ایمان به قدر و قضاء

نویسنده: ابوبکر جابر الجزایری
مترجم: عبدالعزیز سلیمی

انسان مسلمان به «قدر و قضاء» حکمت و اراده خداوند ایمان دارد. و بر این باور است که هیچ چیزی در جهان هستی به وجود نمی‌آید و هیچ پدیده‌ای-حتی کارهای اختیاری بندگان- جز بر اساس علم و برنامه‌ریزی و تقدیر خداوند روی نمی‌دهد. و او در فضاء و قدر و تصرف و تدبیر خود بر اساس«عدالت و حکمت» عمل می‌نماید، و حکمتش تابعی است از اراده او. هرچه را او بخواهد به وجود می‌آید و هرچه را که او اراده ننماید به وجود نخواهد آمد، و هیچ تحول و توانی جز در راستای خواست او کارساز نخواهد بود. برای اثبات موارد فوق می‌توان به دلایل نقلی و عقلی زیر استدلال نمود:
دلایل نقلی
1. خداوند متعال می‌فرماید: «انا کل شیء خلقنا بقدر» (القمر: 49) به راستی ما همه چیز را به اندازه آفریدیم. و می‌قرماید: «وهل أصاب من مصیبة فی الارض و لا فی انفسکم الا فی کتاب من قبل ان نبرأها، ان ذلک علی الله یسیر» (الحدید: 22) هیچ رخدادی در زمین به وقوع نمی‌پیوندد، یا برای شما پیش نمی‌آید، مگر آنکه پیش از آفرینش زمین و خود شما، در کتابی (ثبت و ضبط) شده است. و این کار برای خدا آسان است. همچنین می‌فرماید: «عنده مفاتیح الغیب لا یعلمها إلا هو و یعلم ما فی البر و البحر و ما تسقط من ورقة الا یعلمها و لا حبة فی الارض، و لا رطب و لا یابس الا فی کتاب مبین» (الانعام: 59) گنجینه‌های غیب و کلید آنها در دست خداست، و کسی بجز او از آنها آگاه نیست. و خداوند از آنچه در خشکی و دریاست، آگاه است و هیچ برگی فرو نمی‌افتد مگر اینکه از آن خبردار است، و هیچ دانه‌ای در تاریکیهای (درون) زمین و هیچ چیز تر و خشکی نیست که فرو افتد، مگر اینکه (خدا از آن آگاه) و در لوح محفوظ ضبط و ثبت است.

2. پیامبر گرامی اسلام خطاب به ابن عباس می‌فرماید: «ای جوان! من کلماتی را به شما می‌آموزم: خداوند را مدام در نظر داشته باش، تا از تو محافظت نماید. خداوند را در هر حالی حاضر بدان تا او را فراروی خود ببینی، هر گاه نیازی داشتی آن را تنها با خداوند در میان بگذار! و هر گاه به یاری محتاج بودی دست یاری به سوی اون دراز کن، و بدان اگر همه مردم باهم یکی شوند و بخواهند منفعتی را به تو برسانند، از عهده آن بر نخواهد آمد، مگر همانی را که خداوند برای تو مقرر فرموده است. و چنانچه همه آنان برای رسانیدن زیانی به تو دست به یکی نمایند، بجز چیزی که خداوند مقدر فرموده است، کاری از پیش نخواهند برد، قلمها کنار گذاشته شده و نوشته‌ها خشک شده‌اند.»
همچنین رسول خدا در مورد ایمان می‌فرماید: (ایمان آن است که)به خداوند و ملائک و کتابها و پیامپران او و دنیای پس از مرگ و تقدیر خیر و شر باور داشته باشید.

3. میلیونها نفر از مسلمانان اعم از علما و اندیشمندان و صالحان به«قضاء و قدر» و حکمت و اراده خداوند ایمان دارند، و بر این باورند که خداوند پیشتر همه چیز را در مورد اشیاء و پدیده‌ها و رویدادها می‌دانسته و بجز بر اساس اراده او چیزی در نظام هستی که آفریده اوست، روی نمی‌دهد. و هر چه را او بخواهد خواهد بود، و هر چه را او نخواهد، روی نخواهد داد، و قلم اراده او همه تقدیرها و برنامه ریزیها را تا روز آخر نوشته و در نظر گرفته است.

دلایل عقلی
1. عقل و اندیشه بشری هیچیک از مسایل مربوط به قضاء و قدر و اراده و حکمت و تربیر خداوند را انکار ننموده و محال نمی‌شمارا.، بلکه برعکس آن عقل و اندیشه سالم انسان بخاطر آثار و نمودهای آنها در نظام آفرینش همه آنها را لازم و ضروری می‌شمارد.

2. لازمه ایمان به خداوند و قدرت و علم او، ایمان به قضاء و قدر و حکمت و اراده اوست.

3. و قتی که برای ساختن کاخ و منزلی ابتداء مهندسی معمار طرح آن را بر روی کاغذی ترسیم می‌نماید، و اندازه اطاقها و دیگر نیازهای آن را دقیقا در نظر می‌گیرد، و همه تدارکات و مصالح آن را آماده می‌نماید، و مدت زمان لازم را برای ساختنش در نظر می‌گیرد، و سپس بنای آن را بر اساس طرح و نقشه و زمان بندی لازم آغاز می‌نماید، پس از پایان وقت در نظر گرفته شده، طرح و نقشه روی کاغذ دقیقا بدون کم و زیاد بر روی زمین و در دنیای واقع به وجود می‌آید.
پس چرا باید انکار کرد که خداوند هم طرح و برنامه آفرینش آفریده‌ها و پدیده‌ها را تا آخرین لحظه‌های حیات بشری، پیشتر آماده کرده است، و با توجه به علم فراگیر و بی پایان و حکمت و اراده و توانائیش همه آن پدیده‌ها و آفریده‌ها درست با کمیت و کیفیت در نظر گرفته شده در زمان و مکان مشخص واقیعت پیدا نمایند؟!

بدون امتیاز