دین و دعوت

عنوان تاریخ
اصالت و به‌روز بودن (دکتر سعید عبدالعظیم) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/24
اسلام فراخوانی فراگیر (دکتر یوسف قرضاوی) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/14
هان امت یک و نیم میلیارد مسلمان! اقصی در آتش می‌سوزد (وصفی ابوزید) (ترجمه: عبدالخالق احسان- افغانستان) 1394/07/05
فضایل ایام دهه‌ی اول ماه ذیحجه از مشکات نبوی (ص) (گردآوری: سرویس دین و دعوت پایگاه‌ اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/04
مقاصد شرعی حج (دکتر عارف عوض الرکابی) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/03
حج ظاهری و مقصدی (دکتر صلاح سلطان) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/03
عید رمز قدرت و استعلا (ترجمه: سارا عزیزی) 1394/07/02
جوان حکیم (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/30
وجود الله (دکتر یوسف قرضاوی) (ترجمه: سیّد مصطفی محمودیان) 1394/06/20
بی‌پرده می‌گویم سخن (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/17
ساده‌زیستی (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/11
مفهوم تغییر در قرآن کریم (دکتر عبدالحكيم درقاوي) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/09
پل‌های دوستی، ادب پذیرفتن دعوت و نصحیت (شیخ عائض القرنی) (ترجمه: عبدالقادر ترشابی) 1394/05/24
بررسی اجمالی اسماء حسنی (گروهی از نویسندگان) 1394/05/12
دلایل اثبات وجود خدا (گروهی از نویسندگان) 1394/05/11
اعجاز قرآن کریم 1394/05/01
خلاصه‌ای از سخنان استاد مصطفی اربابی درباب شیطان (استاد مصطفی اربابی) 1394/05/01
ای بندگان رحمان شاد باشید! (دكتر طارق هشام الرافعی) (ترجمه: عبدالله‌ سعیدی) 1394/04/31
در رمضان آموختم - پارەی دوم و پایانی (دکتر مشعل عبدالعزیر فلاحی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/25
در رمضان آموختم - پارەی نخست (دکتر مشعل عبدالعزیر فلاحی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/24
وظایف عبادی در رمضان (حسن قاطرچی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/23
تلاوت قرآن در رمضان (عبدالرحمان بن فهد ودعان دوسری) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/22
تعامل با قرآن در ماه قرآن (احمد فقیهی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/21
دست‌یابی به شب قدر و حکمت پنهان ماندنش (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/20
فضیلت شب قدر و نماز شب (محمد بن صالح عثیمین) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/19
تعامل با قرآن در ماه قرآن (احمد فقیهی) 1394/04/18
بیداردلی (حسین کریم) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/17
چگونه قرآن بخوانم؟ (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/16
رمضان، ماه، سال و عمر (دکتر ابراهیم ابومحمد ـ مفتی مسلمانان در استرالیا) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/15
رمضان به من آموخت (ابراهیم محمد صدیق) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/14
روزه‌ی زبان (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/12
رمضان؛ دوره‌ای کارآموزی برای تغییر رفتار (محمد ناجی بن عطیه) 1394/04/11
رمضان؛ ماه قرآن و اطعام (امين حاج محمد احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/10
رمضان؛ گامی به سوی تغییر (عبدالرحمان مراکبی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/08
روزه‌ی دل (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/07
روزه‌ی شرمگاه (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/06
روزه‌ی چشم (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/05
برنامه‌ای پیشنهادی برای دعوتگران در رمضان (ابن اسلام) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/04
هفتاد فانوس رمضانی؛ راهکارهای عملی و فکری (خالد بن عبدالرحمان دغیری) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/03
اندر حدیث گناه و خطا (رحیم خورشیدی) 1394/04/02
رمضان؛ کارخانه‌ی شخصیت‌سازی، نه کارگاه خوراک‌پزی (دکتر زید بن محمد رمانی) 1394/04/01
چگونه به استقبال رمضان برویم؟ (دکتر محمد ویلالی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/03/30
30عنوان سخنرانی از آیات روزه (نبیل بن عبدالحمید نشمی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/03/29
خوش‌ آمدی ماه قرآن! (شیخ عبدالعظیم بدوی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/03/28
آیا برای رمضان برنامه داری؟ (دکتر مشعل عبدالعزیر فلاحی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/03/27
جنگ و صلح در اسلام (شیخ محمود شلتوت) (ترجمه: عدنان فلاحی) 1394/03/21
مفاهیم بنیادین ایمان- ایضاح مفهومی اسلام و ایمان (2) (گروهی از نویسندگان) 1394/03/08
پیش‌درآمدی بر مباحث ایمان- پاره‌ی نخست (گروهی از نویسندگان) 1394/02/27
موضع اسلام پیرامون رفتار با اسیران (دکتر یوسف قرضاوی) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/01/17
تنبیه بدنی کودک به خاطر بی‌نمازی؛ به کدامین دلیل؟ (عبدالظاهر سلطانی) 1393/12/23
اصالت و هم‌عصر بودن از واژگانی است که درباره‌ی آن‌ها سخن بسیار گفته شده و در روزگار کنونی مورد تقاضا قرار گرفته‌ است. برای یک دعوت و حرکت، خطر هنگامی بروز پیدا می‌کند که پیرامون ویژگی‌های اصلی آن یا خصایص کاربردی‌اش ابهام و پیچیدگی وجود داشته باشد.   منظور از اصالت، پاسداری از ماهیت و جوهر دعوت است با استناد به اصول و دلایل شرعی و تمسک به مبانی اساسی آن.
شمولیت یکی از ویژگی‌هایی است که اسلام با آن از تمام ادیان، مکاتب فلسفی، مذاهب و آیین‌ها متمایز می‌گردد. این واژه معانی و ابعاد فراوانی دارد و شمولیت اسلام دربردارنده‌ی همه‌ی زمان‌ها، همه‌ی زندگی و تمام کیان و ساختار انسانی است. یکی از علمای مسلمان درباره‌ی شمولیت و فراگیری رسالت اسلام به نیکی و درستی گفته است: «این رسالتی است که از لحاظ طولی به درازا انجامیده تا جاودانگی زمانی را به خود بگیرد
آن طور که امروز مسجد اقصی توسط گروهک صهیونیستی مورد تعرض می‌گیرد، در هیچ برهه‌ی از تاریخ رخ نداده است؛ حمله به دروازه‌ها، آتش زدن قسمت‌های از آن، بالا شدن بر بام مسجد، تیرانداری به طرف مسلمانان سنگرگرفته در داخل مسجد، تقسیم زمانی و مکانی مسجد، حمله‌های آشکار بر کودکان و سالمندان از جمله این تجاوزات محسوب می‌گردد. 
۱-عن ابن عباس - رضی الله عنهما - أنه قال: یقول رسول الله صلى الله علیه وسلم: «مَا مِنْ أَیَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِیهَا أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الأَیَّامِ». یَعْنِى أَیَّامَ الْعَشْرِ. قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ قَالَ «وَلاَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ إِلاَّ رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ یَرْجِعْ مِنْ ذَلِکَ بِشَىْءٍ». (أبو داود، الحدیث رقم ۲۴۳۸، ص ۳۷۰) 
این نوشته را که حاوی برخی از مقاصد شرعی حج است با توجه به نزدیکی زمان ادای این رکن بزرگ، به برادران و خواهران محترم تقدیم می‌کنم. پیش‌تر مباحث طولانی‌تری در این موضوع اساسی نگاشته‌ام که در این نوشتار از آن‌ها هم بهره برده‌ام. حج پنجمین رکن از ارکان این دین بزرگ است که خودش پایان‌بخش ادیان می‌باشد.
در حج ظاهری، ارکان، واجبات و سنت‌ها در قالب‌هایی خشک انجام می‌گیرد، ولی در حج مقصدی، چشم اشک می‌ریزد، دل فروتن می‌گردد، با کرنش دعا می‌شود، از خدا دانش سودمند وعمل مقبول خواسته می‌شود، از او تقوایی درخواست می‌گردد که دل را از ژرفنای وجود بلرزاند، به هنگام سختی‌ها به سوی خوبی‌ها سوق دهد
عید مظهر خاصی نزد هر امتی می‌باشد؛ و همانطور که هر ملت و قومی آداب و رسوم خاص خود را دارد، در برگزاری أعیاد و فصل‌های شادی و سرور و جشن نیز که نماد استقلال ملت‌هاست با هم تفاوت دارند، حتی اگر آن ملت در زیر آتش اشغال خارجی باشد، آنگونه که امروزه گروه‌های مسلمان بسیاری را می‌بینیم در زیر ظلم دشمنان یهودی و مسیحی هستند. 
 شبی در جلسه‌ای از اختلاف و شعله‌های آن سخن به میان آمد، بویژه میان دانشجویان، دعوتگران و منتسبان به دین، تا جایی که حتی گاهی به نبردی خونین در برخی کشور‌ها تبدیل شده و تمام یک پروژه را ناکام می‌گذارد. و اگر عوامل فروکش کردن و قلع و قمع آن فراهم نگردد، رو به وخامت گذاشته و استمرار می‌یابد. 
مقدمه مؤلف  در مقدمه به تاریخچه‌ای از جنگ و جدال متکلمین و معتزله و جیریون و اشاعره و... پرداخته‌شده و از وضع موجود عالمان معاصر که تنها در مسایل گذشته غوطه‌ور بوده و از مسایل عصری تازه به دور می‌باشند گلایه نموده و پیشنهاد نموده که به بحث در اثبات وجود خدا بپردازند.  وجود خدا بالا‌تر از هر نوع نزاع و گمانی است
در نوشتار پیشین در ستایش ساده‌زیستی و عادی بودن جملاتی گفتم. هدفم از ساده‌زیستی، حالتی است که بیانگر و نشانگر واقعیت فرد باشد و از حالات رسمی و اداری خارج گردد. همه‌ی ما هنگام گفت‌وگو با دیگران یا صحبت در جمع، حالت رسمی به خود می‌گیریم. گاهی هم به ساده‌زیستی و عادی بودن تظاهر می‌کنیم، ولی دیگران خیلی زود متوجه آن شده و با احساس ساده‌زیستانه‌ی خود درک می‌کنند که حالت ما واقعی نیست
هنگامی که هراکلیوس (هرقل) از ابوسفیان درباره‌ی خصوصیات زندگی پیروان رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ پرسید، گفت: «فَأَشْرَافُ النَّاسِ یَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ؟ قَالَ: بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ)! (روایت از بخاری). (آیا بزرگان قوم از او پیروی می‌کنند یا قشر مستضعفشان؟ گفت: مستضعفان‌).  هراکلیوس در توضیح علتش بعدا گفت: «وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُل». (آنان پیروان رسولان‌اند). 
بی‌گمان وحی، مجموعه‌ای از مفاهیم و معانی است و برای فهم این مجموعه و مفاهیم موجود در آن راهی جز بررسی و شناخت الفاظ و واژگان قرآن کریم نیست. بررسی واژگان قرآن کریم، در واقع کلید رسیدن به چیزی است که بر رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ نازل شده است. منظور از بررسی واژگانی، همان کاوش در الفاظ قرآن است تا به دلالات، مفاهیم، خصایص، فروع، اشتقاقات و شاخه‌های برآمده از آن، طبق اصول علمی و رایج، شناخت حاصل گردد.
حکم پذیرفتن دعوت مسلمان یکی از پل‌های دوستی، پذیرفتن دعوت مسلمان است. چنانکه رسول اکرم-صلّی الله علیه وسلّم- می‌فرماید:   «وإذا دعاک فأجبهُ» [۳۸]، یعنی «اگر مسلمان، تو را دعوت نمود، دعوتش را اجابت کن».  پذیرفتن برخی از دعوت‌ها، واجب، و برخی دیگر سنت و بعضی، حرام است.  قبول کردن دعوت عروسی، واجب است به شرطی که منکر در آن نباشد. ابن عمرب می‌گوید
نام‌های نیكوی خداوند                 برای این‌كه انسان در مسیر عبودیت گام بردارد تنها اثبات خداوند كافی نیست، بلكه باید خدا را با اسماء و صفات نیكویش بشناسد.(شناخت) و تأثیر این اسماء را در درونش احساس نماید و یك موضع‌گیری درونی در برابر این شناخت برایش حاصل شود (خصلت) و سپس واقعیت زندگیش را با موضع‌گیری درونی تطبیق دهد، (عمل) تا این امر عظیم كه عبادت و پرستش خداست، تحقق یابد. برای فهم مناسب اسماء حسنی ناچار به بیان یك مقدمه‌ی نسبتاً طولانی[1] هستیم، چرا كه این بحث دارای اهمیت فراوانی می‌باشد.
1.       دلیل امكان (دلیل فلاسفه) هر مفهومی كه در ذهن انسان ایجاد می‌شود، در خارج از ذهن به صورت‌های زیر قابل تصور است: ممتنع‌الوجود:  یعنی مفهومی كه در دنیای خارج ذهن تحقق نخواهد یافت و آن هم به جهت این‌كه تحقق آن با اصول بدیهی عقلی در تضاد است. مثل این‌كه تصور شود در یك لحظه هم روز باشد و هم شب؛ یا این كه آتش، در آنِ واحد هم بسوزاند و هم خنك كند. به همین جهت است كه ممتنع‌الوجود را این‌چنین تعریف كرده‌اند: «هر آن‌چه عدمش ضروری باشد.»
ماه رمضان ماه قرآن است. امام احمد رحمه الله وقتی این ماه می‌آمد همه‌ی کتاب‌ها را می‌بست و می‌گفت این ماه ماه قرآن است. لذا آن را تلاوت می‌کرد، در آن تدبر می‌نمود و آن را تدریس می‌کرد. قرآن یک باغ بی انتهاست چون کلام خداست. اگر سخن پیامبر -صلی الله علیه وسلم بود- می‌گفتم یک باغ بسیار بسیار بزرگ، اما چون کتاب خداست می‌گویم یک باغ بی انتهای بی‌انتهای بی‌انتها. هیچ کس نمی‌تواند ادعا کند همه‌ی این باغ را گشته و از میوه‌های همه‌ی درختان این باغ خورده.
شیطان عبارت از هر کس و هر چیزی است که باعث فریب، غرور و نخوت گردد. سیدنا عمربن خطاب در بحبوحه‌ی فتح قدس که با شتر به سفر رفته بودند در محلی بنام جابیه به پیشنهاد فرماندهان سپاه اسلام، بر اسبی تازی سوار شدند و پس از چند قدم از اسب پیاده شدند و گفتند این، شیطانی است. چون وقتی سوار شدم دچار نخوت، خودبزرگ بینی و غرور شدم. و معاذالله که عمر در برابر شیطان تسلیم گردد. 
عید فرا رسید و صفحه‌ی رمضان را پیچید، و اشك تقصیركارِ مشتاقِ بیمناك را پاك كرد... تقصیركاری که در استفاده بهینه از رمضان گذشته کوتاهی کرده .. مشتاق به رمضان آینده.. و دل نگران از اینكه آیا باز رمضانی دیگر را خواهد دید و یا ایام عمرش قبل از فرا رسیدن رمضانی دیگر پایان می‌یابد؟ عید روز خوشحالی است، علیرغم تمام نگرانی‌ها، اندوه‌ها، جنگها، بیماریها و دردها.
بزرگداشت شعایر و نمادهای الهی درزندگی هر کس، نشانی از تقوا در دل اوست که از مدرسه‌ی بزرگ رمضان در طول حیاتش یاد گرفته است. اصل تمام مشروعیت رمضان، همان رسیدن به تقواست. خداوند می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» (بقره/183). (هان، ای آنان که ایمان آورده‌اند، روزه بر شما مقرر شد همان گونه که بر کسان پیش از شما مقرر گشت، تا شاید تقوا پیشه کنید).
ماه مبارک و ربانی رمضان، مدرسه‌ای کامل برای چهار فصل است. انسان در این یک ماه چیزهایی که یاد می‌گیرد که مدارس نظامیه در طی چندین سال آن‌ها را به طلاب خود یاد داده و در درونشان تعمیق می‌بخشیدند. من یکی از دانشجویان رمضانم که سال‌ها درباره‌ی بخش‌ها، مهارت‌ها و آثار این مدرسه نوشته‌ام، ولی هنوز به آخرش نرسیده‌ام.
به پاره‌ای از وظایف عبادی در رمضان اشاره می‌شود که شایسته است به آن توجه گردد تا مسلمان به خدا نزدیک شده و بر میزان بیش‌تری از توشه‌های روحی و پاداش اخروی دست یابد. من به روش امام حافظ ابن رجب در کتاب شگفت‌انگیز «لطائف المعارف فیما لمواسم العام من الوظائف» سخن در این موضوع را دنبال می‌نمایم. این کتاب چاپ شده
قرآن کریم مهم‌ترین کتابی می‌باشد که خداوند فرستاده است. قرآن کلام اوست که بر رسول خدا ـ صلی الله علیه و سلم ـ نازل شد. فرد مؤمن به نیکی جایگاه ارجمند قرآن رامی‌شناسد و تلاش دارد بر تلاوتش و عمل به آن پای‌بند بوده و آن را بسیار بزرگ بدارد. از آن‌جا که رمضان ماه قرآن است، خداوند در آن نسبت به پیامبرش ـ صلی الله علیه و سلم ـ عنایت بیش‌تری نشان می‌داد
ای بندگان، خداوند بزرگ به شما توفیق رسیدن به رمضان، دریافتن برکات و جست‌وجوی نور و نیکی داد. این شادمانی بزرگی است که خدا به بندگان مؤمنش بخشیده است، تا زندگی‌شان نورانی شود، دل‌های‌شان رونق گیرد و راه‌شان روشن گردد. ای مسلمانان، خداوند متعال در شب قدر کتابش را یک‌جا از لوح محفوظ به بیت عزت در آسمان دنیا بر پیامبرش محمد ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرود آورد: «انا انزلناه فی لیلة القدر» (قدر/1) (به یقین آن را در شب قدر فرود آوردیم)،
در آغاز شایسته است بدانیم که با توجه به کروی بودن زمین و گردش آن پیرامون خورشید، مطالع کشورها مختلف است. قرآن کریم به این واقعیت اشاره کرده و فرموده است: «فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ» (معارج/40). (سوگند نمی‌خورم به خدای مشرق‌ها و مغرب‌ها، به یقین ما توانا هستیم). به عبارتی: بسا در یک کشور شب باشد و هم‌زمان در کشوری آن سوی زمین روز باشد
ستایش خدایی را که با گذاشتن هنگامه‌های نیکو بر بندگانش منت نهاد و فرصتی را برای غنیمت شمردن و انجام کارهای شایسته در اختیارشان گذاشت، و هر که را خواست، خوار گرداند تا سهم وی کم‌کاری، زیان و پشیمانی باشد. گواهی می‌دهم که معبودی جز خدای یکتا نیست و شریکی ندارد. او پروردگار زمین و آسمان است و بخشندگی و مهرش بسی بی‌کران می‌باشد.
ای بندگان، خداوند بزرگ به شما توفیق رسیدن به رمضان، دریافتن برکات و جست‌وجوی نور و نیکی داد. این شادمانی بزرگی است که خدا به بندگان مؤمنش بخشیده است، تا زندگی‌شان نورانی شود، دل‌های‌شان رونق گیرد و راه‌شان روشن گردد. ای مسلمانان، خداوند متعال در شب قدر کتابش را یک‌جا از لوح محفوظ به بیت عزت در آسمان دنیا بر پیامبرش محمد ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرود آورد: «انا انزلناه فی لیلة القدر» (قدر/1) (به یقین آن را در شب قدر فرود آوردیم)، و نیز گوید
شایستگی و آمادگی برای استفادە از روزها و شب‌های باقیماندەی رمضان باید دل را بشوییم و آن را از سستی و تنبلی در آوریم، بویژه در تعطیلات تابستان، تا برگردد به حالتی که در رمضان گذشته داشته است. ارتباط با خداوند در شعبان و رمضان به شیوه‌های زیر امکان‌پذیر است: خشوع در نماز، تلاوت قرآن و کوشش برای ختم آن حد اقل یک‌بار پیش از رمضان و مطالعه‌ی برخی از کتاب‌های تفسیر.
این رمضان تصمیم گرفتم هنگام تلاوت قرآن موقتاً از اندیشیدن و تدبر دست بکشم و همت خود را بر میزان تأثیر قرائت بر دلم و نیز مقدار همراهی و واکنشم با ساختار قرآنی قرار دهم. دوست دارم شما دوستان را در این ملاحظات و مشاهدات سهیم گردانم.  ملاحظه‌ی نخست: بخاری و مسلم در صحیحین از عایشه ـ رضی الله عنها ـ روایت کرده‌اند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در سال وفات خود به وی فرمود:
ماه و مدیریت خویشتن ترکیبات بدنی و ساختار اندامی انسان از آغاز آفرینش تا کنون یک گونه است. او در طی نسل‌های زمانی و مرزهای جغرافیایی گوناگون از یک ترکیب بیولوژیک شگفت‌انگیز بهره می‌برد که میان همه‌ی بشریت مشترک است؛ میان مستمند و ثروتمند، شمالی و جنوبی، و ... . تصور می‌شد این اشتراک بیولوژیک دقیق که در طی نسل‌ها استمرار داشته و قانون قاطع آن، ساختار انسان را مدیریت می‌کند،
از ماه‌ها پیش به یاد رمضان بودیم، روزها و دقایق را برای قدومش می‌شمردیم و روزانه آمدنش را منتظر بودیم تا سفری تازه آغاز کنیم؛ سفری با ماه رمضان.  اکنون رمضانِ خیر و نور، رمضان عطر و طهارت، و رمضان نماز و ذکر فرا رسید. رمضان می‌آید تا مناره‌ها گواراترین آوازها را سر ‌دهند و بلبلان و امامان تراویح زیباترین آهنگ‌ها را بخوانند. اگر در دیگر ماه‌ها برای زیستن، زندگی می‌کنیم، در رمضان به زیستن و پویایی می‌رسیم. اگر در سایر ماه‌ها در خدمت بدن هستیم، این ماه در خدمت روان هستیم. 
این روزه با کنترل زبان در برابر سخنان بیهوده و غوطه‌وری در امور باطل، جدال، خصومت، دروغ، سخن‌چینی، دشنام، ستم، نفرین، تمسخر و تحقیر تحقق می‌یابد. گرچه باید همیشه زبان را کنترل کرد، اما هنگام روزه بر بازداشتن آن تأکید بیش‌تری شده است. در روایات فراوانی این امر از رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ به یادگار مانده است. بخاری و مسلم از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت کرده‌اند
 خداوند روزه‌ی رمضان را بر بندگان مؤمنش مقرر داشت تا علاوه بر روزه، شب‌زنده‌داری، صدقه و دعا، به منافع جسمی و بهره‌های روحی بسیاری نیز برسند، همانند تغییر در اخلاق و رفتار در رمضان و پس از آن. در این باره بیش‌تر بیندیشیم. اگر در حکمت‌های روزه بیندیشیم، می‌بینیم که خداوند آن را برای رسیدن به منازل تقوا مشروع نموده است. امور عقیدتی، عبادی، اخلاقی و رفتاری از جمله مقامات تقواست.
رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ بهترین و سخاوتمندترین مردم بود، بویژه در رمضان که این امر درخشان‌تر می‌شد. در حدیثی صحیح از ابن عباس ـ رضی الله عنهما ـ روایت شده که: «كان رسول الله  ـ صلى الله عليه و سلم ـ أجود الناس، وكان أجود مايكون في رمضان حين يلقاه جبريل فيدارسه القرآن، فلرسول الله ـ صلى الله عليه و سلم ـ حين يلقاه جبريل أجود بالخير من الريح المرسلة».
از فضل و رحمت خداست که برای امت محمد ـ صلی الله علیه و سلم ـ مناسبت‌های کسب خیر و نیکی قرار داده است، تا در آن، روان‌ها برای انجام امور شایسته آماده ‌شوند و دل‌ها به امید رسیدن به بخشایش و خشنودی خدا به سوی او روی ‌آورند. یکی از بزرگ‌ترین مناسبت‌ها، ماه مبارک رمضان است که بر ما روزه‌داری واجب شده تا از درون خویشتن را متحول کرده و از تمایلات و شهوات رهایی یابیم و از عادات ناپسند روزه‌مره دست بکشیم.
روزه‌ی دل از والاترین انواع روزه‌ها است. غزالی ـ رحمه الله ـ در کتاب «احیای علوم دین» آن را روزه‌ی خصوص الخصوص نامیده است. منظور، بازداشتن دل است از دغدغه‌های بی‌ارزش و افکار دنیوی و جلوگیری کامل آن از غیر خدا. به عبارتی، یعنی روی آوردن کامل به خداوند ـ عزوجل ـ و روی‌گردانی از غیر خداوند سبحان.  قلب خاستگاه خوشبختی و بدبختی، ایمان و کفر، و یقین و شک است.
روزه‌ی شرمگاه یعنی دوری از زنا، هم‌جنس‌گرایی یا خودارضایی. هر کس به این گناهان آلوده شود، طبق تعریف قرآن کریم، تجاوزگر است: «وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ. إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَامَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ. فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاءَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ» (مؤمنون/5-7). (و کسانی که نگه‌دارندگان شرمگاه‌های خود هستند. مگر بر همسران‌شان یا آن‌که دستان‌شان مالک شده است، در این صورت سرزنش‌شده نیستند. هر کس آن سوی این را بطلبد، پس آنان همان تجاوزگران‌اند).
روزه‌ی چشم یعنی بازداشتن آن از آن‌چه خدا حرام کرده است: «قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ. وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ» (نور/30-31). (به مردان مؤمن بگو از نگاه‌های خویش بکاهند و شرمگاه‌های‌شان را نگه دارند. آن، برای‌شان پیراسته‌تر است. به یقین خدا به آن‌چه می‌سازند، بسی آگاه است). 
1.تجدید نظر در روش ایراد سخن و انتخاب موضوعات مناسب و دعوت از برخی دانشجویان و طلاب برای سخنرانی بعد از نماز عصر و پیش از نماز عشا. 2.فعال‌سازی تابلوی اعلانات مساجد و بازنگری در محتوای و شکل آن. 3.برگزاری یک مسابقه از مطالبی که در مسجد محله توزیع شده است. 4.توزیع جزوه و سی‌دی در مساجد، محل کار، روستا و رساندن آن به مراکز اسلامی خارج از کشور.
این هفتاد فانوس را برای عمل، اندیشیدن و راهنمایی به صورت کوتاه نگاشتم تا باعث یادآوری، تشویق و توجه باشد. کوشیدم به اندازه‌ی توان جامع و کامل بوده و همه‌ی ماه رمضان را دربرگیرد. از خدا می‌خواهم برای من و خوانندگان سودمند باشد و خالصانه در جهت خشنودی او قرار گیرد. آمین. 
پیامبر رحمت می‌فرماید: «كل ابن آدم خطاء، وخير الخطَّائين التوّابون »[1]  هرچند حدیث فوق را برخی به لحاظ سند ضعیف وغریب دانسته‌اند واین به معنای عدم صحت مفهموم حدیث نیست چرا که خداوند متعال در آیات فراوانی توبه‌کنندگان را ستوده است: «إن الله يحب التوابين ويحب المتطهرين» (بقره 222) طبیعت آدمی‌ خطاپذیر است چنانکه حافظ شیرازی می‌فرماید:
 اینک رمضان پس از یک سال دوری دوباره آمد، اما برایش و به خاطرش چه کردیم؟ آیا آن طور که شایسته است با تکریم و بزرگداشت به استقبالش رفتیم؟ آیا اسلحه‌ی ما از آغشته شدن به خون حرام روزه گرفت و خود را بازداشت و هر روز ماجرای قابیل و هابیل را تکرار نکردیم؟ آیا زبان‌های ما از دشنام، دروغ و تهمت روزه گرفت؟
مهمان عزیز و زایر بزرگواری نزدمان آمده است. هر سال یک‌بار می‌آید. مهمانی که شایسته است مقدمش را مژده دهیم و به هم‌دیگر تبریک و تهنیت بگوییم. این مهمان، ماه مبارک رمضان است که رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ یارانش را به آمدنش مژده می‌داد و می‌گفت: «اتاکم رمضان شهر مبارک فرض الله ـ عزوجل ـ علیکم صیامه تفتح فیه ابواب السماء و تغلق فیه ابواب الجحیم و تغلق فیه مردة الشیاطین.
با آغاز رمضان، مساجد به تکاپو می‌افتند، منبرها رونق می‌گیرند، فعالیت‌های دعوی شروع می‌شوند و استقبال مردم از سخنرانی‌ها و برنامه‌های قرآنی گوناگون نسبت به ماه‌های دیگر بیش‌تر می‌شود. دعوتگران به فکر می‌افتند تا چیزهای تازه، سودمند و مناسب با زمان و مکان و اوضاع مردم ارائه دهند. بی‌گمان در رأس همه‌ی امور رمضانی و گل سر سبد و تاج سخنان در این روزها قرآن کریم است که همگان به آن روی می‌آورند.
‏(ماه رمضان، كه در آن قرآن به عنوان رهنماى مردم و در بردارنده‌ی آيه‌هايى روشن از هدايت و معيار تشخيص حق از باطل فرو فرستاده شده است. پس هر كس از شما كه ماه را دريابد، بايد آن را روزه بدارد و اگر كسى بيمار يا مسافر باشد، بايد به تعداد آن از روزهاى ديگر روزه بگيرد. خداوند در حق شما آسانى مى‌خواهد و در حق شما دشوارى نمى‌خواهد و تا شمار را كامل كنيد و خداوند را به پاس آن‌كه هدايت‌تان كرد، بزرگ بداريد. و باشد كه سپاس گزاريد).
آیا به برنامه‌ی رمضانی خویش اندیشیده‌ای؟ یا هنوز در آرزوی ماه‌های بعد به سر می‌بری؟ آیا امسال نیت کرده‌ای تا برای خود برنامه‌ای بریزی که بیانگر شخصیت‌ات و گویای ماندگاری‌ات در زمین باشد یا هنوز در بیهودگی و تخیلات سال بعد روزگار می‌گذرانی؟!  هان، رمضان فرا رسید، بیا تجدید نظر کنیم. نخستین گام‌های رمضان آمد، با روح، عواطف، آثار و صفای شب و روزش که در وصف نگنجد. تو هنوز زنده‌ای، ولی خیلی‌ها رفتند. در سلامتی به سر می‌بری،
سِلم و صلح، قاعده اصلی اسلام در روابط بین مردم است اسلام، سیاست اصلاحی خود را مابین خود مسلمانان و همچنین در رابطه با غیرمسلمانان، بر مبنای صلح و سلام قرار داده است. از این رو، صلح قاعده‌ای اصلی می‌باشد که جامعه انسانی را برای تعاون و تعارف و اشاعه‌ی خیرات بین همه مردم، آماده می‌کند و به همین خاطر تنها خواسته‌ی اسلام از غیرمسلمانان این است که برای دعوت اسلام و مسلمانان، مزاحمت ایجاد نکنند
«اسلام» در رابطه با انسان عبارتست از: اطاعت و فرمانبرداری از خدا و خود را به خدا سپردن و از اختیار و استقلال خود دست شستن و تسلیم شدن در برابر پادشاهی و فرمان‌روایی او. كسی كه تمام امور متعلق به خود را به خدا می‌سپارد، مسلمان است و كسی كه كارهای خود را در اختیار خود نگه دارد یا غیر از خدا به كسی دیگر واگذارد، مسلمان نیست. منظور از خود را به خدا سپردن، این است كه هدایتی را كه خدا به وسیله‌ی كتاب و پیامبرش فرستاده است،
 برادران و خواهران ایمانی! مطالبی که پیش رو دارید، مجموعه‌ای است از مفاهیم اصولی که فهم و اعتقاد به آن‌ها ضروری بوده و چراغ راهِ حیات ایمانی ما خواهند بود. در ابتدا اصولی را که برای مباحث عقیدتی بیان آن‌ها ضروری است، تحت عنوان «پیش‌درآمدی بر مباحث خدا‌شناسی» ارائه خواهیم نمود و سپس به تشریح اصول دین می‌پردازیم. امید که شما عزیزان و ره‌پویان کاروان پُرصلابت پیامبرr با مطالعه‌ی کتاب‌های مکمل این مباحث به دانسته‌های خویش عمق و وسعت بیشتری بخشیده و شعله‌ی همیشه روشن و تابان فرا رویتان را روشن‌تر گردانید.
الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله وعلى آله وصحبه ومن اتبع هداه وبعد؛  از نگاه اسلام اسیر انسان‌ ضعیف و ناتوانی است که همانند مسکین و یتیم سزاوار دلسوزی و نیکی و سرپرستی است و باید چون انسان‌ با او رفتار شود؛ کرامتش محفوظ، انسانیتش مصون بماند و حقوقش رعایت شود. قرآن کریم در خوش‌رفتاری با اسیر عبارت بسیار زیبایی را به کار می‌برد؛ از مسلمان می‌‌خواهد با اسیر به نیکی و درستی رفتار کند؛
آن‌چه در این آیات بر آن صحه گذاشته شده، فرمان دادن به خانواده جهت برگزاری نماز است و هیچ اشاره‌ای به کتک‌کاری آنان در صورت عدم اقامه‌ی نماز نشده است. در عین حال که فرمان دادن به خانواده بسی فرا‌تر از فرمان دادن به کودکان است و معنای آن گسترش بیشتری دارد و غیر کودکان را نیز دربرمی‌گیرد. به راستی چرا کودکی که هنوز به سن بلوغ نرسیده است، باید در برابر امری که بر او واجب نشده، کتک بخورد؟