چهل وسیله جهت بهره‌مندی از رمضان

نویسنده: ابراهیم بن عبدالله الدیش
مترجم: عبدالغفور گردهانی

توجیهاتی برای عموم مردم
وسیله‌ی اول: آیا دوست‌داری در رمضان دو بار روزه بگیری؟ چگونه؟
جواب در حدیث زید بن خالد جهنی رضی الله عنه نهفته است که از رسول خدا (ص) روایت می‌نماید که فرمود: من فطر صائماً کان له مثل اجره خیر انه لاینقص من اجر الصائم شیئایعنی:«هر کس که روزه‌داری را افطار نماید مانند او ثواب می‌برد بدون آنکه از اجر روزه‌دار کاسته شود.»
در اینجا شکل‌های متعددی وجود دارد که از خلال آن‌ها می‌توان به اجر بزرگ افطار روزه‌داران دست یافت از جمله:
الف) افطار روزه‌داران در خارج؛ آیا با صدقه دادن هزار تومان در روز می‌خواهی که به روزه‌داری افطاری بدهی؟ در ماه 30هزار تومان می‌شود. پس اگر می‌خواهی که پاداش روزه‌ی رمضان را بصورت 2 برابر دریافت کنی 30هزار تومان بپرداز و به مزد افطاری روزه‌دار در یک ماه کامل برس.
ب) افطار مسافران روزه‌دار در شهر از طریق مساجد محله:
این روش به فضل خداوند در بسیاری از مساجد محله‌ها در این سرزمین وجود دارد ولی به برنامه‌ریزی و هماهنگی نیاز دارد. چنانچه این برنامه‌ریزی و توجیه و ارشاد و برپایی دروس قبل از افطار دست‌کم به مدت یک ساعت باشد چیز بسیار خوبی است و بخصوص در این وقت افطار که قلوب نرم شده و گوش‌ها آمادگی شنیدن آنچه را که گفته شود دارد.
اگر وزارتخانه‌های دولتی دست‌اندرکار امور اسلامی جاهای خاصی را برای دعوت مسافران بر پایه‌ی برنامه‌ریزی دقیق اختصاص دهند بگونه‌ای که این اماکن در جاهای مختلف شهر باشد و از اساتیدی با تسلط بر زبان‌های مختلف بهره گیرند و یا اینکه متن‌ها، نوارها و بروشورهای گوناگون مناسب با دعوت‌شوندگان در افطاری پخش نمایند بسیار خوب است و بدون شک این کار با امکانات امروز میسر است.
ج) صورت سوم دادن افطاری به نزدیکان و همسایگان است و همانگونه که اشاره شد علاوه بر پاداش 2 روزه، مزد صله‌ی رحم و حق همسایگی بدان افزوده می‌شود.

وسیله‌ی دوم: تشویق نیکوکاران و اهل خیر به انفاق در ماهی که بر حسنات افزوده می‌شود.

قلب‌ها جهت همه‌ی اعمال خیر آمادگی دارد و در ماه مبارک رمضان مناسبت‌های خاصی برای افطاری دادن توسط بسیاری از خانواده‌ها وجود دارد. این مناسبت‌ها تعداد بسیاری از زنان و مردان را به دور هم جمع می‌کند؛ چرا از این جمع استفاده نکنیم؟ براستی چگونه؟
از این مناسبات با یادآوری فضیلت صدقه و احوال مسلمانان نیازمند در هرجا که باشند بهره ببریم. جمع آوری صدقات در هماهنگی با موسسه‌های خیریه از طریق قلک‌های کوچک که نزد زنان و مردان گذشته می‌شود صورت می‌گیرد و بدون شک این دروازه‌ی بزرگ ،دری خیر است. این کار را یکی از جوانان، تجربه کرده و بصورت موفقیت آمیز همراه با خانواده‌اش انجام داده که از خداوند جل و علاء می‌خواهیم که او را جزای خیر دهد.
اگر ما بر این کار حریص باشیم پس چه خواهد شد که اگر مسلمانی در هرجا و در هر ناحیه‌ای از سرزمین‌های آبادان چنین باشد و این البته نیکو است و حمد و سپاس خداوند لازم است. ولی ما می‌خواهیم احساس کنیم که جسد یگانه‌ای هستیم و در کنار سایر مسلمانان براستی ایستاده‌ایم.
چنانچه پیامبر خدا(ص) به ما در این مورد طی مثالی خبر داده است: مثل المؤمنین فی توادهم و تعاطفهم کمثل الجسد الواحد اذا اشتکی منه عضو تداعی له سائر الجسد بالسهر و الحمی یعنی: مثال مؤمنین در دوست داشتن و عاطفه نسبت به همدیگر همانند یک پیکر است که اگر عضوی از آن به درد آید سایر اعضا با ناخوشی و تب خود را نشان می‌دهند.
هیچ باکی نیست که بر روی این قلک‌ها و صندوق‌ها نوشته شود: جهت فقرا و مساکین در داخل و یا برای مسلمانان در خارج از کشور؛ تا اینکه صدقه‌دهنده با نیت مشخصی مواجه شود.
وسیله‌ی سوم: توجه به روستاها و جاهای دور افتاده

بهره‌برداری دیگر،استفاده ازیکی از هفته های رمضان است. همانطور که می‌دانیم رمضان دارای 4 هفته است که در آن از جوانان قوی و نیرومند از نظر جسمی می‌خواهیم که در پایان هر هفته از هفته‌های رمضان به روستاها و اماکن دور افتاده بروند و به توزیع کمک‌ها و مواد غذایی برای مساکین در آن نواحی بپردازند و از طریق سخنان دلپذیر و خطبه‌های جمعی و پخش نوارها و اطلاعیه‌هایی به آگاهی دادن مردم بپردازند.
امیدواریم جوانمردانی دارای همت بلند از جوانان مسلمان که دارای قلبی مالامال از شوق رفتن به بهشت هستند یافت شوند و یک هفته از رمضان خود را به این امر اختصاص دهند و به همراه گروهی از جوانان با کوله‌باری از خیر حرکت کنند و البته که اگر این کار با برنامه‌ریزی از طرف وزارتخانه ‌های اسلامی دست‌اندر کار و از طریق دفاتر دعوی و جمعیت‌های خیریه صورت گیرد، گروه‌های جوانان را بصورت چشم‌گیر خواهیم دید که سپاس خداوند بر ما لازم است. ما اکنون بسیاری از این فعالیت‌ها را شاهدیم اما می‌خواهیم که در این مبارک با متوجه ساختن قلوب بسوی الله جل و علاء از آن بهره ببریم.
ما که نمی‌خواهیم با تنبلی و کسالت و نشستن در میان همسران و فرزندان از این کار بزرگ سرباز زنیم و مسلمانان ساکن در روستاها را در جهل بزرگی باقی بگذاریم.

وسیله‌ی چهارم: دیدار از اجتماعات جوانان

از دیگر برنامه های عمومی؛ دیدار دعوتگران، علما، صالحان، نیکوکاران و جوانان بیداری اسلامی از مراکز و اجتماعات جوانان و نشست با آنها و تقدیم نمودن هدایا، نوارها ونوشته‌ها می‌باشد.
ای دوستان! این جوانان از دور بودن شما با آنان شاکی هستند و شما را به کوتاهی متهم می کنند و این خود عامل بزرگی در غفلت و دوری آن‌ها از خداوند چنانچه بسیاری از آنان بر این مطلب اذعان دارند و بسیاری دیگر از روی شرم و حیا از شما چیزی نمی‌گویند و اگر می‌توانستند به شما می‌گفتند، چنانچه بعضی از آنها می‌گویند.
آرزومندم که دفاتر دعوت و ارشاد به تهیه اطلاعاتی در این مورد پیش از رمضان اقدام نمایند و اسامی افراد متمایل در این امر را یادداشت فرمایند و جدولی جهت دیدارها پیش از فرا رسیدن رمضان تنظیم کنند.

وسیله‌ی پنجم: دوری از رسانه‌ها

از دیگر توجیهات عمومی همچنین ابتلا به بعضی از وسایل فرهنگی در منزل توست؛ پس چرا ای برادر دوست‌داشتنی و ای صاحب امر در این مورد نمی‌اندیشی؟ چرا به فکرنمی افتی که با اهل و فرزندانت عهدی ببندی که در طی این ماه مبارک از این وسایل خود را دور نگاه دارید؟ و این کار را با تشویق و کلمه پاک و یادآوری بزرگی دراین ایام صورت نمی‌دهی؟
لااقل در طی این ماه از این مشغولیت وقت بپرهیزید که امید است انشاءالله شروعی بر پایان باشد، زیرا بدون شک ماه رمضان از بزرگترین مناسبت‌ها جهت تربیت نفس است و اگر نتوان در طول سال فقط یک ماه را با دوری از این وسایل گذارند پس این کار را کی می‌توان انجام داد. ماهی که نفس‌ها آمادگی رشد دارد و شیاطین بسته‌ شده‌اند. ای برادر بزرگوار! این کار را انجام بده و از خداوند متعال کمک بخواه واگر این کار را با صداقت و خلوص قلبی انجام دهی مطمئنا با یاری خداوند و اجابت اهل و فرزندان مواجه خواهی شد.
همچنین میل دارم در این ماه مبارک از خواندن مجلات و جراید ولو مباح هم بپرهیزی . سلف صالح رضوان الله علیهم و پویندگان راه آنان در این ماه ،مجالس گفتگو و علم را رها می‌کردند تا جهت قرائت قرآن و نظر در آن ،عبادت و قیام شب وقتشان آزاد باشد. آیا نمی‌توانی از مجلات، جراید، رادیو، تلوزیون و... در طی ماه خودداری نمایی؟

وسیله‌ی ششم: دعا پیش از افطار

هنگام افطار و دقایقی پیش از اذان از لحظات گرانبها و با ارزشی است و بهترین وقت دعا و درخواست از الله سبحانه و تعالی می باشد که دعا اجابت می‌شود. چنانچه در حدیث نبوی آمده است که:(دعوة الصائم،دعوة المظلوم و دعوة المسافر)
دعای روزه‌دار، دعای ستمدیده و دعای مسافر مورد اجابت قرار می‌گیرد.
بنده‌ روزه‌داری که غرور نفس خود را شکسته است مورد قبول خداوند است، با این وجود بسیاری از مردم و بخصوص خانواده‌ها از این لحظات غفلت می‌کنند. آنها دور سفره‌ی افطار جمع می‌شوند و گفتگو می کنند یا در آمد و شد جهت آماده کردن مواد غذایی افطاری هستند. چه می‌شود که این لحظات را با یادآوری دعا کردن و اختصاص جهت دعا و بالا بردن دستان به آسمان جهت دعا سپری کنیم؟
از این لحظات محافظت نما، در حالی که غفلت عجیبی را نزد بسیاری از مردم می‌یابی. جای تعجب در این است که ما هنگام غروب جمع‌ها و جلساتی را در گذرگاه‌ها و جلوی درِ خانه‌ها از جوانان و حتی بعضی پدران می‌بینیم و اگر گذرت به یکی از خیابان‌ها بیفتد و به راست و چپ نگاه کنی این اجتماعات را قبل از غروب و نزدیک به اذان خواهی دید.
سبحان الله! چه لحظات گران‌بهایی که اوقات دعا و اجابت آن از سوی خداوند است و اهل توحید از آن غفلت می‌ورزند؟ در حالی که همه‌ی ما محتاج دعا و درخواست از الله سبحانه‌ هستیم. البته کسی این کار را می‌کند که خداوند به او توفیق دهد.

وسیله‌ی هفتم: نیکی به والدین

نیکی به والدین و نزدیک بودن به آنها و رفع احتیاجات آنان، اطاعت از امرشان و کمک کردن به آنان در آماده کردن افطار از این قبیل کارهاست. بعضی از جوانان بیشتر در خانه خودشان یا نزد دوستشان افطار می‌کنند و با والدین خود نمی‌نشینند و جز وقت کمی با آنان افطار نمی‌نمایند در حالی که بدون شک نیکی به پدر و مادر از بزرگترین وسایل قرب به سوی خداوند است، آخر حق والدین در کنار توحید عبادت خداوند ذکر شده است.
از شکل‌های دیگر کوتاهی در حق والدین در طی این ماه مبارک آن است که بعضی از دختران در روز زیاد می‌خوابند و شب تا دیر وقت بیدار می‌مانند یا حتی جهت قرائت از خانه خارج می‌شوند در حالی که مادر به تنهایی در آشپزخانه مشغول آماده کردن افطاری و سحری است و چنانچه مادر، آنها را به این کارها امر کند یا از چیزی باز دارد این دختران سروصدا نموده و حرف مادرشان را گوش نمی‌کنند، آنها غافل از این هستند که نیکویی به والدین از جمله عبادت‌های بزرگی است که جهت بهره‌مندی از این ماه مبارک باید بر آن حریص بود و البته که اجر آن در این ماه مضاعف است.

وسیله‌ی هشتم: نشستن در مسجد بعد از نماز صبح

خوابیدن در شب‌های ماه رمضان به ما کمک می‌کند که از اوقات گرانبهایی مانند بعد از نماز صبح و هنگام سحر استفاده ببریم. ما اکنون بعد از نماز فجر مساجد را می‌بینیم که علی‌رغم تشویق به ماندن بلافاصله خالی می‌شوند یا شبه خالی هستند که در رمضان‌های گذشته از قرائت کنندگان و ذاکران پر بود.
اگر انسان قسمتی از شب رمضان خود را بخوابد تا بسیاری از اوقات را بدست آورد نیکو است. اگر او بعد از نماز صبح تا طلوع آفتاب بیدار بماند و سپس 2 رکعت نمازبخواند به پاداش حج عمره کامل دست می‌یابد همچنان که در حدیث آمده است من صلی الفجر الجماعة ثم قعد یذکر الله حتی تطلع الشمس، ثم صلی رکعتین کانت له کاجر حجه و عمره تامه تامه تامه یعنی: هر کس که نماز صبح را به جماعت بخواند سپس تا هنگام طلوع خورشید به ذکر الله مشغول باشد و بعد دو رکعت بخواند ثواب حج عمره بصورت کامل کامل به او می‌رسد.

وسیله‌ی نهم: تمرین دادن نفس در دوری از گناهان

از دیگر راهنمایی‌های عمومی هنگامی است که فردی به معصیت‌ یا فتنه‌ای مبتلا باشد و یا نفس او بر چیزی عادت داشته و با آن چنان الفتی داشته باشد که دوری از آن برای او سخت و سنگین باشد.چنین است که رمضان فرصت بزرگی برای صبر، توصیه به صبر و مجاهده با نفس از این فتنه‌هاست، زیرا که شیطان‌ها دربند، نفس شکسته، روح متاثر و مردم اطراف در روزه وقیام بسر می‌برند. همه فضاها و شرایط آماده دور شدن از فتنه و گناه است مثلاً ماه رمضان فرصت بزرگی برای ترک کردن سیگار و عادت دادن نفس بر نکشیدن آن است و همچنین پرهیز از مشاهده حرام، یا سخن‌چینی و غیبت، شنیدن آهنگ‌های غیر مجاز، گناهان زبان و... می‌باشد که از خداوند می‌خواهیم که ما و شما را از آنها حفظ فرموده و دارندگان این صفات را بر ترک و دوری از آنها یاری دهد. انشاء الله.
می‌گویم ای برادر دوست‌ داشتنی! از خداوند کمک بخواه و دارای همت و تصمیم‌گیری بلند باش تا بر تو شهوت چیره نشود. آیا اجازه می‌دهی که مسلمان موحد نماز‌گزاری باشی در حالی که سیگار برتو غلبه کرده باشد؛ سوگند به خدا که این پستی همت و سستی و ضعف می‌باشد.
از خداوند عافیت می خواهم و بر توست که با دعا و التجاء به خداوند رو آوری و صبر در پیش‌گیری و نفس خود را محاسبه نمایی که انشاء الله به غلبه بر این شهوت‌ها دست خواهی یافت.

وسیله‌ی دهم: مسواک زدن در رمضان

مسواک زدن از سنن مؤکده‌ در هر وقت و برای همه است اما مانند همه‌ی عبادات به مناسبت ماه مبارک رمضان از پاداش و ثواب زیادتری برخوردار است و یکی از دروازه‌های خیر است که در رمضان از آن غفلت می‌شود.
فواید مسواک بسیار و مزد و پاداش آن بزرگ است و همانگونه که اشاره شد بسیاری از آن غافلند و بخصوص زنان، که تو بسیار کم می‌شنوی یا می‌بیینی که این سنت در میان آنان رایج باشد، تو به همه دختران و خواهران خود نگاه می کنی در حالی که در میان انگشتانشان کمتر مسواک را می‌بینی در حالی که بسیاری از زنان صحابه و رهپویان آنان بر این سنت مداوات داشته‌اند.
از علی ابن ابی طالب آمده است که او روزی پیش همسرش فاطمه دختر رسول الله (ص) رفت و او را در حالی دید که در دهانش چوب مسواک بود و خواست بااو شوخی نماید. او ایستاد و مسواک زدن همسرش را مشاهده نمود. امثال این داستان باید خواهران صالح و دختران ما را وا دارد که به این زنان صالح اقتدا نمایند.
اگر چنانچه نیکوکاران و اهل خیر در این ماه مبارک تعداد بسیار زیادی مسواک آماده کرده و آنها را در بین مسلمانان در مساجد توزیع نمایند به زنده نگه‌داشتن سنتی اقدام کرده‌اند که بسیاری از مردم از آن غفلت ورزیده‌اند.

وسیله‌ی یازدهم: عمره در رمضان

عمره در رمضان از نظر ثواب برابر با حج با پیامبر(ص) می‌باشد. رسول خدا(ص) در عمره پایبند به ده روز آخر نبود چنانکه بسیاری از مسلمانان امروز بر ادای عمره در ده روز آخر حریص‌اند و بدون شک که این کار اجر بسیار زیادی دارد ولی وقتی ما به بعضی حالات مانند گران بودن فاحش هتل‌ها در آنجا، وجود زیاد زنان و بی‌حجابی، ازدحام در حرم و فراوانی خریداران در بازارهای مجاور حرم و نیز ازدحام شدید مردم نگاه می‌کنیم همه‌ی این شرایط ما را بر آن می‌دارد که بگوییم که بر ادای عمره در 20 روز اول تلاش کنیم بدین ترتیب می‌توان از فرصت دهه‌ی آخر جهت اعتکاف یا بر آوردن نیازهای خانواده‌ی پدر و مادر و همنشینی با آنان یا استفاده رساندن به مسلمانان از جهت وعظ و ارشاد اقدام نمود. این زمان بسیاری از دعوتگران ،مصلحان و عالمان مساجدشان را بدون جانشین به منظور ادای عمره ترک می‌کنند و مسلمانان محروم می‌مانند.

وسیله‌ی دوازدهم: نشر علم در روستاهای مجاور و جاهای دور افتاده

بعضی از جوانان به منظور توجیه، برپایی کلاس‌ها و دروس به روستاها بروند و این وسیله با وسیله‌ی اول متفاوت است زیرا وسیله‌ی اولی در پایان هفته و برای توزیع غذا می‌باشد. این فکر تعداد بسیار زیادی از جوانان را در طی این ماه مبارک برای امامت، القای دروس، و توجیه و ارشاد مردم بسیج می‌نماید زیرا جهل چنانچه پیشتر اشاره شد در اینجاها زیاد است و چنانچه می‌دانید چه بسیار از مسلمانان در جاهایی زندگی می کنند که حتی کسی نیست که امام مسجد باشد و اگر هم امامی داشته باشند در لحن و تجوید آیات قرآن مشکل دارد. همچنین اگر امامی هم داشته باشند در توجیه بسیاری از احکام فقهی مورد نیازشان ناتوان است و اگر ما به سیره‌ی اصحاب رسول الله(ص) بنگریم آیا باز هم در شهر خواهیم ماند؟
البته که نمی‌مانیم بلکه درروستاها پراکنده خواهیم شد تا این دین را نشر کنیم و جز تعداد کمی از ما در شهر نمی‌ماند.
به شرق و غرب و شمال و جنوب بروید تا دعوت اسلامی و اسلام را با توجیه مردم گسترش دهید.هرچند این کار بر بسیاری از جوانان سنگین است ؛می گویم با همکاری و به تناوب این کار میسر است به گونه ای که عده‌ای نیازهای عده‌ای دیگر را در نبودن او در خانه برآورده سازند و 2 و 3 نفر در یک روستا جای خود را عوض کنند.
اگر دفتر اوقاف در امور مساجد با دفاتر امور ارشاد در برنامه‌ریزی این فکر هماهنگ باشند و نیکوکاران در تامین مالی دعوتگران کوشا باشند اثر این امر و عمل بیشتر خواهد شد.

وسیله‌ی سیزدهم: عصر روز پنج‌شبنه

آخرین توجیه و وسیله به دفاتر دعوت بر می‌گردد، و وقتی می‌گویم دفاتر دعوت، امیدوارم که از این وسایل عموم مردم در این کشور یا خارج از آن بهره‌مند شوند، این فکر عبارت از اختصاص دادن عصر پنج‌شنبه هر هفته از رمضان به برپای سخنرانی‌های عمومی، جلسات یا مسابقات فرهنگی بزرگ است. حالا چرا عصر پنج‌شنبه؟ زیرا که مردم در تعطیلی به سر می‌برند و این برای استراحت زمان زیادی است به علاوه اینکه بیشتر افراد فارغ، کاری ندارند و بدون شک از امثال این کارها استقبال می‌کنند.
ب) افکار و توجیهاتی برای ائمه‌ی مساجد

این وسایل تقریباً 11 وسیله هستند که عبارتند از:

وسیله‌ی چهاردهم: سخنان بعد از نماز

ای امامان مساجد! آگاه باشید که مسئولیت شما بزرگ است زیرا اگر نیت خود را برای خداوند خالص نموده و به ادای واجبی از امورتان اقدام نمایید نمی‌گویم که فقط در این شهر بلکه در هر جا اثر زیادی خواهد گذاشت.
برخی از امام‌های مساجد گمان می‌کنند که کار آن‌ها فقط امامت مردم است و کار دیگر تمام می‌شود. نه.. سوگند به خدا که کار بزرگ و مسئولیت بسیار است. این توجیهات از جمله آنهاست که ائمه‌‌ی مساجد از این ماه مبارک در جهت نفع مردم به هر وسیله و از جمله‌ی وسایل زیر بهره ببرند.
اهتمام به سخنرانی بعد از نماز عصر و نو کردن و ایراد خطبه‌های تازه از این وسایل است. یکبار در موضوع احکام روزه، بار دیگر در امور نرم کننده‌قلوب، بار دیگر در مورد خطاهایی که مردم در آن‌ها می افتند و نوبتی دیگر در گشودن باب گفتگو با نمازگزاران و پدران و افراد مسن می‌باشد. حتماً لازم نیست همیشه این کار را امام انجام دهد بلکه به منظور تنوع بعضی از طلبه‌های علوم نیز سخنرانی کنند.
می‌گویم چرا ای امام مسجد برای ماه مبارک برنامه‌ریزی نمی‌کنی؟
برنامه‌ای کامل با مشخص نمودن جاها و دروسی که می‌توان از آن‌ها در طی این ماه مبارک بهره برد، برنامه‌ای که از بی‌مبالاتی و اشتباه در زمان‌های ارایه‌ی دروس یا خواندن از هر کتاب دم ‌دستی بدون آمادگی قبلی و یا تعلیق بر آن جلوگیری می‌کند. امام می‌گوید بنشینید و گوش دهید در حالی که کلام او از خطاها و اشتباهات و ارایه‌ی غلط نصوص پر است. فریاد نکن اگر مقتدیان تو اطلاعاتی ندارند و احساس خستگی می‌کنند، مادامی که تو اهتمامی به مردم پیش روی خود نمی‌دهی.
این کارها را انجام ده و آنگاه تقدیر و بزرگداشت و احترامی را از سوی جماعت مسجد نظاره‌گر باش که نتیجه‌ی اخلاص تو برای خدا و نشر این دین است، آن وقت آراستگی مردم به اخلاص و نشاط را می‌بینی.

وسیله‌ی پانزدهم: (و به نسبت ائمه‌ی دومی)

خواندن کتاب روزه از کتاب‌‌های پایه
چرا امام جماعت مسجد از کتاب‌های فقهی مورد اعتماد در زمینه‌ی روزه مانند زاد،المغنی، العدة، یا غیر از این استفاده نمی‌کند.
مردم به فقه و فهمیدن در مورد ماه مبارک و این رکن بزرگ از ارکان اسلام محتاج هستند و بدون شک بسیاری از احکام روزه را نمی‌دانند.
چرا با خودت عهد نمی‌بندی که از اولین روز ماه مبارک تا پایان آن بحث روزه را تقسیم‌بندی کنی و باکی نیست که از بعضی توجیهات و شرح‌ها از میان شرح‌های موجود استفاده نمایی و این شرط نیست که بعد از نماز عصر باشد. مثلاً بعد از نماز عصر را برای موضوعات عمومی اختصاص بده و بعد از نماز صبح را به ارایه‌ی دروسی خاص قرار بده، هر کس که خواست بنشیند و هر کس که خواست برود. هر چند که بعد از نماز صبح یک یا دو نفر بیشتر نماند؛ این کفایت می‌کند. به منظور آگاهی خودت و نشستن تا طلوع آفتاب و بهره‌مندی از علم مفید است. اگر می‌خواهی وقت آن را بعد از نماز ظهر یا هر وقت مناسب دیگری قرار ده.
این مجرد یادآوری بود و از خداوند عزوجل می‌خواهیم که از طریق ائمه‌ی مساجد این کار را آسان نماید.

وسیله‌ی شانزدهم: صندوق فتوا

صندوقی را در مسجد برای مردان و زنان در این ماه قرار دهید تا آن‌ها سؤالات خود را در مورد روزه در آن بیندازند و سپس می‌توان آنها را جمع نمود و جواب آنها را در زمان مناسب داد. مردم سؤالات زیادی بخصوص در رمضان دارند و کسی را نمی‌یابند که از او سؤال کنند و از این رو در این مورد سستی می‌نمایند. بدون شک امثال این صندوق‌ها انشاء الله کمکی خواهد بود برای فهم بسیاری از مسائل و فتواها که اثر آن را در خود و جماعت مسجد خواهی یافت.

وسیله‌ی هفدهم: تابلوی اعلانات

توجه نمودن به تابلوی اعلانات در مسجد با عوض نمودن و مرتب کردن مطلب آن و نوآوری در نگارش و نوع مطلب از جمله دیگر وسایل توجیه و ارشاد و دعوت می‌باشد.

وسیله‌ی هجدهم: هدیه‌ی رمضان

این کار با توزیع نوارها و نوشته‌هایی هر چند در یک روز هفته و اوقاتی که نمازگزاران بیشتر در مسجد هستند صورت می‌گیرد. اگر این کار بصورت دایم در هر هفته میسر نشد دست‌کم هدیه‌ای شامل نوار و پیام یا نامه و بعضی احکام یا مطالب علمای مورد اعتماد در قالب «هدیه‌ی رمضان» به منازل افراد محله ارسال شود.

وسیله‌ی نوزدهم: خانواده‌ی مسلمان

این کار برپایی مسابقه خانواده‌ی مسلمان است. در ابتدای ماه رمضان مسابقه اعلام می‌شود و جوائز در شب آخر ـ شب عید ـ توزیع می‌گردد. عنوان مسابقه مفید هدف‌دار «مسابقه‌ی خانواده‌ی مسلمان» است که در آن همه از کوچک ، بزرگ، زن و مرد شرکت می‌کنند و نتایج در آخر رمضان اعلام می‌شود. باکی نیست که امام‌های محله یا مقتدیان محله یا مسجد در آن شرکت کنند. این کار باعث آماده شدن سؤالات و توزیع آنها در میان مردم می‌شود و حضور تاجران مسلمان نیکوکار که مبالغی را جهت تهیه‌ی جوایز در شب عید تقدیم می کنند. این کار باعث می‌شود که مسلمانان رمضان را با گسترش فهم در این زمینه و پر کردن اوقات در موردی که به نفع همگی است سر می‌کنند. اگر نفس انسان با اطاعت مشغول نشود مشغول گناه و نافرمانی می‌شود.

وسیله‌ی بیستم: جملاتی آسان از دعوتگران

دعوتگران و برخی علما در بعضی اوقات جملاتی آسان برای چند دقیقه بعد از نماز تراویح یا بعد از نماز عصر و یا... به اطلاع مردم برسانند.

وسیله‌ی بیست و یکم: زنده نگه داشتن سنت اعتکاف

از اهالی محل بخواهیم که سنت اعتکاف را ولو برای یک روز هم که شده به منظور احیاء این سنت و نشر الفت و ارتباط برقرار کردن میان جماعت بجا آورند. روزی مشخص در ابتدای دهه‌ی اول در مسجد اعلام شود که هر کس می‌خواهد در اعتکاف شرکت کند. همه‌ی ما نیت می‌کنیم که انشاءالله در فلان شب در مسجدمان معتکف شویم. اعتکاف سنتی است که در آن خیر بزرگی وجود دارد و از جمله درهای تعاون بر نیکی و تقوا می‌باشد.

وسیله‌ی بیست و دوم: افطار دسته جمعی

از اهالی محل یا جماعت مسجد بخواهیم که برای افطار در مسجد هر چند فقط یک روز در ماه باشد حضور به هم رسانند تا این کار موجب افزایش الفت و ارتباط و محبت در بین جماعت مسجد گردد.

وسیله‌ی بیست و سوم: محبت ورزیدن به کسانی که فقط در رمضان جهت نماز به مسجد می‌آیند.

باید با حضور متخلفان در نماز جماعت در غیر رمضان را در ماه مبارک در مساجد غنیمت شمرد زیرا آن‌ها فقط در رمضان نمازها را بجا می‌آورند که این کاری بزرگ است. این گروه از مردم جز در رمضان خدا را نمی‌شناسند.
پس باید که زمان حضور این گروه را در مسجد غنیمت شمرد و آن‌ها را آگاه نمود به اینکه سستی در نماز کار درستی نیست زیرا پیامبر خدا (ص) فرموده است : العهد الذی بیننا و بینهم الصلاة فمن ترکها فقد کفر یعنی: یعنی پیمان میان ما و آن‌ها نماز است هر کس که آن را ترک کند کفر ورزیده است.
البته یادآوری این پیمان پس از بدست آوردن قلوب آنان با خلاق نیکو و سلام بر آنان و همچنین دوستی ورزیدن به آن‌ها با دیدارشان و اهدای برخی هدایا به آنان باشد. زیرا این کارها وحشت و نفرتی را که شیطان در قلوب آنان بر جا گذاشته است می‌زداید.

وسیله‌ی بیست و چهارم: جشن توزیع جوایز مسابقه

جشن کوچکی بمناسبت عید برای اهالی محله مثلاً در شب عید یا هر شبی به صلاح دید امام مسجد برپا شود که در این جشن جوایز مسابقه‌ای که در مورد آن به عنوان وسیله‌ی نوزدهم یاد کردیم توزیع شود.
دراین جشن هدایایی به کوچکترها و مسن‌ها داده شود. بدو شک بر پایی امثال این جشن باعث سرزندگی اهل محل و الفت و محبت میان جماعت مسجد می‌گردد.
ج) وسایل و افکاری در مورد اهتمام به قرآن

وسیله‌ی بیست و پنجم: حلقات قرآن به منظور روان خوانی بزرگسالان
ما بسیاری از قرائت کنندگان و حتی قاریان موظف و... را می‌بینیم که در قرائت مانند شب‌گرد کورمال کورمال حرکت می‌کنند. بسیاری از اطرافیانشان که قرآن را از آن‌ها می‌شنوند علی‌رغم اشتباهات نمی‌توانند به‌علت خجالت این را به آن‌ها گوشزد نمایند و خیلی‌ها به‌علت اشتباه آنان دچار مشکل در قرائت می‌شوند.
چرا جماعت مسجد و امامان مساجد به برپایی حلقات روان خوانی برای بزرگسالان اقدام نمی‌کنند؟
ما نمی‌گوییم برای حفظ بلکه برای روانی تلاوت؛ که می‌توان بعد از آن صبح یا ظهر یا عصر که اوقات مناسبی برای این کلاس‌ها هستند که همه روی آن می توانند توافق داشته باشند. می‌توان آن را از طریق جماعت مسجد باتشویق بر مشارکت در طی رمضان و تذکر آن‌ها به فضیلت تلاوت قرآن و مهارت در آن اعلام نمود. اگر چنانچه ارتباط و همکاری میان ائمه مساجد و جمعیت‌های حفظ قرآن وجود داشته باشد انشاء الله خیر و برکت بیشتری خواهد داشت.

وسیله‌ی بیست و ششم: برپایی حلقه‌ی قرآن‌خوانی در منزل

ما پدران زیادی را می‌بینیم که بعد از نماز عصر مشغول تلاوت می‌شوند و این کار بدون شک امر پسندیده‌ای است که خداوند آن‌ها را از اجر محروم نخواهد کرد ولی اگر از همین پدر بپرسی که فرزندانت اکنون کجا هستند و یا دخترانت اکنون در منزل چه می‌کنند چه خواهند گفت؟ چه بسا نمی‌دانند و یا اگر هم بدانند آن‌ها یا خوابند، یا جلوی تلویزیون و یا در خیابان و... پس می‌گوییم که چرا پدر بعد از نماز عصر مستقیماً به منزل نمی‌آید و جلسه‌ی قرآن را همراه با خانواده‌ی خویش برپا نمی‌کند؟
باید بر این کار مرتباً پیگری نمود و به‌منظور استمرار جلسات می‌توان جوایز و هدایایی جهت تشویق در نظر گرفت با این کار می‌توان به منافعی دست یافت که از آن جمله است.
1) محافظت فرزندان از برنامه‌های مسموم که بهترین روزهای آن‌ها را از بین می‌برد.
2) شرکت دختران در جلسات و جلوگیری از غفلت در تربیت آنان و حفاظت از وقتشان.
3) زنده نگه‌داشتن ذکر الله در منزل و پر شدن آن با جو ایمانی و روحانی به‌جای مرده بودن منزل و پر شدن آن با صدای آهنگ‌ها و برنامه‌های تلویزیون و بخصوص برنامه‌های دنباله‌دار در این ماه مبارک.
4) تقویت ارتباط خانوادگی به‌صورت محکم بین پدر و فرزندان و دختران.
5) ختم قرآن به‌صورت دست جمعی توسط اهل و بهره‌مند همگی از اوقات رمضان.

وسیله‌ی بیست و هفتم: تدبر در قرآن

رمضان بر ما می‌گذرد با تلاوت؛ و چه بسا قرآن را ختم می‌کنیم یا به آخر سوره‌ای می‌رسیم و بدون شک این کار پاداش زیادی دارد چنانچه سلف صالح قرآن را در رمضان بسیار زیاد ختم می‌کردند ولی چرا در این ماه مبارک برای خود برنامه‌ای مشخص نکنیم که قرآن را با تدبر بخوانیم و در مقابل آیات بایستیم و به کتاب‌های تفسیر و... مراجعه نماییم تا بهره بیشتری ببریم.
امام ابن تیمیه رحمةالله می‌گوید: (چه بسا برای یک آیه به اندازه‌ی صد تفسیر درنگ می‌کردم! سپس از خداوند طلب فهم می‌نمودم و می‌گفتم ای معلم آدم مرا بیاموز...)
آرزومندیم که جوانانمان را در حالی در مساجد به قرائت ببینیم که در کنارشان کتاب‌های تفسیر باشد و گاهی در قرآن و دمی در تفاسیر بنگرید و همچنین از مباحث مربوط به رمضان از جمله احادیث و نظر در آن‌ها و شروح و فواید و رفع شبهه غفلت نورزند زیرا در این ماه فرصتی فراهم می‌شود که در وقت دیگر امکان‌پذیر نیست.

وسیله‌ی بیست و هشتم: درسی برای هم‌قطاران

این وسیله متوجه اجتماعات و جلسات جوانان چه در استراحت‌گاهها یا اردوها یا پیک‌نیک‌ها و... است که ساعت‌های شب را در بازی ورق، استراحت، مشاهده‌ی تلویزیون، گپ‌زدن‌ها و... سر می‌کنند و بدین ترتیب شب‌ها گران‌بهای رمضان را بدون عظمت این ایام و فضیلت آن‌ها از دست می‌دهند. به این جوانان می‌گوییم که چرا در مورد قرار دادن بعضی از برنامه‌های مفید ولو در شب‌های رمضان اندیشه نمی‌کنید؟
آرزومندم که برنامه‌ی خود را کاملاً تغییر دهید و آن را به چیزی که نفع خودتان و امت قرار دارد تبدیل نماییدتا از هدر رفتن اوقات در امور بی‌فایده جلوگیری شود. از خداوند برای شما طلب صلاح و هدایت می‌کنم. به اندازه‌ی توان برخی از برنامه‌های مفید را در اوقات بگنجانید از جمله: جمع شدن بر تلاوت قرآن ولو به مدت نیم ساعت.
شاید بعضی از جوانان بگویند که «لا تصلح الا للمطاوعة»؟!
قرآن کلام خدا است و فقط برای صالحان نیست بلکه برای همه‌ی ما است،اگر ما نافرمانی کردیم یا در گناهان کبیره افتادیم دروازه بخشش برای همه باز است و قرائت قرآن از حسنات است چنانچه خداوند سبحان می‌فرماید:
... إِنَّ الْحَسَنَاتِ یذْهِبْنَ السَّیئَاتِ... یعنی: نیکی‌ها گناهان را از بین می‌برند. پیامبر خدا (ص) هم می‌فرماید: و اتبع السیئه الحسنه تمحها یعنی: بدنبال انجام دادن گناه کار نیکی انجام دهیم تا اثر آن از بین برود.
پس با این وصف قرآن را در برنامه خود قرار دهیم اگر چه به مدت نصف ساعت باشد یا اینکه در این نیم ساعت به گوش دادن نوار قرآن بپردازیم. انشاءالله این کار را بزودی در میان جوانان خواهیم دید.

توجیهات و وسایلی مخصوص تلاشگران

وسیله‌ی بیست و نهم: حریص بودن بر تکبیرة الحرام

می‌گویم: اگر ما به خودمان نگاه کنیم و بر نماز خواندن اول وقت آن حریص باشیم کوتاهی واضحی را در پایبندی خواهیم یافت، آیا براستی رمضان فرصت بزرگی برای تصحیح این خطا نمی‌باشد؟
این کار را با تعهد گرفتن از نفس مبنی بر ترک ننمودن تکبیره الحرام در طی این ماه صورت می‌گیرد، اگر در این کار موفق شدی پس به مدت ده روز دیگر بعد از رمضان تا تکمیل 40 روز آن را ادامه ده تا خود را از آتش جهنم و نفاق بری نمایی. چنانچه در حدیث آمده است: من صلی اربعین یوما فی جماعه یدرک التکبیره الاولی کتب له براءتان، براءه من النار و براءه من النفاق. یعنی: هر کس 40 روز نماز را به جماعت بخواند و به تکبیر اولی دست یابد خداوند دو برائت برای او فرض قرار می‌دهد: برائت از آتش و برائت از نفاق.
بررسی کن در طی ماه مبارک چند تکبیره الحرام را از دست تو رفته است؟ اگر موفق شدی که این خطا را اصلاح کنی چرا بر اینکه یک روز اسلامی کامل در ماه رمضان داشته باشی تلاش نمی‌کنی؟
این کار بر زیاد انجام دادن نوافل، اطاعت‌ها، زنده نگه داشتن سنت‌ها و امور مستحب در طی 30 روز صورت می‌گیرد. از زبانت غافل نشو و از غیبت و سخن چینی آن را نگه‌دار، از نماز شب و قیام و قرائت یک جزء از قرآن ـ حداقل ـ غفلت نورز و بر صدقه دادن و انجام صله‌ی رحم و برآوردن نیازهای مردم از جمله فقرا و مساکین، دیدار بیماران، زیارت قبور، استغفار، دعا و بر بسیار یاد نمودن خداوند در هر لحظه حریص باش.

وسیله‌ی سی‌ام: تذکر دادن به غفلت‌کنندگان

چرا که از ایامی که شیاطین در حبس، درهای بهشت باز، دروازه‌های آتش مسدود، نفس‌ها شکسته و قلب‌ها نرم است؛ در توجیه دانشجویان و همکاران در محیط‌های کار و آموزش و... استفاده نکنیم. این کار را می‌توان بعد از نماز ظهر در محل کار و درس با دادن نصایح و کلمات پاک انجام داد. یا اینکه در جلسات انفرادی با همکاران غافل از یاد خدا صحبت نمود تا از ایام رمضان استفاده کنند، به آن‌ها نوار و کتاب و... هدیه داد. ماه مبارک ماه غفران آنان است.

وسیله‌ی سی و یکم: مخصوص تلاش‌گران و عموم مسلمانان(دادن صدقه‌ی پنهانی)

صدقه در رمضان بخصوص نزد مسلمانان جایگاه بسیار بزرگی دارد و یکی از ابزارهای قبول اعمال و عبادات است و تو ای برادر دوست داشتنی نیاز شدیدی به اجر آن و سایه آن در روز قیامت‌داری پس چرا بر خودت عهد نمی‌گیری که در هر شب مقداری صدقه دهی و آن را در طول ماه مبارک ادامه دهی.
یکبار جیره‌ی خشک، باری غذا، شبی دیگر لباس، شب بعدی میوه یا حلوا و... و بگردی که خانه‌های مساکین و فقیران را پیدا کنی و این چیزها را به آنان برسانی و سعی کنی که کسی غیر از تو بر این کار آگاهی پیدا نکند زیرا تو محتاج به کار پنهانی هستی که مانند رازی بین تو و الله باشد تا از اجر بزرگ آن بهره‌مند گردی. تو باید جزء یکی از هفت نفری باشی که خداوند او را در زیر سایه‌ی عرش خود در روزی جا می‌دهد که هیچ سایه‌ای جز سایه‌ای جز سایه‌ی عرش او نیست. پیامبر خدا(ص) می فرماید : رجل تصدق فاخفاها حتی لاتعلم شماله ما تنفق یمینه یعنی: مردی که صدقه را بصورت پنهانی می‌دهد طوری که حتی دست چپ او از دست راستش خبر ندارد.
در مورد انجام دادن این کار روایت‌ها زیادی از سلف صالح رضوان الله تعالی مانند حضرت عمر بن خطاب رضی الله عنه، علی بن حسین زین العابدین و... آمده است که در دل تاریکی شب طوری که کسی آن‌ها را نبیند به سراغ فقرا و مساکین می‌رفتند تا حاجت آنان را برآورده سازند. پیامبر خدا(ص) می‌فرماید: فالساعی علی الارملة و المسکین کالمجاهد فی سبیل الله یعنی: تلاش‌گر در مورد بیوه زنان و مسکین مانند مجاهد در راه خداست.
آیا هنوز نشسته‌ای و این عبادت بزرگ پر اخلاص را که سرّی میان تو و خدای توست انجام نمی‌دهی؟!

وسیله‌ی سی و دوم: وقت سحر و مناجات مولای عزوجل از زیباترین اوقات است

بدن تردید در رمضان برای سحری از خواب بلند می‌شویم، تو کجایی تا در آن تاریکی 2 رکعت نماز بخوانی و به مناجات با پروردگار عزوجل بپردازی!... چه بسیار از مردم از این اوقات مبارک غافل هستند.
بعضی از مردم تصور می‌کنند که اگر همراه بقیه، نماز تراویح و وتر را در اول شب خواندند نماز شب تمام شده است و به همان اکتفا می‌کنند و نفس خود را از این اوقات گران‌بها و دقایق پر سود محروم می‌کنند.
سوگند به الله!... اگر از سحر استفاده کنی مادامی که بیداری، تو به یکی از صفات اهل جنت که خداوند آن‌ها را در سوره‌ی آل‌عمران ذکر کرده است دست می‌یابی: الصَّابِرِینَ وَالصَّادِقِینَ وَالْقَانِتِینَ وَالْمُنْفِقِینَ وَالْمُسْتَغْفِرِینَ بِالأَسْحَارِ یعنی:و همان کسانی که [در اطاعت و عبادت،و دوری از گناه و معصیت، تحمل مشقات و ناملایمات] بردبار، و [در نیت و کردار و گفتار] درستکار، و [با خشوع و خضوع بر طاعات وعبادات] مداوم و ماندگار، و [از آنچه می‌توانند و بدان دسترسی دارند] بخشاینده، و در سحرگاهان آمرزش خواهند.
این از صفات متقین است آیا این اوقات را به استغفار مشغول نمی‌شوی؟ اگر گفتی بله، می‌گویم که سید الاسغفار را بخوان و آن را بارها و بارها تکرار کن. صد یا هفتاد بار چنانچه رسول خدا (ص) آن را انجام می‌داد و آن چنین است:
اللهم انت ربی لا اله الا انت، خلقتنی و انا عبدک و انا علی عهدک و وعدک ما استطعت، اعوذبک من شرما صنعت، ابوءلک بنعمتک علی و ابوء بذنبی فاغفرلی فانه لا یغفر الذنوب الا انت یعنی: خدایا تو پروردگار منی، هیچ معبودی جز تو ندارم و من بنده‌ای توام و تا آنجا که بتوانم بر پیمان و وعده‌ی تو استوارم، پناه می‌برم به تو از شر آنچه کرده‌ام، من اقرار و اعتراف دارم به نعمت‌هایی که بر من انعام فرمودی و اقرار و اعتراف به گناه خود دارم که هیچ کس به غیر از تو گناهان را نمی‌بخشاید.
ای خواهر مسلمان تو هم می‌توانی این وقت گران‌بها را از دست ندهی زیرا که همه‌ی خانواده برای سحر بیدار می‌شوند.

توجیهات و افکار ویژه‌ی زنان در رمضان

وسیله‌ی سی و سوم: حاضر شدن نیت هنگام کارها و ذکر بسیار هنگام انجام دادن کارهای خانه
در ماه رمضان زن وقت زیادی از خود را بخصوص در اوقات مبارک مثل هنگام غروب، وقت استجابت دعا، ساعت‌های سحر در هنگام سپیده دم در آشپزخانه می‌گذراند، براستی برای جلوگیری از اتلاف این اوقات باید به نکاتی توجه نمود که ما همسران و دختران و زنانمان را از آن‌ها آگاه می کنیم تا اینکه اوقات آنهاگران‌بها شده و از دست نرود.
الف) داشتن نیت و اخلاص در آماده کردن افطاری و سحری و سختی انجام دادن این کارها: از حضرت انس رضی الله عنه روایت شده که ما همراه رسول خدا(ص) در سفری همراه بودیم. عده‌ای از ما روزه‌دار و برخی روزه نبودند. روزی در جایی گرم فرودآمدیم که سایبان نداشت. بیشتر ما چون پارچه داشتیم سایبان درست کردیم و عده‌ای از ما با دست خود جلوی آفتاب را می‌گرفتند. روزه‌دارن بعلت گرما نشستند و کسانی که روزه نداشتند مشغول درست کردن جا و آب دادن به چارپایان گشتند. رسول خدا (ص) فرمودند: ذهب المفطرون الیوم بالاجر یعنی: امروز پاداش را غیر روزه‌داران بردند.
پس ای خواهر مسلمان کار تو هرگز ضایع نمی‌شود بلکه می‌گویم که تو کاری را انجام می‌دهی که بسیاری از مردان از انجام دادن آن محروم هستند. زیرا که خدمت کننده به روزه‌دار دارای پاداش بزرگی است و خوشا به حال تو که هم روزه‌ای و هم غذا را جهت روزه‌داران آماده می‌کنی و وقت زیادی از خود را صرف این کار می‌کنی، بدون شک تو به خیر بسیاری دست می‌یابی که هنگام انجام دان این کارها نیت اطاعت همسر و رسیدگی به فرزندان و... را داری انشاءالله خداوند کار تو را ضایع نمی‌کند.
ب) امکان‌پذیر است که تو این ساعت را جهت ذکر بسیار و تسبیح و استغفار و دعا سپری کنی در حالی که کار خود را هم انجام می‌دهی. بجای آنکه در رمضان بدون فایده وقت خود را بگذرانی... تو با نیت ثواب و ذکر و دعای بسیار در حالی که کار هم می‌کنی به 2 نیکی می‌یابی و این فضلی است از جانب خداوند که به هر کس که بخواهد می‌دهد.
ج) تو می‌توانی در داخل آشپزخانه از طریق نوارهای ضبط صوت به آیات قرآن و سخنرانی‌ها گوش فرادهی و مردان و برادران خود را در جهت تهیه این مواد تشویق و ترغیب نمایی.
آری در آشپزخانه می‌توان یکبار نوار گوش داد و بار دیگر تسبیح و تهلیل و حمد خداوند را گفت و نیت اطاعت و بندگی را در تحمل سختی آماده کردن غذا برای همسر و فرزندانت بنمایی.

وسیله‌ی سی و چهارم: خرید لباس‌ها و ملزومات عید در آغاز رمضان

این کار فواید زیادی دارد چرا که روزها و شبهای ماه مبارک و بخصوص دهه‌ی آخر بسیار گران‌بها هستند.
وقت زیادی از زنان و نیز اولیای امورشان در رفتن به خیاطی، نمایشگاه‌ها و بازارها تلف می‌شود در حالی که امکان‌پذیر است که این کارها را پیش از وارد شدن به ماه مبارک یا دستکم در ابتدای ماه انجام داد، زمانی که بازارها نیمه خالی و قیمت اجناس مناسب است. پس چرا منتظر فرا رسیدن هنگام شلوغی و ازدحام و گرانی اجناس می‌نشینیم؟
فایده‌ی دیگر این کار مشغول ننمودن همسر از نظر زمانی در بزرگترین ایام دهه‌ی آخر است تا به عبادت بپردازند.
چرا فرزند و همسر خود را در رفتن به بازار فتنه و اختلاط با زنان نامحرم می‌کشانیم در حالی که چنین ایام با فضیلتی را داریم.

وسیله‌ی سی و پنجم: نماز تراویح در مسجد

نماز تراویح یکی از سنت‌های جمعی است و در این ماه مبارک به فضا روحانیتی خاص می‌بخشد، شما صفوف مسلمانان نماز گزار را می‌بینی و تسبیح و گریه و نیایش را شاهد هستی.
بسیاری از زنان ما به دلیل کوتاهی و اهمال و بلکه بخاطر مشغول بودن با فرزندان و نشستن در کنار آنان نمی‌رسند که این سنت را بجا آوردند. برای آنان سخت است زیرا اگر آنان به مسجد بروند و فرزندان را به مسجد ببرند باعث آزار نمازگزاران می‌شوند یا خودشان مشغول می‌شوند آن‌ها یا با این وضع به مسجد بروند یا اینکه در منزل بنشینند و خود را از مشارکت در این امر مهم محروم سازند در حالی که بسیاری از زنان از ضعف نفس، کمی خشوع و بسیاری افکار و مشغولیت‌ها شکوه دارند. پس چه باید کرد!
الف) راه پیشنهادی من آن است که چراتعداد زیادی از خواهران در منزل یکی از آنان جهت برپایی نماز جمع نمی‌شوند در حالی که یک نفر از شما مواظب اطفال باشد و با آنان بنشینید و دیگران نماز بخوانند و هر شب یکی از شما این کار را انجام دهد بقیه استفاده ببرند، بدین ترتیب خیلی‌ها می‌توانند از رمضان استفاده ببرند.
ب) سخن دیگر به همسران و پدران بر می‌گردد که زنان، خواهران و دخترانشان را در رفتن به مساجد همراه خود تشویق کنند. تا کی ما باید زن را در منزل به تنهایی رها کنیم و او را از دروس و توجیهات و روحانیت نماز با مسلمانان و شنیدن خیر بسیار محروم سازیم؛ هنگامی که با رعایت دستورات شرعی از قبیل عطر نزدن، آرایش نکردن و رعایت کامل حجاب، نازک ننمودن صدا، بلند نکردن صدا در مسجد، اجتناب از سخن گفتن در مسجد بدون ضرورت از قبیل غیبت و سخن‌چینی و... به مسجد می‌رود منافعی را در بر دارد که نمی‌توان آن‌ها را در منزل بدست آورد. فراموش نکنیم که اصلاح زن اصلاح جامعه را در بر دارد از این رو ما پدران و برادران را در مورد رفتن همسران و دختران به مساجد تشویق می‌کنیم و اگر آن‌ها را در منزل بدون یاری و توجیه و ارشاد ترک کنید، در آن صورت دچار غفلت خواهند شد و مطابق حدیث فانما یاکل الذئب من الغنم القاصیه یعنی: همچون گوسفند رمیده از گله گرفتار گرگ خواهند شد.

وسیله‌ی سی و ششم: تنظیم جدول غذای مرتب

هنگامی که به خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های متنوع سفره افطار می‌نگریم ناچاریم که بگوییم چرا ای زن مسلمان! برای خود جدول غذایی منظمی را در تقسیم نمودن انواع نوشیدنی‌ها و خوردنی‌ها در ایام هفته تنظیم نمی‌کنی؟ آیا لازم است که همه‌ی غذاها را در هر روز ببینیم؟ مسلم است که این کار لازم نیست!
ما با تنظیم نمودن این برنامه‌ ی غذایی به امور زیادی دست خواهیم یافت که از آن جمله است:
اولاً: همانگونه که از اسراف نهی شده‌ایم در میزان غذا و نوشیدنی صرفه‌جویی خواهد شد.
ثانیاً: این کار از هزینه‌های مالی و رشد و استهلاک مواد غذایی خواهد کاست.
ثالثاً: هر روز خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها جدیدی سر سفره خواهیم داشت و از تکراری بودن جلوگیری خواهد شد.
چهارمً: وقت زن و استراحت او بیشتر خواهد شد و می‌تواند آن را در جای مفید دیگری استفاده نماید.
ای کاش خواهران مسلمان جدول‌هایی را در این مورد تنظیم می‌کردند و دیگر خواهران را که در جاهای مختلفی مقل مدارس و مکان‌های عمومی (نظیر مکان‌های مخصوص خواهران) با توزیع این جدول کمک می‌کردند.
این قسمت را با یادآوری این مسئولیت خاص در برابر خداوند متعال نسبت به زنان به پایان می‌برم که پرهیز از اسراف در غذا و خوردنی‌ها و... می‌شود. این کلام رسول خدا است که کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته یعنی: همه‌ی شما صورت شبانی را دارید و هر کدام از شما نسبت به زیر دستان خود مسئول می‌باشید. سپس پیامبر (ص) فرمود: والمراة راعیة فی بیت زوجها و هی مسؤولة عن رعیتها یعنی:زن در منزلش نیز مسئول افرادی است که در خانه موظف به رعایت آن‌ها است.

وسیله‌ی سی و هفتم: وقت حیض و نفاس در ذکر و اعمال نیک

نماز در اول وقت از بزرگترین وسایل مورد بهره‌برداری در رمضان است. ملاحظه می‌کنیم که بخصوص در زنان تاخیر نماز از وقت آن دیده می‌شود و این به علت عدم ارتباط آنان با جماعت و کسالت می‌باشد که گاه چون پرنده به زمین نوک می‌زنند و دلیل آنان بر این عذر کار در آشپزخانه، خستگی تحصیل، روزه و ... است.
بر زنان لازم است که در محافظت بر فرایض پنج‌گانه در سر وقتشان با خشوع و بخصوص در این ماه ماه مبارک کوشا و حریص باشند زیرا همان طور که اشاره شد رمضان ماهی است که نیکی‌ها چندین برابر پاداش داده می‌شود و عبادت‌ها در آن متنوع است.
بعضی از زنان هنگام حیض یا نفاس اعمال صالحه را ترک می‌نمایند و به سبب آنچه که از فضایل این ماه بر خود حرام نموده‌اند دچار فتور و سستی می‌گردند. می‌گوییم که ای خواهر عزیز! اگر نماز و روزه از دست تو رفته است و به حمد سپاس خدا عبادت‌های دیگری مثل دعا، استغفار، صدقه، برآوردن نیازهای روزه‌داران و افطاری دادن به آن‌ها و بسیاری دیگر از اعمال صالح پابرجاست و به تو بشارت می‌دهیم که پاداشی همانند مزد آنان دریافت می‌کنی در حالی بر تو فشار زیادی وارد نمی‌شود.
چگونه؟ از حدیث رسول الله (ص) که می‌فرماید: اذا مرض العبد او سافر کتب الله له تعالی من الأجر مثل ما کان یعمل صحیحاً مقیماً یعنی: هنگامی که بنده‌ای بیمار شد یا به مسافرت رفت خداوند همانند پاداش کسی که سالم و مقیم در حال انجام کار است به او پاداش می‌دهد.
پس بر تو بشارت باد! مهم آن است که نیت صالح و خالصی داشته باشی و بر انجام دادن بسیاری از نیک‌ها و عباداتی که می‌توانی حریص باشی. البته قرائت قرآن برای زن در حالت حیض و نفاس مسئله‌ای اختلافی و مشهور در میان علما می‌باشد ولی شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمة الله رای به جواز قرائت قرآن بدن قید و شرط برای زن در حال حیض و نفاس داده است.
وسایل و افکاری جهت خردسالان
... و بخصوص در رمضان که 3 وسیله است.

وسیله‌ی سی و هشتم: تشویق کودکان بر پایبندی بر نماز

این متوجه‌ی ائمه‌ی مساجد است که به خردسالان اهتمام داده و آن ها را به نماز تراویح تشویق کنند به گونه‌ای که در روز اول رمضان امام مساجد به اهل محله اعلام کند که ده جایزه ـ کمتر یا بیشتر ـ برای ده نفر از بهترین کودکان که بر نماز جماعت و تراویح و شرکت در ابتدای وقت در مسجد کوشا و پایبند باشند در نظر گرفته خواهد شد. چه نیکوست که جماعت مسجد در این کارمشارکت کنند مثلاً جوایز نفیسی بخرند و پدران کودکان یا برپایی گروه خاصی جهت گزینش و انتخاب برندگان در پایان ماه و توزیع جوایز در شب عید همکاری داشته باشند. با انجام این کار شما اثرات را نه تنها در کودکان، بلکه در بزرگترها و همه اهل محله خواهید دید. اگر چنانچه در مسجد تخته یا بردی باشد که هر ماه اسامی برندگان آن ماه قید شود بسیار خوب است.

وسیله‌ی سی و نهم: مسابقات حفظ قرآن و حدیث

وسیله‌ی دیگر مخصوص کودکان طرح مسابقات ویژه‌ی رمضان است که می‌تواند شامل حفظ جزءهایی از قرآن کریم یا احادیث نبوی یا شناخت سیره اصحاب باشد و یا دیگر مسابقات مفید. جوایز در هر شب آخر رمضان توزیع گردد. شما انشاء الله اثر این کار بر کودکان با استفاده از وقتشان در کوچه و خیابان و وسایل فرهنگی مشغول بودن به بحث و قرائت و تامل در طی برگزاری این مسابقات خواهید دید.
اگر جشن خاصی به این مناسبت در شب عید یا آخر رمضان برپا گردد سر زندگی و نشاط آن بر کودکان و اهل محله بیشتر خواهد بود. ما بسیاری از پدران، مادران و خواهران را خواهیم دید که اگر چنین مسابقاتی برگزار شود به تشویق خردسالان خواهند پرداخت و امام‌های مساجد جایگاه حقیقی خود را خواهند یافت.

وسیله‌ی‌چهلم و آخر: عدات دادن کودکان به روزه و انجام دادن کار نیک

این کار با عادت دادن خردسالان در روزه و قیام و تشویق نمودن در رفتن به مسجد، سخن نیکو گفتن، جایزه دادن، صدقه دادن، غذا دادن و توزیع آن به فقرا و نیازمندان همسایه صورت می‌گیرد. هنگامی که کودک خردسال خودش به همسایگان و فقرا و مساکین غذا بدهدو پاداش این کار نزد خدا به او یادآوری شود باعث ایجاد تریبت نیکو در او خواهد شد. وقتی یکی از مادران به فرزندش بعد از توزیع بعضی از چیزها به همسایه‌ها گفت: آیا غذا خورده‌ای؟ و پاسخ شنید که آری با پاداش تغذیه کردم!
چه زیباست که فرزندانمان با این معانی زیبا تربیت شوند. ربیع دختر معوذ در موردروزه عاشورا می‌گفت ما روزه بودیم و فرزندانمان نیز روزه بودند. به آن‌ها تکه‌ای استخوان یا گوشت می‌دادیم که با آن بازی کنند، هرگاه یکی از آنان برای غذا گریه می‌کرد آن را تا هنگام افطار به او می‌دادیم. کودک مشغول بازی با آن می‌شد بدین ترتیب تمرین روزه‌داری می‌نمود. پیامبر (ص) نیز آن را مقرر کرده بود زیرا این کار در زمان او انجام می‌شد و همچنین این کار از سنت‌های تقریری رسول خدا (ص) بود.

خاتمه
اینها چهل وسیله برای استفاده ازماه مبارک رمضان بود که تعدادی جدید و تعدادی مشخص بود.
دوستان عزیز! ما بر این وسایل پا می‌فشاریم و آن‌ها را در میان مردم منتشر می‌کنیم تا همه از آن بهره‌مند شوند. از خداوند می خواهیم که به وسیله‌ی آن‌ها به ما نفع برساند و ما را بر عمل صالح و علم مفید موفق بدارد و از خدای متعال می خواهیم که ما را تا رمضان زنده بدارد.
خداوندا ما را به رمضان برسان و ما را از روزه‌داران پابرجا بگردان. ای ارحم الراحمین... ما را از صالحان بگردان... بر محمد (ص) و اصحاب او درودفرست:
سبحانک اللهم و بحمدک نشهد ان لا اله الا انت استغفرک و اتوب الیک.

بدون امتیاز

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

1
بدون‌نام
1386/07/09

فهرست مطالب صفحه

چند تذکره به جای مقدمه ................................................................................1

انگیزة تدوین این وجیزه...............................................................................5
آسیب شناسی تحقیقات درباره نحله سلفیه در کردستان ایران......................10

تحریک و تشویق افراطگران از سوی دشمنان اسلام........................................26

نگاهی کوتاه بر تاریخ و فرهنگ مسلمانان......................................................30

بنیادهای اندیشة سلفی ............................................................................35

تاریخچة دعوت سلفی ............................................................................ 43

انشعابات اصلی سلفیة در سطح جهانی .............................................................55

اصلاح فکر دینی در کُردستان و پیوند آن با سلفیه ...........................................65

سلفیّت در کُردستان اصالت و سابقه‌ای ندارد......................................................75
انصارالإسلام؛ کرێکار و ایدئولوژی آنان ......................................................... 80
http://selefiye.persiangig.com/document/Selefiye/fehrest.htm

2
بدون‌نام
1386/07/14

سلام علیکم
مجمع قرآن سنندج در جهت تدبر بیشتر در آیات الهی مسابقه بزرگ تفسیر قرآن کریم بر گزار میکند. جهت اطلاعات بیشتر و در یافت سوالات وشرکت در مسابقه به وبلاگ مجمع قرآن سنندج مراجعه فرمایید.
مجمع قرآن سنندج کلیه مومنین و اساتید وعلمای اسلامی را به شرکت در این مسابقه دعوت می نماید.