 |
جمعه، ۰۸ مرداد ۱۳۸۹
 ما کیستیم
|
|
|
قرآن آنلاین
|
|
|
::
|
|
| |
نویسندگان: جهاندار امینی و ابراهیم صالحیپور
قرآن در باب قصاص به عنوان یکی از موارد اعدام میفرماید: « یا ایها الذین آمنو کتب علیکم القصاص فی القتلی..... فمن عفی له من اخیه شی ء فا تباع بالمعروف....[81] آیهی شریفه با خطاب به مؤمنان شروع میشود.[82] یعنی صریحاً خطاب به یک جامعه مؤمنانه میباشد. و حتی نسبت قاتل ومقتول را با لفظ«اخیه» یعنی برادر بیان میکند. بر اساس این اصل که «انما المؤمنون إخوهی» همچنین مسأله قصاص جانی در آیهی شریفه یک امر تعیینی لا یتغیر[83] نمیباشد بلکه دین اسلام ولی مقتول یا مجنی علیه را مخیر فرموده که قصاص کند با جانی را عفو و از طرف دیگر افراد را تشویق میکند که به جای اجرای قصاص، مقدار معینی جریمه مالی از مرتکب جرم یا اولیاء او بپذیرد.
علاوه بر این آیه که قبلاً آمد قرآن مجید در سوره مائده آیه 45، دیگر مقرر میدارد: « در تورات بر بنی اسرائیل حکم کردیم که نفسی را در مقابل نفس قصاص کنند و چشم را در مقابل چشم و بینی را به بینی وگوش را به گوش و دندان را به دندان و هر جراحتی را قصاص خواهد بود سپس هر گاه کسی به جای قصاص به صدقه راضی شود نیکی کرده و کفارهی گناه او خواهد بود و هر کس خلاف آنچه خدا فرستاده حکم کند، چنین کسی در ردیف ستمکاران است.»[84] قرآن عفو از قصاص را تخفیف و رحمتی از ناحیهی خداوند نسبت به بندگانش میداند.[85] که این عفو میتواند از جانب حاکم اسلامی یا عفو متضرر از جرم و... باشد وآیات زیادی نیز در ترغیب افراد به عمل وارد شده است.«والکاظمین الغیظ والعافین عن الناس والله یحب المحسنین»[86] «و ان تعفو أقربُ للتقوی»[87]. در تشریعات اسلام، توبه فرصتی برای اصلاح و بازگشت مجرم به اجتماع میباشد. به گونهای که به نظر فقهای حنبلی و در رأس آنها خود امام احمد حنبل، توبه را مسقط تمامی حدود وعقوبات میداند با این دلیل که پیامبر میفرماید«التائب من الذنب کمن لا ذنب له» توبه کننده از گناه مثل کسی است که گناه نکرده است.(روایت ابن ماجه، طبرائی وبیهقی از ابن مسعود) و حدیث «التوبه تجب ما قلبها»[88] با توجه به اینکه حدود مبتنی بر تخفیف بود و با عارض شدن هر نوع شبههای[89](شبهه در فعل، در فاعل، در محل) قابل دفع هست و همچنین شرایطی که شارع مقدس در جامعه حکم کرده و برای اثبات این جرایم در نظر گرفته، که در بعضی از این جرایم بسیار مشکل وعادتاً محال خواهد بود و همچنین با توجه به اینکه شارع، توبهی قبل از ثبوت جرم به وسیله بیّنه یا اقرار را مسقط حکم اعدام قرار داده وهمینطور انکار بعد از اقرار نیز موجب سقوط حد(در بعضی موارد) میباشد، لذا تحقق جزم مستوجب اعدام واثبات آن در عصر کنونی بسیار نادر بوده است و در صورت اثبات نیز، به سبب وجود بعضی از کیفیات مسقط حد اعدام، در بسیاری از موارد حکم اعدام ساقط میشود.
نتیجه گیری:
با ملاحظهی تاریخچهی اعدام، میتوان گفت که این مجازات در دورههای مختلف تاریخ وجود داشته و ادیان آسمانی از جمله اسلام با وضع شرایط خاص[90] و محدود نمودن دایرهی آن به یک سری جرایم، آنرا تقریر و تأیید نموده است و هرگاه شرایط اجرای آن فراهم شود باید اجرا گردد.
با بررسی ادلهی موافقین و قوت آن، مجازات اعدام به منظور اجرای عدالت و ارعاب، مجرمین و تأمین امنیت جامعه و احترام به زندگی انسانها و همچنین به عنوان عامل بازدارنده، با روح شریعت اسلامی موافق واجرای آن به مصلحت جامعه وحیات بشری میباشد. البته اجرای مجازاتها در اسلام، با رعایت شرایط زمانی و مکانی و فراهم آمدن زمینهی اجرای آن، آخرین راهکارها میباشد. بعنوان مثال در جرایم مستوجب قصاص که هر چند از طرف خداوند در قرآن کریم تأکید بسیاری بر زشتی و قباحت آن شده است چنانکه خداوند کشتن انسانی را به کشتن تمام مردم تشبیه مینماید[91] و جهت حفظ نظم عمومی و حمایت از اجتماع، مجازات قصاص را تشریع نموده است.
اما از طرف دیگر به نظر میرسد دیدگاه شارع همانطور که اشاره شد صرفاً اجرای آن نبوده است چون قصاص را حق انحصاری اولیای دم دانسته و در کنار آن به عفو و گذشت دعوت مینماید[92]. همچنین با تشویق به توبه از گناهان[93] به مجرم فرصت اصلاح وبازگشت به جامعه را میدهد و در اجرای مجازاتها هر نوع شبههای را مسقط حکم میداند.[94]
با در نظر گرفتن مجموعهی این نکات، اگر چه اعدام یکی از مجازاتهای مورد تأیید اسلام است اما تحقق جرم مستوجب اعدام و اثبات آن در سرزمین اسلامی نادر میباشد.
«منابع و مآخذ»
کتاب:
1- ابو زهره، محمد. الجریمه و العقوبه. بیروت: دارالفکر. بی تا.
2- اردبیلی، محمد علی. حقوق جزای عمومی. ج2، تهران: میزان. چاپ 1385، 13.
3- اصغری، سید شکرالله. سیستم کیفری در اسلام. تهران: کیهان، چاپ دوم، 1372.
4- اصفهانی، راغب. مفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالمعرفه، 2005 م.
5- البوطی، محمد سعید رمضان. مصلحت و شریعت. ترجمهی اصغر افتخاری. تهران: گام نو، 1384.
6- الخن، مصطفی؛ البغا؛ الشربجی، علی. الفقه المنهجی علی مذهب الامام الشافعی. تهران: احسان، 1379.
7- امیر علائی، دکتر شمس الدین. مجازات اعدام. شاهرضا: کتابفروشی دهخدا، 1357 ش.
8- خرمدل، مصطفی. تفسیر نور. تهران: احسان، 1379.
9- خطیب، عبدالکریم. الحدود فی الاسلام. دار الفکر العربی، بی تا.
10- دهخدا، علی اکبر. لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم. ج11، 1377.
11- دایره المعارف تشیع. تهران: محبی، ج دوم، 1383.
12- دایره المعارف فارسی. غلامحسین مصاحب. تهران، ج اول، بی تا.
13- رضا، محمد رشید. تفسیر القرآن کریم. بیروت: دارالفکر، ج2، 1993 م.
14- الزحیلی، وهبه. الفقه الاسلامی وادلته. دمشق: دارالفکر، 1997 م.
15- زیدان، عبدالکریم. نظرات فی الشریعه الاسلامیه. بیروت: مؤسسه الرساله، 2000 م.
16- شمس ناتری، محمد ابراهیم. بررسی تطبیقی مجازات اعدام. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی. چاپ اول، 1378.
17- صانعی، پرویز. حقوق جزای عمومی. تهران: طرح نو، 1382.
18- الطریحی، فخرالدین. مجمع البحرین. قم: مؤسسه البعثه، ج1416، 3 ه.
19- عوده، عبدالقادر. حقوق جنائی اسلام بر اساس مذاهب پنجگانه. ترجمه اکبر غفوری. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی. چاپ اول. بی تا.
20- فیض، علیرضا. مبادی فقه و اصول. تهران: دانشگاه تهران، چاپ سیزدهم، 1381.
21- قبلهای، خلیل. قواعد فقه. تهران: سمت، چاپ اول، 1380ه.
22- معلوف، لویس. المنجد. ترجمهی احمد سیاح. تهران: اسلام، 1377.
23- میرحسینی، سید حسن. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. تهران: میزان، چاپ اول، 1384.
24- ناصر زاده، هوشنگ. اعلامیههای حقوق بشر. تهران: مؤسسه جهاد دانشگاهی. چاپ اول، 1372.
پایان نامه:
1- جعفری، فریدون. تحلیل مجازات اعدام درجرایم مستوجب تعزیر و مجازاتهای بازدارنده. استاد راهنما: دکتر حسین آقایی نیا. استادان مشاور: دکتر محمد آشوری، دکتر علی آزمایش. کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه تهران، دانشکدهی حقوق وعلوم سیاسی. اردیبهشت1381.
2- جهانبخش اصل، محروقه. مجازات اعدام. استاد راهنما: دکتر محمد آشوری، کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی. دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی. بی تا.
سایت:
1- http://www.emadbaghi.com
2- http://fa.wikipedia.org/wiki
3- http://hoghough85.blogfa.com
ارجاعات:
-------------------
1. سایت http://fa.wikipedia.org/wiki
2. دهخدا، علی اکبر. لغت نامه. تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم، ج 2، 1377، ص 2934.
3. مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج اول. ص 169.
4. سایت؛ http://fa.wikipedia.org/wiki
5. دایره المعارف تشیع – ج دوم(اخبار – ایهام)، تهران: نشر شهید سعید محبّی، 1383، ص 269.
6. شمس ناتری، محمد ابراهیم. بررسی تطبیقی مجازات اعدام.تهران. دفتر تبلیغات اسلامی. چاپ اول. 1381. ص 21.
7. میر حسینی، سید حسن. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. تهران. میزان. چاپ اول. 1384. ص 26.
8. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. ص 26.
9. همان، ص 26.
10. همان، ص 27.
11. بررسی تطبیقی مجازات اعدام. ص 24.
12. همان، ص 25.
13. همان، ص 35.
14. همان، ص 35.
15. همان، ص 35.
16. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. ص 27.
17. انجیل متی، باب پنجم، آیات 38، 39، 40، 44 به نقل از سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. ص 28.
18. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. ص 27.
19. همان، ص 28.
20. فلسفه قصاص از دیدگاه اسلام. قدرت الله خسرو شاهی. پایان نامه فوق لیسانس. چاپ نشده. دانشگاه تهران، 1376 به نقل از: سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران، صص 15-26.
21. *جرایم و مجازاتها در حقوق اسلامی از نهادهایی هستند که تمام مذاهب و فرقههای اسلامی به هنگام بحث از اسلام فقهی به توضیح و تبین آن پرداختهاند بطور کلی در اسلام و شریعت آسمانی « جریمه »، یاذنب عبارت از محظورات شرعی میباشد که خداوند به وسیله کیفرهای مقدور و غیر مقدور ارتکاب آنها را ممنوع اعلام نمود. [ر. ک: عوده، عبدالقادر. حقوق جنائی اسلام براساس مذاهب پنجگانه. ترجمه اکبر غفوری. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی. چاپ اول. جلد اول. ص 91.
22. بررسی تطبیقی مجازات اعدام. ص 87.
23. نظرات فی الشریعه الاسلامیه. ص 18.
24. نظرات فی شریعه الاسلامیه، صص 23-9.
25. البوطی، محمد سعید رمضان. مصلحت و شریعت. ترجمه اصغر افتخاری، تهران: گام نو، 1384، ص 104.
26. بررسی تطبیقی مجازات اعدام، ص14.
27.بقره، 179.
28. رضا، محمد رشید.تفسیر القران الکریم.بیروت: دارالفکر، ج2، 1993م، ص132.
29.بررسی تطبیقی مجازات اعدام. ص 184.
30. نظرات فی شریعة الاسلامیة. ص159.
31.بررسی تطبیقی مجازات اعدام.ص84.
32. مائده، 33.
33.الخن، مصطفی؛ البغا، مصطفی؛ الشربجی؛ علی. الفقه المنهجی.تهران: احسان، 1379، ص372.
34.همان، ص466.
35. فیض، علیرضا. مبادی فقه واصول. تهران. انتشارات دانشگاه تهران. چاپ سیزدهم. 1381. ص 380.
36.الففه المنهجی، ج3، ص466-468.
37. همان، ج3، ص423.
38. الزحیلی، وهبه. الفقه الاسلامی و ادلته. دمشق: دارالفکر، 1997م. ج7. ص5462.
39.کهف، 64.
40.مبادی فقه و اصول. ص297.
41. دهخدا، علی اکبر. لغت نامه.تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ج1377.11. ص17602علی اکبر دهخدا، ج 29. تهران. چاپخانهی دانشگاه تهران به نقل از سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. دکتر سید حسن میر حسینی.
42. معلوف، لویس. ترجمه المنجد. مترجم: احمد سیاح. تهران. اسلام.1377. ص1600.
43. الطریحی، فخرالدین. مجمع البحرین، قم. موسسه البعثه. ج3. 1416 ق.ص1485.
44. سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران. ص16.
45. همان، ص16.
46.سقوط قصاص در نظام حقوقی اسلام و ایران.ص16.
47. همان، ص16.
48.همان، ص16.
49. همان، ص16.
50. اصفهانی، راغب. مفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالمعرفة.2005 م. ص405.
51. بررسی تطبیقی مجازات اعدام. ص19.
52. جهانبخش اصل، محروقه. مجازات اعدام(پایان نامه) استاد راهنما؛ محمد آشوری. دانشگاه تهران. ص115.
53. همان، ص115.
54. همان، ص 116.
55. همان، ص118.
56. همان، ص 119.
57. جعفری، فریدون. تحلیل مجازات اعدام در جرایم مستوجب تعزیر و مجازاتهای بازدارنده(پایان نامه). استاد راهنما؛ دکتر حسین آقایی نیا. استاد مشاور؛ دکتر محمد آشوری ودکتر علی آزمایش.1381.ص 50.
58.همان، ص52.
59. «تحلیل مجازات اعدام در جرایم مستوجب تعزیر ومجازاتهای بازدارنده»، ص50.
60. اردبیلی، محمد علی. حقوق جزای عمومی. ج 2، تهران: میزان، چاپ 13، 1385.
61. طارمی، محمد حسین. اعدام در نظامهای کیفری. پگاه، 212(مرداد1386): 25.
62و63. «بحثی درباره اعدام» ترجمه کتاب «قانون بدون نظم»، توسط دکتر سید محسن مصطفوی موجود در سایت حقوقدانان و نیز مجله حقوقی وزارت دادگستری، شماره11و12، خرداد1353. http://hoghough85.blogfa.com
64. « حقوق جزای عمومی»، ج 2، ص159.
65. نوربها، رضا. زمینه حقوق جزای عمومی. تهران: داد آفرین، چاپ پانزدهم، 1383، ص277.
66. «اعدام در نظامهای کیفری»، پگاه، 212(مرداد1386): ص24.
67. همان، ص26.
68. «بحثی درباره اعدام»، در وبلاگ http://hoghough85.blogfa.com
69. «اعدام در نظامهای کیفری»، ص29-22.
70. زمینه حقوق جزای عمومی، ص74.
71. مقاله« طرح شبهه درباره قصاص و پاسخ به آن» موجود در آدرس http://hoghough85.blogfa.com
72. «اعدام در نظامهای کیفری»، ص29-22.
73. ر. ک.«بحثی در باره اعدام»، وبلاگ http://hoghough85.blogfa.com
74. «بحثی درباره اعدام»، همان.
75.حقوق جزای عمومی. ص159.
76.الفقه الاسلامی و ادلته، ج 7، ص5305.
77. آخرین دواء داغ کردن است.
78. اصغری، سید شکرالله. سیستم کیفری در اسلام. تهران: کیهان، چاپ دوم، 1372، صص 81 و82.
79. همان، صص 81، 82.
80. الفقه الاسلامی وادلته، ج7، ص5277.
81. بقره، 178.
82. سیستم کیفری در اسلام، صص 58و 59.
83. امر تعیینی لا یتغیر، منظور اموری هستند که از طرف شارع مشخص و معین شده و ثابت و غیر قابل تغییر است.
84. صانعی، پرویز. حقوق جزای عمومی. تهران: طرح نو، 1382 ه، ص142.
85. سیستم کیفری در اسلام، صص 58و59.
86. آل عمران، 134.
87. بقره، 237.
88. الفقه الاسلامی و ادلته، ج 7، ص5306.
89. حدیث: ادراو الحدود بالشبهات: (ابن عدی از ابن عباس روایت کرده است) یا حدیث: پیامبر میفرماید: تا میتوانید حدود را از مسلمانان دور کنید که امام(حاکم) اگر درعفو خطا کند بهتر است از اینکه در مجازات خطا کند.(ترمذی، حاکم، بیهیقی از عایشه روایت میکند) به نقل از الفقه الاسلامی و ادلته، دکتر وهبه الزحیلی ج 7، ص5307.
90. مانند مسائل مقدماتی جرم همچون اثبات آن به وسیلهی بینه و اقرار و شرایط مجرمین و یا مواردی چون انکار بعد از اقرار وغیره میباشد.
91. (من قتل نفسا بغیر نفس او فساد فی الارض فکا نما قتل الناس جیمعا)، مائده، 32.
92. (وان تعفوا اقرب للتقوی)، بقره، 237.
93. (التائب من الذنب کمن لا ذنب له)، ر. ک: الفقه الاسلامی و ادلته، ج 7، ص.5306.
94.هر نوع شبههای حدود را ساقط میکند«ادرأو الحدود بالشبهات» «ادفعوا الحدود ما وجدتم لها مدفعاً» ر. ک: قبلهای، خلیل. قواعد فقه(بخش جزا). تهران: سمت، چاپ اول، 1380 ه. صص 94و152.
*کارشناسی ارشد فقه مقارن وحقوق جزای اسلامی
|
تصاویر اضافی خبر:
| مجازات اعدام (بخش سوم و پایانی) | ورود/ایجاد حساب کاربری | 0 نظر ارسال شده است |
|
| | ما در قبال نظرات پاسخگو نیستیم. |
| |
فرستنده خبر: Admin
