دکتر فرمانیان: ارتباط موثر علمای شیعه و سنی باعث رفع مشکلات خواهد شد

اساس نیوز: سایت اساس نیوز بر اساس اولویت های ضروری جامعه اسلامی در زمینه آگاهی بخشی در رابطه با مسائل جهان اسلام و موضوعات خاص اهل سنت ایران، در طول یکسال گذشته بالغ بر 150 مورد گفتگو با علما و شخصیت های دانشگاهی اهل سنت انجام داده است .
علمای بزرگوار ما در غالب مباحث خود بر این نکته تاکید داشته اند که بخش عمده مشکلات دنیای اسلام نشات گرفته از عدم ارتباط صحیح و منطقی شخصیت های دلسوز مذاهب و فرق مختلف بوده است .
این عدم ارتباط علمای مذاهب مختلف اسلامی، به پاشنه آشیل دنیای اسلام تبدیل شده و دشمنان دین ما با سوء استفاده از شکاف های موجود بر آتش اختلاف و چند دستگی در جامعه اسلامی دمیده اند . با در نظر داشتن این ملاحظه تصمیم گرفتیم در کنار گفتگوهایی که با علما و شخصیت های اهل سنت انجام می دهیم به سراغ علما و شخصیت های تقریبی شیعه هم برویم و از مباحث آنها نیز بهره مند گردیم .
حجت الاسلام و المسلمين دكتر مهدي فرمانيان رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب ، نخستین شخصیتی است که با او به گفتگو نشستیم و از نقطه نظرات وی در رابطه با اولویت های پیش روی امت اسلامی مطلع شدیم .بخش نخست این گفتگوی مشرح را امروز تقدیم تان می کنیم .امید که فتح بابی در زمینه تقویت ارتباط شخصیت های معتدل و تقریبی شیعه و سنی گردد :
اساس نیوز : استاد در ابتدا برای مخاطبان اهل سنت سایت اساس نیوز ،از سوابق ارتباطات خودتان با جامعه اهل سنت ایران بفرمایید ؟
دکتر فرمانیان : بنده برای نخستین بار در 16 سالگی با کتب و منابع اهل سنت آشنا شدم.من از همین مقطع مطالعات خودم را پیرامون ادیان مهم و از جمله اسلام آغاز کردم.در سن هفده سالگی یکی از دغدغه های مهم من بحث اسلام شناسی بود.اینکه اسلام چیست و هدف پیام های آن کدام است.درکنارآن مسیحیت و یهودیت چه پیامی دارد؟
اینجانب در سن 19 سالگی انجیل و کتاب مقدس یهودی ها را تهیه کرده و از اول تا آخر مطالعه کردم.صحیح بخاری را هم از ابتدا تا انتها مطالعه کردم.این مطالعات تا زمانی که مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب در قم تاسیس شد تداوم پیدا کرد.
بنده هم برحسب علاقه ای که داشتم با ایجاد این مرکز در بخش مذاهب اسلامی مطالعات خودم را آغاز کردم.علت این انتخاب این بود که دوست داشتم اسلام و پیام های آن را بهتر بشناسم.من در این مدت به طور متوسط هر دو سال یکی از مذاهب اسلامی را مورد مطالعه و بررسی قرار دادم.ثمره این مطالعات هم کتب ومقالاتی است که به رشته تحریر در آمده و منتشر شده است.
از سال 1386 تا به امروز به مدت ده سال است که در زمینه مذاهب اسلامی به صورت تخصصی در حال مطالعه هستم.مساله سلفیه به عنوان یک مساله مهم دنیای اسلام دنیای اسلام هم در سال های گذشته مورد توجه ویژه قرار داشته است.
از سال 1381 با جامعه اهل سنت ایران از نزدیک آشنا شدم.در این مدت مراکز و جوزه های فعال اهل سنت در مناطق مختلف ما را برای نشست های علمی دعوت کردند.من به عنوان نمونه در سالهای گذشته بیش از سی بار به استان سیستان و بلوچستان سفر کردم و 25 دوره آموزشی فرق مذاهب و را با کمک نهادهای فرهنگی مثل مجمع تقریب و سازمان تبلیغات اسلامی برگزار کردیم.
در حدود 15 سال گذشته به غالب شهرهای اهل سنت نشین کشور سفر کردم و به عنوان مثال در سراوان در خدمت 84 تن از ائمه جمعه و اساتید حوزه های علمیه بحث آشنایی با فرق و مذاهب را برگزار کردیم.در این شهر جناب استاد مولوی حسین پور استاد حوزه علمیه گشت به مدت 4 ساعت در کلاس ما حضور داشتند.
بعد از آن هم مجددا در سراوان برای 200 نفر از اعضای هیات علمی حوزه مباحث را مطرح کردیم.در ایرانشهر هم همین کلاس را داشتیم.در زاهدان هم یک نشست در مورد بحث تکفیر با حضور اساتید و بزرگواراهل سنت برگزارکردیم و بنده در آنجا تکفیر از نگاه امام ابوحنیفه را مطرح کردم.
درغرب کشور در استان های کرمانشاه،کردستان و آذربایجان غربی هم حضور داشتم.در استان گلستان در مراسم عمامه گذاری طلاب حوزه علمیه چنارلی استاد صلاح الدین آخوند گوگلان در مورد شاخصه های فکری امام ابوحنیفه یک بحث را مطرح کردم.
بنده دراین سخنرانی شاخصه های امام ابوجنیفه را سه شاخصه بیان کردم.عقل گرایی،ضدیت با تکفیر و محبت اهل بیت سه ویژگی امام اعظم ابوحنیفه است.ایشان برای دفاع از اهل بیت علیهم السلام به زندان افتاد و برخی افراد اعتقاد دارند که ایشان در زندان در دفاع از اهل بیت به شهادت رسیدند.بنده همین بحث را در ایرانشهر مطرح کردم که مورد استقبال علمای این منطقه قرار گرفت.این دیدارها و رفت و آمدها ادامه دارد و بنده این توفیق را داشتم که در سال های گذشته با بسیاری از علمای شاخص اهل سنت دیدار داشته باشم.
من با ماموستا امینی دوبار دیدار داشتم.با ماموستا برهان شفیقی هم نشست داشتم.در منطقه گلستان هم با اساتیدی مثل آخوند تنگلی،آخوند داغستانی،آخوند فروزش و مولوی گرگیج دیدار و گفتگو داشتم.در منطقه شرق هم با اساتیدی مثل مولوی عبدالحمید،مولوی حسین پور،مفتی قاسم،مولوی عبدالصمد دامنی و با مولوی عبدالرحمان سربازی دیدار داشتیم.
درکنگره های بین المللی تکفیرهم از مطالب ارزشمند علما و صاحب نظران اهل سنت استفاده کردیم و ثمره آن جلد چهارم مقالات این کنگره بود که مخصوص مطالب ارسالی برادران اهل سنت است.علاوه بر دیدارهای فوق در سال های اخیرکتاب هایی نیز در زمینه فرق و مذاهب و مباحث اعتقادی و کلامی اهل سنت به رشته تحریر درآوردم که در غالب موارد مباحث آن مورد تایید علمای اهل سنت قرار گرفت.
برخی از این کتب هم به عنوان کتاب در حوزه های علمیه و دانشگاه ادیان و مذاهب تدریس می گردد.تربیت طلاب و دانشجویان نیز جزو فعالیت های مستمر اینجانب در سالهای گذشته بوده است.همه پایان نامه دانشجویان بنده در دانشگاه مطالعه تطبیقی با رویکرد تقریب بوده است.
ماحاصل مطالعات چند ساله بنده رسیدن به این برداشت علمی بود که خیلی از مفاهیمی که شیعه و سنی آن را تفسیر کرده اند بسیار به هم نزدیک است.اعتقاد بنده این است که در اختلافی ترین مباحث،شیعه و سنی با هم اشتراک نظر زیادی دارند.
سوال:دغدغه عمومی جنابعالی در دیدارهایی که با علما اهل سنت داشتید چه مواردی بوده است و در گفتگوهای انجام شده با این بزرگواران بر چه محورهایی تاکید داشتید؟
دکتر فرمانیان :دغدغه اصلی من معرفی صحیح مذاهب به یکدیگر بوده است.من معتقدم اگر بزرگان مذاهب همدیگر را به شکلی که در متون مذهبی آنها آمده است بشناسند،خیلی از اختلافات،دعواها،تهمت ها و تخریب ها از بین می رود.وقتی که من بدانیم تفسیر یک اهل سنت با تفسیر من به عنوان یک عالم شیعه بسیارنزدیک است دشمنی رفع خواهد شد.
دشمن مردم چیزهایی هستند که نسبت به آنها جهل دارند.عرض همیشگی بنده این بوده است که با اهل سنت هیچ گونه اختلاف اساسی نداریم اما دشمنان با تبلیغات سوء و تقطیع کردن مطالب بین ما جدایی می اندازند.بنابراین اعتقاد دارم که اگر اهل سنت به شکل درست و منطقی آن گونه که در منابع آنها وجود دارد به شیعیان معرفی شود و شیعه هم آن گونه که درمتون مذهبی است به اهل سنت معرفی گردد ،خیلی از اختلافات و کشمکش ها از بین خواهد رفت.
اساس نیوز :در زمینه اشتراکات اهل سنت با شیعیان غالبا بر اشتراکات فقهی و اعتقادی تاکید می گردد.به نظر می رسد ما علاوه بر این اشتراکات، دارای منافع مشترک سیاسی و فرهنگی هم هستیم.دیدگاه شما در این زمینه چیست؟
دکتر فرمانیان :ما درهمه زمینه ها اشتراکات داریم.من معتقدم ریشه 70 درصد از اختلافات جاری در دنیای اسلام سیاسی است.بنده در زمینه تکفیر هم بارها تاکید کردم که بخش عمده مساله تکفیر سیاسی است.بخش کوچک این مساله مذهبی است.
این رویکرد سیاسی بر بخش مذهبی تسلط داشته و فضای نامناسب کنونی را به جهان اسلام پمپاژ می کند.اگر رهبران سیاسی وعلمای جهان اسلام بتوانند با هم ارتباط بهتری داشته باشند و بجای بسیاری از سوء ذهنیت های موجود نسبت به هم حسن ظن داشته باشند ،بخش مهمی از مشکلات موجود حل می شود.رهبران اسلامی باید منافع امت اسلامی را سرلوحه کارها و اقدامات خود قرار دهند.متاسفانه ما مشاهده می کنیم که برخی از کشورهای منطقه به خودی ها هم رحم نمی کنند.تجربه اخیر قطرنمونه بارز این ادعا است.
امام خمینی(ره) درمباحث خودشان در زمینه تقریب و وحدت امت اسلامی بیشتر به جنبه های سیاسی این مساله تاکید داشته اند.ایشان اعتقاد داشتند که وحدت باعث رسیدن امت اسلامی به هدف مشترک شان که همان اعتلای دین اسلام است می گردد.
اگرهدف همه ما اعتلای اسلام باشد انجام گفتمان و رسیدن به نتایج مشترک به راحتی صورت می پذیرد.اگر هدف ما حفظ قدرت و تاج و تخت خودمان باشد نتیجه همین فضای نامناسب کنونی می شود.
در این شرایط جوان جاهلی که می خواهد برای دین خدا فعالیت کند، اما نمی داند که با اقدامات خود به سرباز استعمار و کفار تبدیل شده است.این جوان متوجه این نیست اعمالی که مرتکب می شود به نفع اسلام و امت اسلامی نخواهد بود.اگرعلمای اسلام کمتر علیه هم حرف بزنند یا اینکه کمتر علیه هم کتاب بنویسند، فضا به سمت بهبود حرکت خواهد کرد.
نقدهای علما نسبت به همدیگر هم باید از فضای تخریب،تهمت زنی ،بدفهمی و تفسیر اشتباه خالی باشد.علمای شیعه و سنی نباید صرفا با مطالعه یک منبع محدود درباره دیدگاه طرف مقابل قضاوت کنند.اگر ما بتوانیم این فضای تعامل را درجهان اسلام گسترش دهیم،قطعا فضای جامعه اسلامی از شرایط کنونی بهتر خواهد شد.
امروزفضای شبکه های ماهواره ای و شبکه های مجازی اجتماعی دست برخی از افراد تندرو افتاده و این فضا ها با اقدامات خود تیشه به ریشه جامعه اسلامی می زنند.اگر به شبکه های ماهواره ای نگاه کنیم متوجه می شویم که شبکه های تندرو شیعه و سنی بیشتر از شبکه هایی است که درفضای اعتدال، مروج تعامل و همزیستی مذهبی هستند.این در شرایطی است که تعداد افراد معتدل در جامعه اسلامی بسیار بیشتر از تعداد افراد افراطی است.
مشکل بزرگ جهان اسلام این است که صدای افراد تندرو در پیرامون ما آنقدر بلند است که صدای اکثریت درکنارآنها شنیده نمی شود.شاید در این زمینه قصور متوجه اکثریتی است که با فعالیت در فضای رسانه ای صدای خود را به سایرین انتقال نمی دهند.
امروز شبکه های ماهواره ای مروج وهابیت از یک طرف و شبکه های مروج تشیع لندنی از طرف دیگر ،به مثابه دو لبه قیچی درحال بریدن پیوندهای موجود در امت اسلامی هستند.این دو لبه تیغ مقصر اصلی سرهایی است که در عراق و سوریه بنام اسلام بریده می شوند.
اساس نیوز : یکی از مواردی که همه علمای اسلام برآن اجماع دارند ،مساله تقابل تاریخی و مستمر غرب با تمدن اسلامی است.جنابعالی بعنوان کسی که تحولات جهان اسلام را به روز دنبال می کنید برای ما بفرمایید که در شرایط کنونی تقابل غربی ها با ما مسلمانان چه ویژگی هایی پیدا کرده است؟
دکتر فرمانیان : من در این زمینه یک کتاب را خدمت شما معرفی می کنم.توصیه من این است که همه علمای شیعه و سنی این کتاب را مطالعه کنند.خانم مینو صمیمی بعد از چند سال تحقیق در اروپا کتابی را تحت عنوان محمد در اروپا به رشته تحریر درآورده اند.
من ازمطالعه این کتاب بسیار لذت بردم و گزارشی از این کتاب را هم نوشتم.دراین کتاب بیان شده است که غرب چگونه در طول 1400 سال با تهمت ها و نسبت های ناروایی که به رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم زده است ، ذهنیت تاریکی از اسلام را در اروپا شکل داده است.
غرب در یک مقطع تاریخی که جهان اسلام قدرت داشت تنها به دروغ گویی و زدن تهمت های ناروا به اسلام اکتفا کرد. اما از زمانی که قدرت گرفت با رویکرد نظامی وارد شد و بسیاری از ممالک اسلامی را به تصرف خود درآورد.حضور نظامی غرب به تدریج با قیام های مردمی از بین رفت .اما درحال حاضر غرب با استفاده از ابزارهای فرهنگی و با تکیه بر تسلط فکری ایجاد شده ، تلاش می کند جهان اسلام را از درون خالی کند.
در این مرحله هدف این است که جوان مسلمان را از خدا و پیامبر دور کرده و ایمان شان را آنها بگیرد.متاسفانه این اتفاق هم در برخی از مناطق افتاده است.امروزه غرب با استفاده از ابزارعلم تلاش می کند ایمان جوانان ما را نسبت به باورهای دینی شان سست کند.
علاوه بر این غرب تلاش می کند که جهان اسلام به سامان نرسد.غربی ها هر زمانی که مشاهده می کنند یک کشور مسلمان بخواهد در مسیری مستقل و جدا از غرب حرکت نماید ،با توسل به انواع ابزارها آن کشور را مورد هجمه قرار می دهند.
اگر کشوری مبانی مد نظر غرب را پذیرفت به آن کشور اجازه داده می شود که مقداری و در حد کنترل شده درصنایع پیشرفت کنند.
غربی ها تلاش می کنند دانشجویان مسلمان در کشورهای غربی به جای علوم انسانی به سمت علوم فنی بروند.علت این اقدام این است که اگر دانشجوی مسلمان به سمت علوم انسانی برود ممکن است اصول اعتقادی مورد قبول عربی ها به چالش بکشد.
اما اگر درعلوم فنی تحصیل کند می تواند به عنوان سرمایه فکری در جامعه غربی خدمت کند.مواجهه امروز غرب با ما بسیار زیرکانه است.آنها با تبلیغات رسانه ای ظریف تلاش می کنند هویت اسلامی را از جامعه اسلامی بگیرند.
امروزدیگرغرب از روش های نظامی برای تقابل استفاده نمی کند.نمونه بارز آن شرایط کنونی افغانستان وعراق است.آمریکا در این کشورها با ابزار نظامی حضور پیدا کرد. اما نهایتا شکست خورد.در ادامه این کشور تلاش می کند با ایده اسلام علیه اسلام و مذهب علیه مذهب به دنبال رسیدن به اهدافش است.
ادامه دارد ........

بخش اخبار: 
اصلی