رمضان فرصتی برای نو شدن

نویسنده: 
ناصح فتاح
رمضان فرصتی برای نو شدن

روزه گرفتن ماه مبارک رمضان یکی از ستون‌های دین مبین اسلام است. خداوند متعال بر هر مسلمان عاقل و بالغی واجب فرموده که: در ماه مبارک رمضان روزه بگیرند و از اذان صبح تا مغرب از خوردن و آشامیدن و احیای نفسانی پرهیز کند. به همین دلیل است که همه مسلمانان خود را برای ضیافتی بزرگ در این ماه مبارک آماده می‌کنند، تا بتوانند در سایه این ماه زندگی سرشار از آرامش و آسایش و صلح و صفا داشته باشند و در بازار گوهربار این ماه پرشکوه توشه‌های خود را از نیکی و مهربانی پر کنند و خود را سرتاپا معطر و نورانی سازند، همانا که رمضان پادشاه سایر ماه‌هاست و عظمت و بزرگی این ماه به وضوح در آیات قرآن کریم و فرمایشات پیامبر اسلام -صلی الله علیه وسلم- مشهود است.

آنچه مسلم است در این جا به آن اشاره کنیم اهمیت زنده نگه داشتن این ماه مبارک است. همانطور که می‌دانید در سایر ماه‌های سال به خاطر مشغول بودن به امور دنیوی، سیر و سفرهای کاری، امورات اجتماعی و فعالیت‌های اقتصادی زیاد از انجام بعضی از امور و فرایض دینی غافل می‌مانیم. آمدن ماه مبارک رمضان بهترین زمان برای احیای نیکی‌ها و خیرات و امورات و فرامینی است که دین مبین اسلام ما را به آن دعوت کرده است.

آری...! می‌توان گفت: که ماه مبارک رمضان ماه زنده نگه داشتن فرایض دینی می‌باشد که به اختصار به چند نکته از آن اشاره می‌کنیم.

1- زنده نگه داشتن تقوی: پرهیز از شکستن حد و مرزهای شرعی که شامل پرهیز از سخن گفتن نسنجیده، گوش فرا دادن به سخنان ناشایست، یا نگاه کردن به برنامه‌ای بی‌بها و بی‌ارزش است؛ که قرآن کریم در این باره از فلسفه و حکمت ماه مبارک رمضان بحث می‌کند و می‌فرماید: «لعلّکم تتّقون» پیام این آیه: یعنی احیای ارزش تقوی یکی از اهداف والای ماه مبارک رمضان است.

2- زنده نگه داشتن نماز جماعت: مسجد باغچه‌ی دل و محل اجتماع مسلمانان است، به همین دلیل ثواب نماز جماعت بیشتر و به مراتب 27 برابر نماز فرادی می‌باشد. اگر پیش از ماه مبارک رمضان فریضه نماز را به صورت فرادی و تکی به جا می‌آوردیم در این ماه مبارک سعی خواهیم کرد که بیشتر نماز‌ها را به صورت جماعت به جا آوریم و نماز جماعت را در جامعه زنده نگه می‌داریم و همواره با مسجد و نماز‌های جماعت و مسجد انس می‌گیریم و در سایر ماه‌های سال نیز بدان عمل می‌کنیم.

3- زنده نگه داشتن نماز صبح: بعضی از افراد بعلّت‌ سستی و به بهانه سنگینی خواب و بی‌آگاهی از ارزش معنوی و منافع روح بخش آن، نماز صبح را قضا کرده و آن را همراه ظهر ادا می‌کند! و این عادتی بس ناپسند است.

اما در ماه مبارک رمضان به خاطر بیداری برای صرف سحری می‌توان بر وسوسه‌های شیطان چیره شد و نماز صبح را به جای آورد. همانا اگر ثواب نماز صبح به جماعت را بدانیم شتابان به سوی آن خواهیم رفت.

4- زنده نگه داشتن سحر و اسرار آن: بیدار شدن هنگام سحر زمانی بس پر خیر و برکت است. که بعد از رضایت باری تعالیٰ بیدار ماندن در صبح از سنّت‌‌های پیامبران است و این زمانی است که خداوند متعال می‌فرماید: «چه کسی از من طلب بخشش کند و من او را نیامرزم؟ من نزدیکم... دعا کننده را هنگامی که مرا بخواند پاسخ می‌گویم... چه انس و الفتی؟» قرآن کریم در مورد عفو و منزلت این زمان مبارک «سحر» می‌فرماید: كَانُوا قَلِيلًا مِّنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿١٧﴾ وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴿١٨﴾(الذاریات)، یعنی برنامه‌شان این بود که اندکی از شب را می‌خوابیدند و در سحرگاهان، استغفار می‌کردند.

پیام و نکته‌های این آیه این است که: در دل شب با پروردگارشان انس و الفت می‌گرفتند و پهلوهایشان از رختخواب‌ جدا و دور می‌گشت، در تهجد و دعا و نیایش آهسته و آرام چشم به آستانه یزدان می‌دوختند.

اما متأسّفانه‌ برنامه خواب و بیداری ما به گونه‌ای است که این زمان پرخیر و برکت را فراموش کرده‌ایم و نسبت به آن غافل می‌مانیم، رمضان فرصتی است برای تغییر این برنامه که در زمره شب‌زنده‌داران و سحرخیزان قرار گیریم و پاسی از شب را برای راز و نیاز و دعا و نیایش در محضر خدای متعال سپری کنیم.

5- احیای نماز شب: بعد از نماز عشاء تا نماز صبح هر نماز سنتی که به جا آورده شود نماز شب گفته می‌شود. نماز شب چراغی است برای تاریکی قبر و بر طرف کننده وحشت تاریکی قبر و مشعلی نورانی است در آن و سبب روشنی دل انسان می‌شود. اما برنامه‌ی ما به گونه‌ای است که تا دیر وقت در کنار تلویزیون بسر بریم و دیر بخوابیم !!

همانا قرآن کریم در مورد کسانی که نماز شب می‌خوانند می‌فرماید: كَانُوا قَلِيلًا مِّنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ ﴿الذاریات/١٧﴾؛ «آنان در دل شب‌ها بیدار می‌ماندند، در حالی که سایر مردمان در خواب بودند.»

آری...! شب زنده داری و نماز و استغفار در سحرگاهان، کار دائمی متّقین‌ است. بدون شک در ماه مبارک رمضان على الخصوص شب‌های پر خیر و برکت «لیلةالقدر» زمینه‌ای مناسب برای انجام نماز شب و راز و نیایش با پروردگار فراهم شده است تا شب‌هایمان را نورانی و دل و درون خویش را به برکت نماز شب جلا بخشیم.

6- احیای دوباره دل: که بسان مرده متحرک می‌ماند! گریستن از محبت خداوند، ریختن اشک ندامت و پشیمانی یکی از ضیافت زیبای اهل ایمان است. (يَبْكُونَ وَيَزِيدُهُمْ خُشُوعًا) هر چشمی که برای خدا اشک بریزد هرگز با آتش جهنم نمی‌سوزد‌ و در فرمایش دیگری آمده است که جاری شدن اشک ندامت و پشیمانی گناهان را پاک می‌کند و باعث سردی و خاموشی آتش جهنم در برابر اهل ایمان می‌شود. همانا که در ماه مبارک رمضان دل‌ها از محبت و عشق و علاقه پر می‌شوند و چشم‌ها سخاوتمند می‌شوند. به همین خاطر است که شب‌های قدر بخصوص نزدیکی‌های صبح بهترین زمان برای احیای سرچشمه اشک چشمانمان است. در این حال است که سخت‌دلان لذت و شیرینی وصل و طعم بندگی خداوند را می‌چشند.

7: احیای نیکی و نیکی کردن: در فرمایشی از امام بخاری آمده است که پیامبر -صلی الله علیه وسلم- سخاوتمند بوده‌اند اما در ماه مبارک رمضان فضل و بخشش بیش از حد داشتند. پیامبر -صلی الله علیه وسلم- همانند باد سحرگاهی که همه جا را فرا می‌گیرد سخاوتمند بوده‌اند. کمک به مستمندان و نیازمندان و یاری مسلمانان گوشه‌ای از سخاوت پیامبر اسلام می‌باشد. ایشان مردم را به سخاوتمندی دعوت می‌کردند حتی اگر به اندازه دانه‌ای خرما باشد.

8- احیای صله رحم: صله رحم و دید و بازدید دوستان و آشنايان از زیباترین و حکیمانه‌ترین رفتارهای اجتماعی می‌باشد. امروزه متاسفانه مردم به بهانه‌های واهی از این امر مهم غافل گشته‌اند. غافل از اینکه صله رحم دل‌ها را به هم نزدیک و باعث دوستی و صمیمت هر چه بیشتر در بین مردم و خانواده‌ها می‌شود. باعث رفع کینه‌ها و عداوت می‌شود، رحمت و عطوفت و رأفت و مهربانی جای آن را پر می‌کند.

آری...! بیایید در ماه مبارک رمضان این امر مهم را احیا کرده و مایه رحمت و دوستی در جامعه گردیم.

9- تأمّلی‌ بر همدلی و همزیستی با خانواده:

خانواده مدرسه‌ای است که هرگاه آن را نیکو و مهیّا‌ نمایی یک ملّت‌ پاک نهاده را ساخته‌ای. بدون شک رابطه مداوم داخل خانواده، در نظرگاه اسلامی بر مجموعه‌ای از ارزش‌ها مبتنی است که بارزترین آن‌ها: حفظ مودّت‌، رحمت، آرامش و صفاتی است که از بطن خلقت انسان و فطرتی به شمار می‌رود که خدا مردم را بر آنها آفریده است و هرگز تغییر و تحوّلی‌ نمی‌یابند.

 در واقع غارتگران عاطفه، برای خالی کردن خزانه مهر زن و شوهر و شل کردن گره پیوند عاطفی بین آن دو نه تنها کم نیستند، بلکه آن قدر زیادند که هر کدام از آنها می‌توانند کاشانه‌های بسیاری را برهم بزنند. اگر در کوچک‌ترین واحد جامعه یعنی خانواده اثری از مهر و عشق و عطوفت و مهربانی نباشد، بدون هیچ تردیدی می‌توان گفت که در مقیاس کلان‌تر در محله و شهر نیز مهر و عاطفه کالایی نایاب خواهد شد.

آری...! بیشتر اوقات اعضای خانواده به علت مشغله‌ی کاری مدت زیادی سر یک سفره و یا رفتن به محفلی دور هم جمع نمی‌شوند، لذا ماه مبارک رمضان را غنیمت بشماریم برای احیای دوباره همدلی و همزیستی با خانواده

 که به همین دلیل باید هر زن و شوهری نسبت به میزان احساس و عاطفه حاضر و جاری در خانواده حساس باشد و به هیچ قیمتی اجازه ندهد این گنجینه کمیاب و غیر قابل بازگشت به راحتی از خزانه دارایی‌های معنوی خانواده بیرون رود.

 عاطفه و محبت جاری در خانواده یک سرمایه بی‌نظیر است که با حفظ آن می‌توان از سخت‌ترین شرایط و مشکلات به راحتی و با شادی عبور کرد.

بدون امتیاز