دین و دعوت

عنوان تاریخ
شمال مفتی، دعوتگری از تبار سلف (هیوا راشدی) 1394/12/12
مزایا و معایب دعوت فردی (دکتر یسری محمد هانئ) (ترجمه: فاطمه شمسی) 1394/12/10
انواع آب در قرآن مجید (عبدالله احمدی- واوان سردشت) 1394/11/07
مربیان از نگاهی دیگر (دکتر محمد منصورنژاد) 1394/11/03
عوامل موفقیت در سیرت پیامبر -صلّی الله علیه وسلّم- (سیکو توری) (ترجمه: عبدالله‌ بلوچ) 1394/10/28
انسان‌شناسی در قرآن (مسلم خدری) 1394/10/21
داستان میلاد عیسی مسیح (ع) در قرآن کریم (حمید محمودپور-مهاباد) 1394/10/12
پیامبر یک انسان است (محمد غزالی مصری) (ترجمه: دکتر محمود ابراهیمی) 1394/10/05
برگزاری جشن‌های ولادت پیامبر، حکم شرعی و ثمرات آن (سایت اسلام آنلاین) (ترجمه: ستار آینه‌پور) 1394/10/03
محمد-صلّی الله علیه وسلّم- پیشقراول مهر و محبت (عظیم عثمانیان) 1394/09/29
انسان از چه چیزی خلق شده است؟ (محمد احمدیان) 1394/09/25
ریشه‌ی بیچارگی در کجاست؟ آیا شرّ و مصیبت از طرف شیطان است؟ (محمد احمدیان) 1394/09/16
قلبم را می‌جویم... (فتحی ابو الورد) (ترجمه: وفا حسن‌پور) 1394/09/01
«دوستی چرا و چگونه؟ خلاصه‌ای از کتاب دوستی و داستان» -پاره‌ی نخست (برنامەریزی و تألیف کتب درسی) 1394/08/29
دین در عصر علم (گردآوری: واحد ترجمه‌ی پایگاه‌ اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/08/27
امر بمعروف و نهی از منکر (دکتر محمد راتب نابلسی) (ترجمه: خالد ایوبی‌نیا) 1394/08/23
فواید و ثمرات استغفار (عبده قاید الذریبی) (ترجمه: خالد ایوبی‌نیا) 1394/08/16
آسمان و زمین بر که می‌گریند!؟ (سعید الخمیسی) 1394/08/12
فسادانگیزی به نام اجتهاد (فتحی ابوالورد) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/08/08
اصالت و به‌روز بودن (دکتر سعید عبدالعظیم) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/24
اسلام فراخوانی فراگیر (دکتر یوسف قرضاوی) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/14
هان امت یک و نیم میلیارد مسلمان! اقصی در آتش می‌سوزد (وصفی ابوزید) (ترجمه: عبدالخالق احسان- افغانستان) 1394/07/05
فضایل ایام دهه‌ی اول ماه ذیحجه از مشکات نبوی (ص) (گردآوری: سرویس دین و دعوت پایگاه‌ اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/04
مقاصد شرعی حج (دکتر عارف عوض الرکابی) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/03
حج ظاهری و مقصدی (دکتر صلاح سلطان) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/07/03
عید رمز قدرت و استعلا (ترجمه: سارا عزیزی) 1394/07/02
جوان حکیم (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/30
وجود الله (دکتر یوسف قرضاوی) (ترجمه: سیّد مصطفی محمودیان) 1394/06/20
بی‌پرده می‌گویم سخن (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/17
ساده‌زیستی (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/11
مفهوم تغییر در قرآن کریم (دکتر عبدالحكيم درقاوي) (ترجمه: واحد ترجمەی پایگاە اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/06/09
پل‌های دوستی، ادب پذیرفتن دعوت و نصحیت (شیخ عائض القرنی) (ترجمه: عبدالقادر ترشابی) 1394/05/24
بررسی اجمالی اسماء حسنی (گروهی از نویسندگان) 1394/05/12
دلایل اثبات وجود خدا (گروهی از نویسندگان) 1394/05/11
اعجاز قرآن کریم 1394/05/01
خلاصه‌ای از سخنان استاد مصطفی اربابی درباب شیطان (استاد مصطفی اربابی) 1394/05/01
ای بندگان رحمان شاد باشید! (دكتر طارق هشام الرافعی) (ترجمه: عبدالله‌ سعیدی) 1394/04/31
در رمضان آموختم - پارەی دوم و پایانی (دکتر مشعل عبدالعزیر فلاحی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/25
در رمضان آموختم - پارەی نخست (دکتر مشعل عبدالعزیر فلاحی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/24
وظایف عبادی در رمضان (حسن قاطرچی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/23
تلاوت قرآن در رمضان (عبدالرحمان بن فهد ودعان دوسری) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/22
تعامل با قرآن در ماه قرآن (احمد فقیهی) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/21
دست‌یابی به شب قدر و حکمت پنهان ماندنش (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/20
فضیلت شب قدر و نماز شب (محمد بن صالح عثیمین) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/19
تعامل با قرآن در ماه قرآن (احمد فقیهی) 1394/04/18
بیداردلی (حسین کریم) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/17
چگونه قرآن بخوانم؟ (دكتر سلمان بن فهد العودة) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/16
رمضان، ماه، سال و عمر (دکتر ابراهیم ابومحمد ـ مفتی مسلمانان در استرالیا) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/15
رمضان به من آموخت (ابراهیم محمد صدیق) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/14
روزه‌ی زبان (ندا ابو احمد) (ترجمه: سرویس دین و دعوت پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح) 1394/04/12
در روزگاری که در اقصی نقاط عالم، چهره‌ای خشن از اسلام عرضه می‌شد و عدسی هوی و هوس بر نقاطی تاریک و نه چندان روشن از تاریخ اسلام و احکام اسلامی قرار می‌گرفت تا آن را بزرگ‌نمایی کنند و آن‌همه رحمت، مهربانی، خیرخواهی، بشر دوستی و کرامت انسانی این برنامه‌ی آسمانی از دیده‌ها ناپدید می‌گشت با این حربه که شاید طالبان حقیقت، این راه سعادت را وارونه دیده و از نزدیک شدن به آن خودداری کنند.
الف) دعوت فردی، مبتنی بر ارتباط فرد به فرد است و بدون شک مزایای زیادی دارد. برای مثال:  ۱-دعوت فردی آسان است: دعوت فردی از تکلف و مشقت و از پیچیدگی‌هایی که در دعوت دسته جمعی وجود دارد؛ به دور است به همین خاطر این امکان برای دعوت گر فراهم می‌شود که هر کجا باشد- چه داخل کشورش، چه خارج از آن – وارد میدان کار و دعوت شود.  ۲-دعوت فردی انعطاف پذیر است و این قدرت را دارد که اگر فرد دعوت شده مقاومت به عمل می‌آورد و یا اعتراض می‌کند، او را قانع گرداند. 
قرآن کریم ۲۳نوع آب را ذکر کرده، که هر کدام طعم مخصوص به خود دارد: ۱- الماء المغیض؛ آبی است که در زمین پیدا وپنهان می‌شود. خداوند می‌فرماید (وَغِيضَ الْمَاءُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ) ﴿هود: ۴۴﴾ بعد از هلاک کافران گفته شد که؛ ‌ای زمین! آب خود را فرو خور و آب فروکش کرد و کار به انجام رسید.  ۲- الماء الصدید: آبی است که به اهل جهنم داده می‌شود؛ خداوند متعال می‌فرماید: (مِّن وَرَائِهِ جَهَنَّمُ وَيُسْقَىٰ مِن مَّاءٍ صَدِيدٍ ﴿ابراهيم: ١٦﴾) جلو او دوزخ وجود قرار دارد ودر آن از خونابه نوشانده می‌شود. 
واژه تربیت را از هر ماده‌ای بگیریم و از این مفهوم در هر تعریفی ارایه کنیم، در اینکه مهم‌ترین بازیگر میدان و عرصه‌ی تربیت، مربی است، شکی نیست و خدشه‌ای بر آن نمی‌توان وارد کرد. اگر بتوان همه مباحث تربیتی را بر اساس علل چهار گانه «صوری» (شکل و روش تربیت)، «غایی» (هدف و مقصود در تربیت)، «مادی» (همه امکانات فضایی و آموزشی و حتی متن) و فاعلی (مجری و عامل و فاعل اجرای طرح تربیتی) خلاصه نمود، محوری‌ترین نقش در تربیت به علت فاعلی، که‌‌ همان مربی است، باز می‌گردد. 
پیامبر خدا صلی الله علیه و سلم حیات خود را با یتیمی آغاز کرد، بخاطر مزد مختصری گوسفندان قریش را به چرا می‌برد، برای تجارت به استخدام یکی از زنان درآمد و با مشکلات بسیاری مواجه شد تا در ‌‌نهایت، عمر ایشان در حالی پایان پذیرفت که پیشوا و فرمانده آن سرزمین بود. صرف روایت تاریخی سرگذشت این زندگی کافی نیست بلکه لازم است در عوامل موفقیت آن تأمل و تفکر نموده و هر که خواهان موفقیت است از آن بهره جوید. 
در بدو امر ذکر چند نکته برای خوانندگان گرامی لازم و ضروری به نظر می‌رسد:  نکته اول؛ مقاله حاضر حاصل تصمیم مبارکی است که در ابتدای سال ۱۳۹۳ گرفته شد. تصمیم بر آن شد که در دنیای مجازی گروهی را به اسم «تدبر در قرآن» راه اندازی کنم، بعد از راه اندازی، اعضاء بر سر موضوع قرآنی، که باید در دستور کار قرار می‌گرفت تبادل نظر کردند. از میان موضوعات پیشنهاد شده «انسان‌شناسی در قرآن» گوی سبقت را از بقیه موضوعات ربود و تعهد بر آن شد که اعضاء هر کدام با توجه به توان خود، خروجی آن را بعد از بررسی موضوع، در قالب مقاله، کتاب، یا مباحث علمی به نمایش گذارند.
 قرآن کریم پیرامون ولادت حضرت عیسی (ع) و معجزات و دعوت وی و ویژگی‌هایی که خدای متعال به خاطر آن، ایشان را گرامی داشته است و در باره‌ی جهادش برای حاکمیت بخشیدن به کلمه‌ی حق و صبرش در مقابل اذیت و آزار و شبهات باطلی که دشمنانش در باره‌ی او ایجاد نموده‌اند و مژده دادن او به آمدن پیامبر (ص) و تکریم و بزرگداشت آفریننده از او در دنیا و آخرت، واضح و شفاف سخن گفته است.
پیامبر انسان اگر می‌بینیم که قرآن کتابی است که برای انسانیت افق‌های کمال را به تصویر کشیده است، بدون شک محمد (ص)‌‌ همان مردی است که این کمال در شخص وی تحقق یافته است و در آثار و رفتار و کردار او بلند‌ترین الگوهائی است که انسانیت در جستجوی آن است. به راستی او شأن و منزلت «ضمیر انسانی» را بالا برد که اعلام داشت که قرارگاه تقوی دل‌های پاک و پاکیزه است و عبادات ظاهری قشری، انسان را از داشتن چنین دل‌هایی بی‌نیاز نمی‌سازد و قیمت و بهای عقل را تثبیت نمود
بسم الله الرحمن الرحیم، سٶال: حکم برگزاری چشن ولادت پیامبر (ص) چیست؟ خواه درماه ربیع الاول باشد یا درماههای دیگر؟ پاسخ مفید را برای ما بیان نمایید خداوند به شما پاداش خیر دهد.  جواب:  بسم الله والحمدالله والصلاة والسلام علی رسول الله وبعد:  جشن گرفتن به مناسبت ولادت پیامبر (ص)، دو جنبه دارد. اول: اینکه این جشن گرفتن به مناسبت ولادت پیامبر (ص) در عصر صحابه و تابعین٬ مرسوم نبوده است. دوم اینکه آنهایی که جشن می‌گیردند،
طبق روال نادرستی که ما مسلمانان در طیّ سالیان در پیش گرفته‌ایم، همیشه در در پاره‌ای از موضوعات و بخش‌های علوم دین و دستورات اسلامی بسیار سختگیر و حسّاس بوده‌ایم تا آنجا که از محدوده‌ی اعتدال خارج گشته‌ایم، باید بپذیریم که هر افراطی، در هر حوزه‌ای منجر به تفریط و سهل‌انگاری در حوزه‌ای دیگر می‌گردد که این با اصل میانه‌روی و اعتدال همه‌جانبه‌ی اسلام در تضاد است. برای مثال می‌توان گفت: توجه بی‌حد و حصر به فقه و احکام علیرغم اهمیت بسزای این علوم باز هم بیشتر از حد بوده چنانکه می‌توان نتیجه را در کاستی حاصل در فرامین اجتماعی و شهروندی به عینه مشاهده کرد.
از لخته‌ی خون (سوره‌ی۹۶ آیات۲-۱)، از آب (سوره‌ی۲۱ آیه‌ی۳۰، سوره‌ی۲۴ آیه‌ی ۴۵، سوره‌ی ۲۵ آیه‌ی ۵۴)، «چیزی مانند سفال» (سوره‌ی۳ آیه‌ی ۵۹، سوره‌ی۳۰ آیه‌ی۲۰ و سوره‌ی ۳۵ آیه‌ی۱۱) آیات مطرح در شبهه ۱ـ « ‏ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ ‏* ‏ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ ‏ » [علق/۲-۱] «(ای محمّد ! بخوان چیزی را که به تو وحی می‌شود. آن را بیاغاز و) بخوان به نام پروردگارت . آن که (همه جهان را) آفریده است. انسان را از خون بسته آفریده است.» ۲- ‏ أَوَلَمْ یَرَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ کَانَتَا رَتْقاً فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء کُلَّ شَیْءٍ حَیٍّ أَفَلَا یُؤْمِنُونَ ‏ [انبیاء/۳۰] «و هرچیز زنده‌ای را (اعم از انسان و حیوان و گیاه) از آب آفریده‌ایم. آیا (درباره آفرینش کائنات نمی‌اندیشند و) ایمان نمی‌آورند؟» ۳- وَاللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَابَّهٍ مِن مَّاء [نور/۴۵]
«‏(ای پیغمبر!) آنچه از خیر و خوبی (از قبیل: رفاه و نعمت و عافیت و سلامت) به تو می‌رسد، از (فضل) خدا (بر تو) است‌؛ و آنچه بلا و بدی (از قبیل: سختی و بیماری و درد و رنج) به تو می‌رسد از خود تو است (و به سبب قصور و گناهی است که مرتکب شده‌ای). ما شما را به عنوان پیغمبری برای (هدایت همه) مردم فرستاده‌ایم، و کافی است که خداوند گواه (بر تبلیغ تو و پذیرش یا عدم پذیرش آنان) باشد.»
در بسیاری مواقع رسول خدا برای سوگند می‌گفت: «لا ومقلب القلوب» [خیر به گردانندهٔ قلب‌ها قسم]؛ در لغت‌نامه‌ها آمده است که قلب به خاطر تغییر و دگرگونی فراوانش به این نام معروف است. به همین خاطر در حدیث وارد شده است که گاهی یک شخص بامداد مؤمن است اما شب هنگام کافر و بی‌دین می‌شود یا اینکه شب مؤمن است اما بامداد کافر می‌شود و ایمانش را از دست می‌دهد.
دوستی مسئلهٔ حادی است که ممکن است با سرنوشت انسان بستگی پیدا کند و از آنجا که تأثیر دوست بر دوست امری تدریجی و نامحسوس است که به مرور زمان و گذشت ایام به کندی آشکار می‌شود، امکان تشخیص تأثیرات درست و نادرست آن تقریباً ناممکن است و مسأله‌یی پُر مخاطره و بزرگی است. 
ایراد: بنا به دلایل زیر زندگی در عصر علوم با دین‌دار بودن تناسب ندارد:  ۱- تمدن بدون علم ثبات ندارد و دین مخالف علم است، چرا که اروپا پس از دوری از دین به پیشرفت نائل شد.  ۲- نظریه «آگوست کنت»: بشریت در دوران‌های اول دین‌دار بود بعد فلسفه قدم به میدان گذاشت و سپس رهبری علم شروع شد.  ۳- مارکس: دین افیون توده‌ها است و برای دست یافتن به حقوق خود باید دین را کنار نهاد.    پاسخ:  علم و تمدن
الحمد لله رب العالمین، والصلاة والسلام على سیدنا محمد الصادق الوعد الأمین.  مبنای دوتایی:  برادران گرامی! یکی از ثوابت زندگی دنیا چیزی به نام دوگانگی (ضد و نقیض) وجود دارد؛ از جمله: حق و باطل، خیر و شر، درست و اشتباه، رحمت و بی‌رحمی، انصاف و ظلم، هر یک از این موارد صورتی مثبت و صورتی منفی دارد، سبب این امر هم به این دلیل است که انسان با توجه به اختلاف شکل و طبیعت خود دو نوع است: 
بی‌گمان شریعت اسلام در راستای مصلحت انسان­‌ها و جوامع بشری نازل شده است. ما را به انجام همه نیکی­‌ها تشویق و از انجام هرگونه شر و بدی برحذر می‌دارد. از جمله آنچه که خداوند ما را به انجام آن تشویق نموده، استغفار است. آیات زیادی در خصوص تشویق و ترغیب به استغفار، و ستایش اهل آن نازل شده­اند. از جمله خداوند می‌فرماید: «اسْتَغْفِرُوا اللهَ إِنَّ اللهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ»: و از خداوند آمرزش (گناهان و کجرویهای پیشین خود را) بخواهید
آری، قرآن کریم فرمود: فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ ﴿الدخان: ٢٩﴾ آسمان و زمین بر ایشان نگریستند و به آنان مهلت داده نشد. چه کردار شایسته‌ای از خود به جای گذاشته‌اند تا آسمان و زمین بر آنان بگریند؟! برای دین و کشورشان و حتی عموم بشریت چه نیکی، حقیقت، آزادی و عدالتی ارائه داده‌اند تا آسمان و زمین بر ایشان گریه کنند؟! شایستگی ایشان تنها ثبت‌نام‌شان در پرونده‌ی فراموشی است.
هر دانشی، مردان خودش را دارد و برای هر هنری افراد مخصوصی است. در روزگاری زندگی می‌کنیم که به تخصص احترام گذاشته می‌شود و هرگاه کسی در غیرتخصص خودش سخنی بگوید، جلوی وی تابلوی قرمز می‌گذارند و از او می‌خواهند پا را از گلیمش فراتر نگذارد. ولی اگر موضوع به شریعت و دین وابسته باشد، همگان در آن متخصص هستند و توانایی فتوادادن را دارند
اصالت و هم‌عصر بودن از واژگانی است که درباره‌ی آن‌ها سخن بسیار گفته شده و در روزگار کنونی مورد تقاضا قرار گرفته‌ است. برای یک دعوت و حرکت، خطر هنگامی بروز پیدا می‌کند که پیرامون ویژگی‌های اصلی آن یا خصایص کاربردی‌اش ابهام و پیچیدگی وجود داشته باشد.   منظور از اصالت، پاسداری از ماهیت و جوهر دعوت است با استناد به اصول و دلایل شرعی و تمسک به مبانی اساسی آن.
شمولیت یکی از ویژگی‌هایی است که اسلام با آن از تمام ادیان، مکاتب فلسفی، مذاهب و آیین‌ها متمایز می‌گردد. این واژه معانی و ابعاد فراوانی دارد و شمولیت اسلام دربردارنده‌ی همه‌ی زمان‌ها، همه‌ی زندگی و تمام کیان و ساختار انسانی است. یکی از علمای مسلمان درباره‌ی شمولیت و فراگیری رسالت اسلام به نیکی و درستی گفته است: «این رسالتی است که از لحاظ طولی به درازا انجامیده تا جاودانگی زمانی را به خود بگیرد
آن طور که امروز مسجد اقصی توسط گروهک صهیونیستی مورد تعرض می‌گیرد، در هیچ برهه‌ی از تاریخ رخ نداده است؛ حمله به دروازه‌ها، آتش زدن قسمت‌های از آن، بالا شدن بر بام مسجد، تیرانداری به طرف مسلمانان سنگرگرفته در داخل مسجد، تقسیم زمانی و مکانی مسجد، حمله‌های آشکار بر کودکان و سالمندان از جمله این تجاوزات محسوب می‌گردد. 
۱-عن ابن عباس - رضی الله عنهما - أنه قال: یقول رسول الله صلى الله علیه وسلم: «مَا مِنْ أَیَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِیهَا أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ الأَیَّامِ». یَعْنِى أَیَّامَ الْعَشْرِ. قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ قَالَ «وَلاَ الْجِهَادُ فِى سَبِیلِ اللَّهِ إِلاَّ رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ یَرْجِعْ مِنْ ذَلِکَ بِشَىْءٍ». (أبو داود، الحدیث رقم ۲۴۳۸، ص ۳۷۰) 
این نوشته را که حاوی برخی از مقاصد شرعی حج است با توجه به نزدیکی زمان ادای این رکن بزرگ، به برادران و خواهران محترم تقدیم می‌کنم. پیش‌تر مباحث طولانی‌تری در این موضوع اساسی نگاشته‌ام که در این نوشتار از آن‌ها هم بهره برده‌ام. حج پنجمین رکن از ارکان این دین بزرگ است که خودش پایان‌بخش ادیان می‌باشد.
در حج ظاهری، ارکان، واجبات و سنت‌ها در قالب‌هایی خشک انجام می‌گیرد، ولی در حج مقصدی، چشم اشک می‌ریزد، دل فروتن می‌گردد، با کرنش دعا می‌شود، از خدا دانش سودمند وعمل مقبول خواسته می‌شود، از او تقوایی درخواست می‌گردد که دل را از ژرفنای وجود بلرزاند، به هنگام سختی‌ها به سوی خوبی‌ها سوق دهد
عید مظهر خاصی نزد هر امتی می‌باشد؛ و همانطور که هر ملت و قومی آداب و رسوم خاص خود را دارد، در برگزاری أعیاد و فصل‌های شادی و سرور و جشن نیز که نماد استقلال ملت‌هاست با هم تفاوت دارند، حتی اگر آن ملت در زیر آتش اشغال خارجی باشد، آنگونه که امروزه گروه‌های مسلمان بسیاری را می‌بینیم در زیر ظلم دشمنان یهودی و مسیحی هستند. 
 شبی در جلسه‌ای از اختلاف و شعله‌های آن سخن به میان آمد، بویژه میان دانشجویان، دعوتگران و منتسبان به دین، تا جایی که حتی گاهی به نبردی خونین در برخی کشور‌ها تبدیل شده و تمام یک پروژه را ناکام می‌گذارد. و اگر عوامل فروکش کردن و قلع و قمع آن فراهم نگردد، رو به وخامت گذاشته و استمرار می‌یابد. 
مقدمه مؤلف  در مقدمه به تاریخچه‌ای از جنگ و جدال متکلمین و معتزله و جیریون و اشاعره و... پرداخته‌شده و از وضع موجود عالمان معاصر که تنها در مسایل گذشته غوطه‌ور بوده و از مسایل عصری تازه به دور می‌باشند گلایه نموده و پیشنهاد نموده که به بحث در اثبات وجود خدا بپردازند.  وجود خدا بالا‌تر از هر نوع نزاع و گمانی است
در نوشتار پیشین در ستایش ساده‌زیستی و عادی بودن جملاتی گفتم. هدفم از ساده‌زیستی، حالتی است که بیانگر و نشانگر واقعیت فرد باشد و از حالات رسمی و اداری خارج گردد. همه‌ی ما هنگام گفت‌وگو با دیگران یا صحبت در جمع، حالت رسمی به خود می‌گیریم. گاهی هم به ساده‌زیستی و عادی بودن تظاهر می‌کنیم، ولی دیگران خیلی زود متوجه آن شده و با احساس ساده‌زیستانه‌ی خود درک می‌کنند که حالت ما واقعی نیست
هنگامی که هراکلیوس (هرقل) از ابوسفیان درباره‌ی خصوصیات زندگی پیروان رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ پرسید، گفت: «فَأَشْرَافُ النَّاسِ یَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ؟ قَالَ: بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ)! (روایت از بخاری). (آیا بزرگان قوم از او پیروی می‌کنند یا قشر مستضعفشان؟ گفت: مستضعفان‌).  هراکلیوس در توضیح علتش بعدا گفت: «وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُل». (آنان پیروان رسولان‌اند). 
بی‌گمان وحی، مجموعه‌ای از مفاهیم و معانی است و برای فهم این مجموعه و مفاهیم موجود در آن راهی جز بررسی و شناخت الفاظ و واژگان قرآن کریم نیست. بررسی واژگان قرآن کریم، در واقع کلید رسیدن به چیزی است که بر رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ نازل شده است. منظور از بررسی واژگانی، همان کاوش در الفاظ قرآن است تا به دلالات، مفاهیم، خصایص، فروع، اشتقاقات و شاخه‌های برآمده از آن، طبق اصول علمی و رایج، شناخت حاصل گردد.
حکم پذیرفتن دعوت مسلمان یکی از پل‌های دوستی، پذیرفتن دعوت مسلمان است. چنانکه رسول اکرم-صلّی الله علیه وسلّم- می‌فرماید:   «وإذا دعاک فأجبهُ» [۳۸]، یعنی «اگر مسلمان، تو را دعوت نمود، دعوتش را اجابت کن».  پذیرفتن برخی از دعوت‌ها، واجب، و برخی دیگر سنت و بعضی، حرام است.  قبول کردن دعوت عروسی، واجب است به شرطی که منکر در آن نباشد. ابن عمرب می‌گوید
نام‌های نیكوی خداوند                 برای این‌كه انسان در مسیر عبودیت گام بردارد تنها اثبات خداوند كافی نیست، بلكه باید خدا را با اسماء و صفات نیكویش بشناسد.(شناخت) و تأثیر این اسماء را در درونش احساس نماید و یك موضع‌گیری درونی در برابر این شناخت برایش حاصل شود (خصلت) و سپس واقعیت زندگیش را با موضع‌گیری درونی تطبیق دهد، (عمل) تا این امر عظیم كه عبادت و پرستش خداست، تحقق یابد. برای فهم مناسب اسماء حسنی ناچار به بیان یك مقدمه‌ی نسبتاً طولانی[1] هستیم، چرا كه این بحث دارای اهمیت فراوانی می‌باشد.
1.       دلیل امكان (دلیل فلاسفه) هر مفهومی كه در ذهن انسان ایجاد می‌شود، در خارج از ذهن به صورت‌های زیر قابل تصور است: ممتنع‌الوجود:  یعنی مفهومی كه در دنیای خارج ذهن تحقق نخواهد یافت و آن هم به جهت این‌كه تحقق آن با اصول بدیهی عقلی در تضاد است. مثل این‌كه تصور شود در یك لحظه هم روز باشد و هم شب؛ یا این كه آتش، در آنِ واحد هم بسوزاند و هم خنك كند. به همین جهت است كه ممتنع‌الوجود را این‌چنین تعریف كرده‌اند: «هر آن‌چه عدمش ضروری باشد.»
ماه رمضان ماه قرآن است. امام احمد رحمه الله وقتی این ماه می‌آمد همه‌ی کتاب‌ها را می‌بست و می‌گفت این ماه ماه قرآن است. لذا آن را تلاوت می‌کرد، در آن تدبر می‌نمود و آن را تدریس می‌کرد. قرآن یک باغ بی انتهاست چون کلام خداست. اگر سخن پیامبر -صلی الله علیه وسلم بود- می‌گفتم یک باغ بسیار بسیار بزرگ، اما چون کتاب خداست می‌گویم یک باغ بی انتهای بی‌انتهای بی‌انتها. هیچ کس نمی‌تواند ادعا کند همه‌ی این باغ را گشته و از میوه‌های همه‌ی درختان این باغ خورده.
شیطان عبارت از هر کس و هر چیزی است که باعث فریب، غرور و نخوت گردد. سیدنا عمربن خطاب در بحبوحه‌ی فتح قدس که با شتر به سفر رفته بودند در محلی بنام جابیه به پیشنهاد فرماندهان سپاه اسلام، بر اسبی تازی سوار شدند و پس از چند قدم از اسب پیاده شدند و گفتند این، شیطانی است. چون وقتی سوار شدم دچار نخوت، خودبزرگ بینی و غرور شدم. و معاذالله که عمر در برابر شیطان تسلیم گردد. 
عید فرا رسید و صفحه‌ی رمضان را پیچید، و اشك تقصیركارِ مشتاقِ بیمناك را پاك كرد... تقصیركاری که در استفاده بهینه از رمضان گذشته کوتاهی کرده .. مشتاق به رمضان آینده.. و دل نگران از اینكه آیا باز رمضانی دیگر را خواهد دید و یا ایام عمرش قبل از فرا رسیدن رمضانی دیگر پایان می‌یابد؟ عید روز خوشحالی است، علیرغم تمام نگرانی‌ها، اندوه‌ها، جنگها، بیماریها و دردها.
بزرگداشت شعایر و نمادهای الهی درزندگی هر کس، نشانی از تقوا در دل اوست که از مدرسه‌ی بزرگ رمضان در طول حیاتش یاد گرفته است. اصل تمام مشروعیت رمضان، همان رسیدن به تقواست. خداوند می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» (بقره/183). (هان، ای آنان که ایمان آورده‌اند، روزه بر شما مقرر شد همان گونه که بر کسان پیش از شما مقرر گشت، تا شاید تقوا پیشه کنید).
ماه مبارک و ربانی رمضان، مدرسه‌ای کامل برای چهار فصل است. انسان در این یک ماه چیزهایی که یاد می‌گیرد که مدارس نظامیه در طی چندین سال آن‌ها را به طلاب خود یاد داده و در درونشان تعمیق می‌بخشیدند. من یکی از دانشجویان رمضانم که سال‌ها درباره‌ی بخش‌ها، مهارت‌ها و آثار این مدرسه نوشته‌ام، ولی هنوز به آخرش نرسیده‌ام.
به پاره‌ای از وظایف عبادی در رمضان اشاره می‌شود که شایسته است به آن توجه گردد تا مسلمان به خدا نزدیک شده و بر میزان بیش‌تری از توشه‌های روحی و پاداش اخروی دست یابد. من به روش امام حافظ ابن رجب در کتاب شگفت‌انگیز «لطائف المعارف فیما لمواسم العام من الوظائف» سخن در این موضوع را دنبال می‌نمایم. این کتاب چاپ شده
قرآن کریم مهم‌ترین کتابی می‌باشد که خداوند فرستاده است. قرآن کلام اوست که بر رسول خدا ـ صلی الله علیه و سلم ـ نازل شد. فرد مؤمن به نیکی جایگاه ارجمند قرآن رامی‌شناسد و تلاش دارد بر تلاوتش و عمل به آن پای‌بند بوده و آن را بسیار بزرگ بدارد. از آن‌جا که رمضان ماه قرآن است، خداوند در آن نسبت به پیامبرش ـ صلی الله علیه و سلم ـ عنایت بیش‌تری نشان می‌داد
ای بندگان، خداوند بزرگ به شما توفیق رسیدن به رمضان، دریافتن برکات و جست‌وجوی نور و نیکی داد. این شادمانی بزرگی است که خدا به بندگان مؤمنش بخشیده است، تا زندگی‌شان نورانی شود، دل‌های‌شان رونق گیرد و راه‌شان روشن گردد. ای مسلمانان، خداوند متعال در شب قدر کتابش را یک‌جا از لوح محفوظ به بیت عزت در آسمان دنیا بر پیامبرش محمد ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرود آورد: «انا انزلناه فی لیلة القدر» (قدر/1) (به یقین آن را در شب قدر فرود آوردیم)،
در آغاز شایسته است بدانیم که با توجه به کروی بودن زمین و گردش آن پیرامون خورشید، مطالع کشورها مختلف است. قرآن کریم به این واقعیت اشاره کرده و فرموده است: «فَلَا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ» (معارج/40). (سوگند نمی‌خورم به خدای مشرق‌ها و مغرب‌ها، به یقین ما توانا هستیم). به عبارتی: بسا در یک کشور شب باشد و هم‌زمان در کشوری آن سوی زمین روز باشد
ستایش خدایی را که با گذاشتن هنگامه‌های نیکو بر بندگانش منت نهاد و فرصتی را برای غنیمت شمردن و انجام کارهای شایسته در اختیارشان گذاشت، و هر که را خواست، خوار گرداند تا سهم وی کم‌کاری، زیان و پشیمانی باشد. گواهی می‌دهم که معبودی جز خدای یکتا نیست و شریکی ندارد. او پروردگار زمین و آسمان است و بخشندگی و مهرش بسی بی‌کران می‌باشد.
ای بندگان، خداوند بزرگ به شما توفیق رسیدن به رمضان، دریافتن برکات و جست‌وجوی نور و نیکی داد. این شادمانی بزرگی است که خدا به بندگان مؤمنش بخشیده است، تا زندگی‌شان نورانی شود، دل‌های‌شان رونق گیرد و راه‌شان روشن گردد. ای مسلمانان، خداوند متعال در شب قدر کتابش را یک‌جا از لوح محفوظ به بیت عزت در آسمان دنیا بر پیامبرش محمد ـ صلی الله علیه و سلم ـ فرود آورد: «انا انزلناه فی لیلة القدر» (قدر/1) (به یقین آن را در شب قدر فرود آوردیم)، و نیز گوید
شایستگی و آمادگی برای استفادە از روزها و شب‌های باقیماندەی رمضان باید دل را بشوییم و آن را از سستی و تنبلی در آوریم، بویژه در تعطیلات تابستان، تا برگردد به حالتی که در رمضان گذشته داشته است. ارتباط با خداوند در شعبان و رمضان به شیوه‌های زیر امکان‌پذیر است: خشوع در نماز، تلاوت قرآن و کوشش برای ختم آن حد اقل یک‌بار پیش از رمضان و مطالعه‌ی برخی از کتاب‌های تفسیر.
این رمضان تصمیم گرفتم هنگام تلاوت قرآن موقتاً از اندیشیدن و تدبر دست بکشم و همت خود را بر میزان تأثیر قرائت بر دلم و نیز مقدار همراهی و واکنشم با ساختار قرآنی قرار دهم. دوست دارم شما دوستان را در این ملاحظات و مشاهدات سهیم گردانم.  ملاحظه‌ی نخست: بخاری و مسلم در صحیحین از عایشه ـ رضی الله عنها ـ روایت کرده‌اند که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در سال وفات خود به وی فرمود:
ماه و مدیریت خویشتن ترکیبات بدنی و ساختار اندامی انسان از آغاز آفرینش تا کنون یک گونه است. او در طی نسل‌های زمانی و مرزهای جغرافیایی گوناگون از یک ترکیب بیولوژیک شگفت‌انگیز بهره می‌برد که میان همه‌ی بشریت مشترک است؛ میان مستمند و ثروتمند، شمالی و جنوبی، و ... . تصور می‌شد این اشتراک بیولوژیک دقیق که در طی نسل‌ها استمرار داشته و قانون قاطع آن، ساختار انسان را مدیریت می‌کند،
از ماه‌ها پیش به یاد رمضان بودیم، روزها و دقایق را برای قدومش می‌شمردیم و روزانه آمدنش را منتظر بودیم تا سفری تازه آغاز کنیم؛ سفری با ماه رمضان.  اکنون رمضانِ خیر و نور، رمضان عطر و طهارت، و رمضان نماز و ذکر فرا رسید. رمضان می‌آید تا مناره‌ها گواراترین آوازها را سر ‌دهند و بلبلان و امامان تراویح زیباترین آهنگ‌ها را بخوانند. اگر در دیگر ماه‌ها برای زیستن، زندگی می‌کنیم، در رمضان به زیستن و پویایی می‌رسیم. اگر در سایر ماه‌ها در خدمت بدن هستیم، این ماه در خدمت روان هستیم. 
این روزه با کنترل زبان در برابر سخنان بیهوده و غوطه‌وری در امور باطل، جدال، خصومت، دروغ، سخن‌چینی، دشنام، ستم، نفرین، تمسخر و تحقیر تحقق می‌یابد. گرچه باید همیشه زبان را کنترل کرد، اما هنگام روزه بر بازداشتن آن تأکید بیش‌تری شده است. در روایات فراوانی این امر از رسول الله ـ صلی الله علیه و سلم ـ به یادگار مانده است. بخاری و مسلم از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت کرده‌اند
همزمانی محتوا