‌سوی حقیقت - بخش اول

نویسنده: 
محمد عمر جویا

دل گر چه درین بادیه بسیار شتافت

یک موی ندانست و بسی موی شکافت

گرچه ز دلم هزار خورشید بتافت

آخر به کمال ذرّه‌ای راه نیافت

(ابوسعید ابوالخیر /  ابن سینا)

انسان از بدو هستی همواره در جستجوی دانستنِ حقیقت بوده‌است. گویا در نهاد و طینت انسان حس تجسّس و کاوش نهفته باشد. این انسان متجسّس‌ نخستین و مهمترین پرسشی را که مطرح کرد این بود که‌ایا خدایی و آفریدگاری وجود دارد یا خیر. از همین رو، ادیان و فلسفه در نخستین آوان تمدن انسانی به میان آمد.

چرا مدارس طبیعت؟

نویسنده: 
پرویز دارستان

•   مساحت کویر لوت چقدر است؟

 •  پنج مورد از علل سقوط آل‌ بویه را بنویسید؟

 •  ورشو پایتخت کدام کشور است؟

•   بزرگترین شاعر قرن چهارم که بود؟

•   پرجمعیت‌ترین کشور جهان چه نام دارد؟

 •  ارکان دین را نام ببرید؟

این‌ها نمونه‌ای از صدها و بلکه هزاران سؤالی است که من، شما و فرد فرد این مملکت دوران کودکیامان را صرف تلمبار کردن پاسخ آن‌ها در ذهنمان کردهایم تا بتوانیم از هفت‌خوان ارزیابی سیستم آموزشی سرافراز بیرون بیاییم.

هر ایرانی با احتساب دوران پیشدبستان و مهدکودک بیش از ١٤ سال از عمر خود رادر محیط مدرسه سپری می‌کند.

اساس زندگی معنوی

نویسنده: 
صدیق قطبی

مهمترین مشخّصه‌‌ی‌ یک زندگی معنوی، توجّه به «بودن» است. انسان معنوی مدام در پی این است که بودن‌اش را ارتقا دهد و بر بها و قیمت روحش بیفزاید. به جای آنکه فکر کند در چشم دیگران چه اندازه جذاب و محبوب است (آنچه می‌نماییم) و یا اینکه مالک چه چیزهایی شده است (آنچه داریم)، به این می‌اندیشد که روحش چقدر ارزشمند است.(آنچه هستیم)

جایگاه دموکراسی در اندیشه‌ی اسلامی معاصر

دیدگاه اندیشه‌ی معاصر اسلامی درباره دموکراسی:

موضعگیری جنبشهای معاصر اسلامی نسبت به مسأله‌ی دموکراسی به عنوان فلسفه‌ی سیاسی و یک مقوله‌ی اندیشه‌ی سیاسی که مقتضی شیوه‌ی مشخصی در اداره‌ی امور دولت و جامعه است، متفاوت می‌باشد. از کسانی که تعارضی میان دموکراسی و اسلام نمی‌بینند و کسانی که تصویری از آن به عنوان «نگرشی اسلامی» ارائه می‌دهند، و آنانی که به خاطر پرداختن آن به اصل «سیادت و حاکمیت مردم» از طریق «قدرت مردم» و قوای سه‌گانه و تعارض آن با اصل «حاکمیّت» آن را کفر آشکار به حساب می‌آورند.

همزمانی محتوا